Nederland gaf bijna 5,5 miljard euro aan goede doelen in 2024. Dat is de hoofdconclusie uit het vanmiddag (vrijdag 26 juni) gepresenteerde rapport Geven in Nederland 2026. Uit het tweejaarlijkse onderzoek van het Centrum voor Filantropische Studies aan de Vrije Universiteit Amsterdam blijkt verder dat 76 procent van de huishoudens doneert, de ‘Gouden Eeuw van de filantropie’ is aangebroken op het vlak van nalatenschappen en de Nederlandse goededoelensector steeds afhankelijker wordt van een kleinere groep huishoudens, bedrijven en nalaters.
Grootte Nederlandse filantropie
Zoals altijd bestudeert het rapport Geven in Nederland de geefdata van twee jaar vóór het uitkomen van het onderzoek. In dit geval is het geefgedrag van 2024 dus onder de loep genomen. ‘Een politiek roerig jaar,’ omschrijft hoogleraar filantropie René Bekkers dat jaar in het voorwoord. De Nederlandse non-profitsector had onder andere te maken met bezuinigingen onder het kabinet Schoof, voornamelijk op de internationale samenwerkingsbudgetten, de giftenaftrek die onder druk stond en verhoogde regeldruk voor vrijwilligersorganisaties. Bekkers stelt dat sommige van deze onzekerheden zijn verholpen, maar anderen in de eerste helft van 2026 nog altijd actueel zijn.
In 2024 gaf Nederland 5,49 miljard euro aan goede doelen. Dat is 0,54 procent van het bbp (bruto binnenlands product), lager dan voorgaande jaren. 76 procent van de Nederlandse huishoudens geeft geld of goederen – dat is ongeveer gelijk aan 2020 - en 77 procent zet zich op ten minste één manier vrijwillig in, bijvoorbeeld voor een vereniging of stichting, of in de vorm van informele hulp aan naasten.
Daarbij is een kleiner en relatief daadkrachtiger deel van de samenleving verantwoordelijk voor een steeds groter deel van de giften. De gevers van huishoudens die doneren zijn bijvoorbeeld vaker ouder, hoger opgeleid en gelovig en hebben een partner en kinderen, een hoger inkomen en een eigen woning.
Ook opvallend is dat Generatie Z zich vaker vrijwillig inzet dan geld geeft, waarmee hun betrokkenheid ten opzichte van andere generaties deels is verschoven. In een special wordt het geefgedrag en de maatschappelijke betrokkenheid van Generatie Z nader onderzocht (onderzoekers Maartje Orsel en René Bekkers schrijven daar ook over in het komende Vakblad fondsenwerving).
Huishoudens
Het grootste aandeel van de Nederlandse filantropie komt traditiegetrouw van huishoudens. In 2024 gaven zij iets meer dan 2,35 miljard euro aan goede doelen. Dat is een toename van 7,5 procent ten opzichte van 2022, al is door inflatie de reële waarde van dit gegeven bedrag ongeveer gelijk. Na een kleine opleving van het aandeel huishoudens dat doneert, stabiliseert dat percentage weer. In 2022 gaf 83 procent van de huishoudens, nu 76 procent (in 2020 77 procent).
Tegelijkertijd geven huishoudens die wél doneren gemiddeld meer: zij gaven met een bedrag van gemiddeld 415 euro per huishouden 58 euro meer dan in 2022.
Huishoudens geven aan allerlei maatschappelijke terreinen, maar het meest aan doelen binnen de sector ‘religie en levensbeschouwing’. Ruim 93 procent van het geld bestemd voor dat terrein komt van huishoudens: 677 miljoen. Ook aan gezondheid (535 miljoen), internationale hulp (482 miljoen), milieu natuur en dieren (251 miljoen), en maatschappelijke doelen (212 miljoen) geven huishoudens gul.
