Het wetsvoorstel ‘wet transparantie en tegengaan ondermijning door maatschappelijke organisaties’ (Wtmo) is niet door de Eerste Kamer heen gekomen. De partijen die tegen de wet stemden gaven aan dat deze fundamentele gebreken heeft. Branchevereniging Goede Doelen Nederland reageert blij op de uitkomst: ‘De bezwaren die wij samen met onze achterban en andere koepelorganisaties al jaren voor het voetlicht hebben gebracht, worden breed gedeeld.’
Wtmo
De Wtmo zou buitenlandse beïnvloeding via donaties tegen moeten gaan en witwassen en terrorismefinanciering moeten voorkomen. De wet is al lange tijd onderwerp van gesprek: in 2019 klonken al de eerste tegengeluiden uit de sector vanwege de gevolgen van de nieuwe wetgeving. De wet zou tot hogere administratieve lasten leiden en bovenal buitenproportioneel zijn om haar doel te behalen. Daarna verschenen een aantal aangepaste versies van de wet, maar telkens stuitten de plannen op verzet. Vorig jaar nog verscheen in De Volkskrant een opinieartikel van Mirjam Bikker (ChristenUnie) en Laila Ait Baali (VrijwilligerswerkNL), waarin zij stelden dat er ‘met een kanon op een mug werd geschoten’. Recent uitten ook het Openbaar Ministerie en burgemeesters zich kritisch ten opzichte van de wet.
Om de Eerste Kamer tegemoet te komen kwam minister Van Weel van Justitie en Veiligheid nog met aanpassingen en tegemoetkomingen, maar dat bleek tevergeefs. De plannen kregen steun van slechts zeventien van de 75 senatoren (VVD, PVV, JA21 en SGP). De andere fracties, waaronder GroenLinks-PvdA (veertien zetels), BBB (twaalf zetels), D66 (zeven zetels) en CDA (zes zetels) verworpen de wetswijziging.
Ongerechtvaardigde beperkingen
De branche maakte zich bij de wijziging van de WTMO onder meer zorgen om de rechtsbescherming van maatschappelijke organisaties, procedurele zorgvuldigheid en de privacy van miljoenen donateurs en vrijwilligers, maar ook om ongerechtvaardigde beperkingen van de grondrechten en vrijheden van maatschappelijke organisaties.
Goede Doelen Nederland vindt daarnaast dat er op dit moment al voldoende mechanismen van kracht zijn om transparantie en veiligheid te waarborgen. ‘Er zijn al regels om verdachte geldstromen aan te pakken, bijvoorbeeld via het strafrecht, controles op witwassen en terrorismefinanciering en ook banken moeten ongebruikelijke transacties melden. Daar was deze wet niet voor nodig. Bovendien zijn goede doelen zich bewust van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid en hechten grote waarde aan transparantie. Zowel door middel van de ANBI-status als het CBF-keurmerk leggen goede doelen uitgebreid verantwoording af aan donateurs en de samenleving.’
