Het is niet makkelijk om je nek uit te steken wanneer het betekent dat je daardoor haat over je heen krijgt. Toch zijn er tientallen non-profitorganisaties in Nederland die met online bedreigingen en intimidatie worstelen. Hoe gaan organisaties en hun vertegenwoordigers daarmee om? De verhalen van Devika Partiman (Stem op een Vrouw) en Liora ten Brinke (Transvisie), Peter Kodde (Stroomversnellers) geeft inzichten.
Leren omgaan met intimidatie
Ik moet gelijk zeggen dat het de laatste jaren heel erg meevalt,’ begint Devika Partiman, oprichter en frontvrouw van Stichting Stem op een Vrouw het gesprek, ‘maar we zijn best veel anders gaan doen om te zorgen dat we zo min mogelijk last hebben van negativiteit.’
Na een eerste campagne in 2017 groeide Stem op een Vrouw uit tot een breder politiek instituut om te bevorderen dat vrouwen politiek actief kunnen worden en blijven. De stichting voorziet in onder andere mentorprogramma’s, lobby en dataonderzoek naar de barrières die vrouwen ervaren om politiek actief te worden. En met succes: de beweging is sindsdien flink gegroeid.
Met intimidatie had Partiman zelf al voor de oprichting van Stem op een Vrouw persoonlijke ervaring. Tijdens haar werk als activiste in de antiracismebeweging had ze te kampen met wat ze zelf ‘een bedreigende vorm van haat’ noemt, en op het ondertussen verboden platform ‘Vizier op Links’ was er een persoonlijke pagina over haar gemaakt. Ook haar huisadres lekte uit (doxing). ‘Dat was ontzettend intimiderend. Gelukkig ben ik ondertussen verhuisd. Die ervaring heeft ertoe geleid dat ik extra voorzichtig ben geworden met mijn gegevens. Na heel veel leuren heb ik voor elkaar gekregen dat mijn adres niet te vinden is bij de Kamer van Koophandel en het gemeentelijk register.’
Volgens Partiman is het een kleine, luide groep die zich uitspreekt tegen haar stichting. ‘Veruit de meeste mensen hebben geen moeite met gendergelijkheid, of ze zitten hoogstens in de weerstand. De geluiden uit de anti-gender hoek, de ‘anti-woke’ of oerconservatieve uitingen, zijn veel extremer. Zij vinden dat vrouwen überhaupt niet politiek actief horen te zijn. De meeste negativiteit krijgen we, vrij helder herleidbaar, van de achterban van Forum voor Democratie. Heel vaak zijn die reacties niet grensoverschrijdend, maar vooral flauw en een beetje pesterig. Verder krijgen we steeds vaker rotberichten van jonge jongens, bijvoorbeeld nadat we een gastles hebben gegeven op een middelbare school. Die berichten zijn vrijwel niet te traceren. Dat vind ik een heftige ontwikkeling.’
Bronnen van online bedreiging
Dat Stem op een Vrouw juist uit de rechtse en mannelijke hoek haatcomments ontvangt is geen verrassing, stelt Peter Kodde, oprichter en trainer bij Stroomversnellers. Het bureau helpt ngo’s, actiegroepen en vakbonden met trainingen om campagnes vorm te geven, intern georganiseerd te raken en om te gaan met online haat. De afgelopen paar jaar hielpen ze ruim dertig organisaties. ‘Maar ik kan je er zo nog dertig opnoemen die online haatcampagnes over zich heen krijgen. Ik denk eigenlijk dat elke organisatie die zich uitspreekt over maatschappelijke issues hier in meer of mindere mate mee te maken heeft.’
Peter Kodde: ‘Reguliere burgers worden meegesleurd in de georganiseerde haatcampagnes"
‘De afgelopen jaren wordt er vanuit extreemrechtse en conservatieve hoek actief campagne gevoerd om progressieve stemmen uit het publieke debat te jagen door online haatcampagnes,’ zegt Kodde. ‘Denk aan georganiseerde scheldlawines, de verspreiding van desinformatie, het toebrengen van reputatieschade en het bedreigen van personen, zodat ze zich terugtrekken uit de publieke discussie. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat er vaak groepen activisten achter zitten, die een handjevol anonieme accounts beheren en gezamenlijk afstemmen wie het doelwit wordt. In die georganiseerde campagnes worden reguliere burgers meegesleurd en dat wakkert de polarisatie aan.’
