Corjan Rink is Manager Communicatie, Fondsenwerving en Donor Services bij Mercy Ships Nederland

We staan als Nederland bekend als een rijk land dat veel doneert. Geven in Nederland 2024 liet echter al zien dat huishoudens, traditioneel de grootste bron van donaties, minder zijn gaan geven. Dit komt voornamelijk door demografische veranderingen zoals vergrijzing en ontkerkelijking, terwijl ook bedrijven in totaal een daling lieten zien, met grote verschillen per sector en vorm van geven.¹

In een recent verschenen editie van het World Inequality Report wordt opnieuw duidelijk dat de ultrarijken rijker worden en arme landen structureel achterblijven. We zien dit terug in discussies rond extreme vermogensconcentratie, zoals bij Elon Musk, die mogelijk een beloningspakket krijgt ter waarde van 852 miljard euro.²

Daarbij werd regelmatig gesteld dat Musk, maar dit is een versimpeling van een complex en structureel probleem. Ter vergelijking: de Europese ontwikkelingshulp bedraagt jaarlijks ongeveer vijftig tot zeventig miljard euro, afhankelijk van definitie en meetjaar. De belangrijke vraag blijft daarmee: wat zegt deze groeiende ongelijkheid over onze moraal van geven?

Politiek en afhankelijkheid: een wankel fundament

Internationale hulp is kwetsbaar. Dat is het afgelopen jaar opnieuw gebleken. De grotendeelse opheffing van USAID tijdens het presidentschap van Donald Trump legde wereldwijd duizenden programma’s stil, met ernstige gevolgen voor de levens van miljoenen mensen.³ Ook in Nederland zien we hoe politieke keuzes directe consequenties hebben voor mensen wereldwijd.

Dit toont aan hoe politieke keuzes solidariteit kunnen ondermijnen en invloed hebben op het geefgedrag van donateurs. Wanneer het vertrouwen in publieke hulp afneemt, werkt dat door in hoe mensen geven. Het is belangrijk om te voorkomen dat solidariteit een speelbal wordt van beleid en alleen politici of ultrarijken het laatste woord hebben.

Ongelijkheid is een politieke keuze, schrijven de auteurs van het World Inequality Report. Wanneer neemt de politiek (opnieuw) haar verantwoordelijkheid? Die vraag hoort thuis in Den Haag. Tegelijk is geven ook een publieke zaak waarin burgers, organisaties en bedrijven ieder op hun eigen niveau bijdragen.

Van winst naar waarden

Een belangrijke stap die gezet moet worden is de verdieping van verantwoord ondernemen door het bedrijfsleven. Het komt regelmatig voorbij in de media en wordt goed gebruikt in marketingstrategieën, maar blijft nog te vaak bij woorden hangen. Nieuwe wetgeving dwingt bedrijven tot ketenverantwoordelijkheid, maar echte impact vraagt meer: samenwerking vanuit moraal, niet alleen vanuit winst.

Er liggen kansen om economische partijen te verbinden met maatschappelijke organisaties. Dit biedt mogelijkheden voor duurzaamheid, betere productieketens en het versterken van leefomstandigheden. Denk hierbij aan Fairphone, dat laat zien hoe transparantie en duurzaamheid in de keten vorm kunnen krijgen en daarmee een voorbeeldrol vervult richting grotere spelers in de sector.

Daarbij is het belangrijk dat ontwikkelingsorganisaties, het bedrijfsleven en vermogende particulieren beseffen dat geven meer is dan geld alleen. Het gaat om het delen van tijd, kennis en betrokkenheid. 2026 is door de Verenigde Naties tot Internationaal Jaar van de Vrijwilliger uitgeroepen. In een periode waarin de aandacht voor vrijwilligerswerk toeneemt ligt er een kans om expertise en maatschappelijke inzet sterker te verbinden.

Vrijwilligers kunnen vanuit hun kennis, ervaring en betrokkenheid samen met organisaties bijdragen aan duurzame verandering, bijvoorbeeld rond armoedebestrijding en verantwoorde ketens.

Onze kans in een chaotische wereld

Het is een verhaal van de hele samenleving dat om meer gaat dan alleen de hoeveelheid geld. Er zijn wereldwijd schrijnende vormen van armoede, maar onze positie biedt juist mogelijkheden. Als we geven verdiepen, geld én kennis, creëren we meerwaarde voor mensen in kwetsbare posities én voor onszelf.

Maar laten we eerlijk zijn: de vraag is niet óf we kunnen geven, maar of we durven te geven op een manier die ons iets kost. Niet alleen voor de superrijken, maar ook voor ons als ‘gewone’ Nederlanders. Durven we onze overvloed aan tijd, talent en middelen – in te zetten zodat het verschil maakt?

Laten we in Nederland opnieuw definiëren wat doneren is: niet alleen een geldbedrag overmaken, maar geven met hoofd, hart en handen. Want echte hoop ontstaat pas als we onze moraal van geven omzetten in daden die verder gaan dan gemak.

Corjan Rink is Manager Communicatie, Fondsenwerving en Relatiebeheer bij Mercy Ships Nederland

Bronnen

1. Geven in Nederland, 2024. https://osf.io/gx94c
2. 'Teslabaas Elon Musk mag van aandeelhouders bonus van 1000 miljard dollar verdienen', NOS.nl, 6/11/2025. https://nos.nl/artikel/2589489-teslabaas-elon-musk-mag-van-aandeelhouders-bonus-van-1000-miljard-dollar-verdienen
3. 'Beëindiging USAID heeft miljoenen doden tot gevolg', Vakblad fondsenwerving, 27/5/2025. https://www.fondsenwerving.nl/verdieping/artikel/2025/05/27/beeindiging-usaid-heeft-miljoenen-doden-tot-gevolg