Bedrijven
Het een-na grootste aandeel komt van bedrijven. Zij dragen ten opzichte van vorige meting minder vaak bij aan goede doelen. Hun bijdrage is iets minder dan 1,68 miljard. Ten opzichte van 2020 is het aantal bedrijven dat geeft significant gedaald: toen gaf 61 procent van de bedrijven aan goede doelen, nu is dat 44 procent. De onderzoekers concluderen dat de bedrijfsfilantropie steeds vaker drijft op een kleinere groep bedrijven die veel geeft. Opvallend is daarin de rol van familiebedrijven. Hun giften stijgen al tien jaar, terwijl de giften van andere bedrijven gestaag teruglopen. Het CFS wijdde mede daarom ook een special aan de rol van familiebedrijven.
De onderzoekers vinden het lastig om accurate vergelijkingen te maken met eerdere jaren over de stand van bedrijfsfilantropie. Dit omdat ze voor Geven in Nederland 2026 een andere meetmethode hanteren (waarbij enkel bijdragen van bedrijven die aangifte vennootschapsbelasting doen meetellen).
Bedrijven geven een enorm aandeel aan doelen binnen het maatschappelijke terrein ‘sport en recreatie’: 380 miljoen (van in totaal 525 miljoen voor dat terrein). ‘Onderwijs en onderzoek’ (337 miljoen) gezondheid (332 miljoen) en cultuur (197 miljoen van in totaal 452 miljoen) zijn populaire bestemmingen van donaties van bedrijven.
Nalatenschappen
Een aandeel wat wel stevig in de lift zit: de giften uit nalatenschappen. Met een totaalopbrengst van 512 miljoen maken giften uit erfenissen een toename van dertien procent door – de grootste groei sinds het begin van het onderzoek. ‘De groei van nalatenschappen wijst erop dat de lang voorspelde ‘Gouden Eeuw van de filantropie’ dichterbij komt,’ concludeert het onderzoeksteam zelfs op basis van de data.
Hoewel de cijfers positief zijn en de groei sterker dan ooit, plaatsen de onderzoekers wel een kanttekening bij de getallen. Het aantal giften uit nalatenschappen is sterk afhankelijk van een relatief kleine groep mensen, die ook bij leven al het meest hebben bijgedragen.
Er wordt voornamelijk nagelaten aan doelen actief binnen de maatschappelijke terreinen ‘gezondheid’, ‘internationale hulp’, ‘milieu natuur en dieren’ en ‘maatschappelijke en sociale doelen’; vergelijkbaar aan de terreinen waaraan huishoudens ‘bij leven’ het meeste geven.
Fondsen
Fondsen hebben in 2024 minder uitgekeerd vanuit de opbrengsten van hun vermogen: 310 miljoen, ten opzichte van 397 miljoen in 2022. Daarnaast groeit het totaal aan doelbestedingen van fondsenwervende organisaties gestaag en laten ook vermogensfondsen een toename in de doelbestedingen zien. De totale doelbesteding is 7,1 miljard (waarvan dus 310 miljoen uit (de opbrengsten van)) vermogen.
Ook bij vermogensfondsen is een kleine groep grote fondsen verantwoordelijk voor het grootste deel van de bijdragen.
Van die 310 miljoen euro, ging in totaal 121 miljoen naar ‘maatschappelijke en sociale’ doelen.
Loterijen
De afdracht van goededoelenloterijen zit tot slot ook in de lift. In 2024 was de totale afdracht van o.a. de Postcode Loterij, VriendenLoterij, Stichting Samenwerkende Non-profit Loterijen en de Impact Loterij liefst 635 miljoen: ongeveer zestig miljoen meer dan bij de vorige meting in 2022.
Ook loterijen schenken het meest aan doelen op het terrein van ‘maatschappelijke en sociale doelen’. Daarachter is het loterijgeld vrij egaal verdeeld onder een vijftal andere terreinen, waaronder internationale hulp, milieu natuur en dieren en cultuur.
Samenvatting maatschappelijke terreinen
Volledige rapport (en verder lezen)
Meer lezen over het onderzoek Geven in Nederland 2026? Het volledige onderzoeksrapport is nu te downloaden via www.geveninnederland.nl.
In het volgende nummer van Vakblad fondsenwerving schrijven Geven in Nederland-onderzoekers René Bekkers en Maartje Orsel meer over het geefgedrag van Gen Z.