Extreemrechtse, conservatieve groepen zijn online goed georganiseerd en geven veel geld uit aan het beïnvloeden van het narratief. Het debat is daarbij verruwd, ziet Kodde. ‘Gedrag wat tien jaar geleden nog onacceptabel was, wordt nu genormaliseerd. We zien dat iedereen die niet voldoet aan de norm van deze conservatieve groepen, een potentieel target is: mensen van kleur, vrouwen, queers. In de politiek is dit beeld al bevestigd, ngo’s kampen waarschijnlijk met dezelfde tegenstand.’
Transvisie
Ook belangenorganisatie Transvisie heeft regelmatig te kampen met bedreigingen. Zij zetten zich in voor goede zorg en ondersteuning van transgender personen (de wachttijden lopen soms op tot wel vijf jaar en ook jeugdzorg staat hoog op de agenda), voorzien in ontmoetingen en beheren een kennisbank.
De wachttijden voor hulp aan transgender en genderdiverse personen lopen soms op tot wel vijf jaar. Ook de jeugdzorg voor transitie staat hoog op de agenda. Daarnaast brengt Transvisie mensen bij elkaar door contactgroepen en één-op-één gesprekken met ervaringsdeskundigen te faciliteren.
Woordvoerder Liora ten Brinke vindt het moeilijk om specifiek te zeggen wie hen bedreigt, al spreekt ook zij van een ‘luide minderheid.’ In sommige gevallen is er sprake van haat, maar ook onwetendheid voedt soms negatieve reacties. Ten Brinke: ‘Het onderwerp waarmee we naar buiten treden maakt nooit zoveel uit. Op het moment dat het woord ‘transgender’ valt, volgen de reacties al. Ik ben teleurgesteld over de verharding online. Ik had gehoopt dat we in Nederland verder zouden zijn, maar we doen op het gebied van tolerantie stappen terug. Dat vind ik echt heel moeilijk.’
De ergste vijand voor Transvisie is desinformatie, stelt Ten Brinke. ‘Er zijn altijd een paar schadelijke frames over transgender personen die terugkomen. Verhalen worden verdraaid of vergroot, overgenomen en daarna soms de Tweede Kamer in geslingerd. Die worden dan overgenomen door de media en dat houdt vooroordelen in stand.’ Een voorbeeld: in Engeland werd de jeugdzorg van transgender personen afgeschaald nadat daar een rapport over werd gepubliceerd. De inhoud van dat onderzoek werd door tegenstanders snel vertaald naar de Nederlandse situatie. Dat kwam uitgebreid in de aandacht, maar de andere onderzoeken die later de punten uit dat originele rapport ontkrachtten, niet.’
Liora ten Brinke: ‘Op het moment dat het woord ‘transgender’ valt, volgen de online reacties al’
‘Als woordvoerder ben ik weleens gevraagd te reageren op een artikel, waarbij ik door een extreme mening in een hoek word gedrukt en me eruit mag vechten. Dat mechanisme zie je continu terug. Het kan overal misgaan. Soms ook gewoon door onwetendheid. Maar dat maakt het ingewikkeld voor ons als organisatie om te beslissen wanneer we vol voor de doelgroep gaan staan, of ons juist stilhouden.’
Zelfcensuur
Het leidt ertoe dat dit soort bedreigde organisaties zich extra voorzichtig opstellen. ‘Ik wil het hebben over de toegang tot de zorg: een wachttijd van vijf jaar is gewoon onacceptabel. Maar je moet altijd in je achterhoofd houden dat je veel comments krijgt en dat berichten een eigen leven kunnen gaan leiden,’ vervolgt Ten Brinke. ‘Daardoor ga je jezelf toch een beetje inhouden. Soms heel bewust, soms onbewust. Je wil niet iets laten ontploffen wat niet hoeft. Bij sommige acties kan je dat afwegen, maar het blijft altijd een beetje een gok.’
Partiman: ‘Zelfcensuur zien we te vaak bij vrouwelijke politici. Zij bereiden zich excessief voor als ze iets spannends gaan doen. Ik ken politiek aspiranten die het spannend vinden om zich uit te spreken en sommige van mijn collega’s hebben dat ook. Daarmee wordt de hele zichtbaarheid van de vrouwenbeweging kleiner. De stem van het collectief wordt daarmee beperkt tot de vertegenwoordigers en woordvoerders. Daar is soms niets mis mee, maar het is goed als je een diverse beweging hebt met allemaal verschillende mensen. Daar word je veel groter van.'
Devika Partiman: 'Ik ben een soort tiger mom’
Ten Brinke: ‘We zouden ons graag uiten op plekken waar dat minder vanzelfsprekend is, ook om het bewustzijn over transgender personen te vergroten. Maar we doen dat op de geijkte paden, zoals de Pride in Utrecht, waar we welkom zijn. We behartigen de zorgbelangen van een ongeziene groep mensen. Wij moeten altijd met een inhoudelijk genuanceerde reactie komen op mensen die kunnen roepen wat ze willen.’
Klappen opvangen
Partiman en Ten Brinke steken in hun werk allebei hun nek uit om collega’s te beschermen. ‘Ik ben een soort tiger mom,’ aldus Partiman. ‘Dat is geen gezonde neiging, maar ik weet inmiddels een beetje hoe het werkt. Ik denk: ‘als het dan iemand raakt, laat mij dat dan maar zijn.’’
Als woordvoerder weet Ten Brinke ondertussen welke geluiden ze wel en niet serieus moet nemen. ‘Ik heb een muurtje om mezelf gebouwd en reacties raken mij daarom minder. Maar stel, je bent jezelf net aan het bevragen als het om je gender gaat. Durf je dan nog door te zetten? Op puur persoonlijk niveau is haat en desinformatie tegen de persoon echt rampzalig.’
Vind- en zichtbaarheid
Ook op het gebied van zichtbaarheid worden voorzorgsmaatregelen getroffen. Stem op een Vrouw werkt in een gedeeld bedrijfspand en had jarenlang geen openbare adresgegevens. ‘Je kan op onze website vinden wie er bij ons werken, met voor- en achternaam, maar zonder foto’s en mailadressen. Dat doen we heel bewust. Het is veel makkelijker om haat te richten op een persoon, dan een bericht te sturen via een contactformulier.’
Ook Transvisie offert haar zichtbaarheid op ten behoeve van de veiligheid van haar doelgroep. ‘We hebben daar zeker beleid voor. De locaties waarop mensen bij elkaar komen, worden bijvoorbeeld nooit verspreid. Maar dat is op basisvan voorzichtigheid, niet ervaring, gelukkig.’ Ten Brinke zelf is via het persnummer op de website gewoon bereikbaar. ‘Ik word op de perslijn zo nu en dan eens lastiggevallen. Nou ja, so be it. Ik vrees dat dat onvermijdelijk is.’
Sociale media
In de gesprekken komen sociale media steeds boven drijven als onveilige plaatsen waar haat kan broeden. Volgens Kodde zijn algoritmes anno 2026 ingesteld op haat en controverse en worden boodschappen van empathie en solidariteit juist gedempt. Vooral op platforms als TikTok en X, die nu in handen zijn van extreemrechtse eigenaren. ‘Het is bewezen dat die platforms sturen op politieke ideologie en dat progressieve stemmen worden gedempt. Voor ngo’s is het onmogelijk zich te profileren.’
Begin vorig jaar werd Transvisie’s Facebook-account gesloten, in een golf van censuur richting LGBT-organisaties. Ten Brinke: ‘Ik heb verschil gemerkt in de transgenderrepresentatie op sociale media sinds de inauguratie van president Trump. Ook op mijn persoonlijke account: binnen drie weken was mijn hele tijdlijn negatief naar transpersonen. Ook online zoeken we naar een veilige omgeving. BlueSky, bijvoorbeeld. We hebben ook een actief Instagram-account, daar spreken we onze toch gefragmenteerde doelgroep goed aan.’
Stem op een Vrouw is het meest actief op Instagram, het platform waarop ze haar eigen achterban het meest gericht kan aanspreken. Op TikTok is het initiatief niet meer actief, met X werd ook gestopt. ‘Het was op Twitter nooit supergezellig, maar het is met de beleidswisselingen verder verslechterd,’ zegt Partiman. ‘Wat regelmatig gebeurde is dat extreemrechtse opiniemakers met heel veel volgers even op ons inhakten. Dat leidde tot tienhallen, honderden anonieme reacties in onze DM’s en onder posts. Die waren vaak op het randje van strafbaar. De politie heeft geen capaciteit om door alle reacties te gaan, dus dat moeten we zelf doen.’
Devika Partiman: ‘Als extreemrechtse opiniemakers op ons inhakten, kregen we daarna honderden anonieme reacties in onze DM’s’
Wat kunnen ngo’s doen?
Kodde kan de verhalen van de organisaties die Stroomversnellers helpt maar moeilijk aanhoren. Hij ziet dat ngo’s niet anders kunnen dan zichzelf verdedigen. Juist daarom moeten zij hun eigen mensen goed beschermen en samen sterk staan, stelt hij.
‘Als individuele organisatie moet je ervoor zorgen dat je de schade van haat en bedreigingen kan beperken en zorgen dat je eigen mensen er niet aan onderdoor gaan. ‘Kweek maar een dikke huid,’ is geen oplossing. Dat is ook veel makkelijker gezegd dan gedaan. Ik word als witte man aangevallen om wat ik doe, niet om wie ik ben. Dat is iets wezenlijk anders dan de haat die vrouwen, queers en mensen van kleur over zich heen krijgen, en daar moet je als werkgever iets mee. Organisaties die hun mensen goed kunnen verdedigen, kunnen zich beter mengen in het publieke debat.’
Kodde vervolgt: ‘De enige manier die ik heb gezien om uit de zelfcensuur te komen, is door solidariteitsnetwerken op te zetten. Als men denkt: ‘Ik laat mij niet uit over deze onderwerpen, want dan krijg ik al die haat over mij heen,’ maakt dat de beweging klein. Organisaties moeten elkaar weten te vinden, zodat ze snel kunnen schakelen en zich gezamenlijk kunnen uitspreken. Dat zie ik steeds meer gebeuren.’
Peter Kodde: ‘Solidariteitsnetwerken zijn de enige manier om uit zelfcensuur te komen’
Waar iedere organisatie goed aan doet, is proactief een plan maken hoe ze omgaan met bedreigingen en online negativiteit. Vaak trekken organisaties pas aan de bel als het hen een keer overkomen is. Ze kiezen er eerst voor om niet te reageren. Maar een grote, gecoördineerde aanval kan je organisatie verlammen. Zo’n plan is een taak van de hele organisatie, niet alleen de woordvoerder of directeur. Reageer je? Hoe houd je je eigen mensen overeind? En wat kunnen we preventief doen om onze mensen te beschermen?’
Stem op een Vrouw en Transvisie werken daar beide flink aan. ‘Mijn team moet verplicht wachtwoordmanagers hebben om hacks te voorkomen. Hackpogingen gebeuren best vaak, maar we zijn goed beveiligd.’ Ook zegt Partiman dat er tussen organisaties ‘in ngo-land’ onderling regelmatig wordt overlegd.
Ten Brinke richt zich op het bestrijden van desinformatie door goede, feitelijke informatie te bieden in een kennisbank. ‘Dat is niet alleen voor onze doelgroep, maar ook voor de pers en mensen die gewoon geïnteresseerd zijn. We blijven daarbij gewoon op onze social media communiceren en zijn meer dan bereid om het genuanceerde verhaal te vertellen aan media die het willen horen. Dat is de meest positieve manier waarop je het kunt doen.’
Wat kunnen andere partijen doen?
Partiman breekt een lans voor bewustere omgang met gevoelige onderwerpen door fondsen. Stichting Stem op een Vrouw valt in haar ervaring niet in een standaard hokje, en omdat de stichting actief is in de politieke sector wagen fondsen zich daar ook niet altijd aan. ‘Je reputatie maakt heel erg uit en dan is elk kritisch stuk er één te veel. Je succesverhalen worden voor lief genomen. Wij proberen onze reputatie nauw te managen en te vertellen dat we niet partijgekleurd zijn. Tegelijkertijd vinden fondsen het wel leuk dat we werken aan online veiligheid en het veiliger maken van de politieke sector.’
De politiek zou Big Tech beter kunnen reguleren, zeker gezien het feit dat de socialemediaplatforms dat zelf niet zullen doen. Partiman: ‘Dat is een inkoppertje, maar het gebeurt gewoon niet voldoende. Ondanks pogingen van politici gaat het gewoon te langzaam.’
Liora ten Brinke: 'De media zou veel beter om kunnen gaan met ophitsing'
Ten Brinke hoopt vooral op veranderingen in het medialandschap. ‘De media kan veel beter omgaan met ophitsing en in ons geval met schadelijke frames. Een transitie is een existentieel, soms essentieel proces wat voor een buitenstaander moeilijk te begrijpen is. Ook zonder intenties kunnen journalisten veel schade voor ons aanrichten. Ik zou graag willen dat er meer begrip en nuance komt en dat media zich niet laten verleiden tot controversiële verhaal waar veel op geklikt wordt.’
‘Ik hoop ook dat het brede publiek zich minder laat leiden door de makkelijke quotes online, in het nieuws of aan de talkshowtafel. Misschien is dat een naïeve gedachte. Maar laten we iets meer geïnteresseerd zijn in elkaar en wat minder een karikatuur van elkaar maken.’
--
Een versie van dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 28, nummer 2, dat in juni 2026 verscheen.
