Na weken van onderhandelen zijn D66, VVD en CDA eruit. Vrijdag presenteerden zij hun coalitieakkoord met de titel ‘Aan de slag’. Een aantal reacties uit de goededoelensector.
Goede doelen
Branchevereniging Goede Doelen Nederland (GDN) zegt in een reactie blij te zijn dat ‘de onmisbare rol van maatschappelijke organisaties zowel in de samenleving als aan tafel wordt bevestigd.’ Samen met een aantal andere organisaties riepen zij op om het maatschappelijk initiatief een structurele plek te geven in beleid en uitvoering.
Margreet Plug, directeur, is voorzichtig positief over het voorliggende coalitieakkoord. ‘Het coalitieakkoord reikt uit naar maatschappelijke organisaties en toont bereidheid om samen te werken. Wij zijn blij dat de onmisbare rol van het maatschappelijke middenveld wordt onderstreept.’
Goede Doelen Nederland is vooral tevreden met de geluiden dat de giftenaftrek wordt geborgd, dat de regeldruk wordt aangepakt en dat er weer meer geld vrij lijkt te komen voor ontwikkelingssamenwerking. Ook de plannen voor het versterken van de democratische rechtstaat worden met tevredenheid ontvangen, al plaatst de branchevereniging daar nog wel een kanttekening bij. ‘Het borgen van de fundamentele rechten van maatschappelijke organisaties verdient wel extra aandacht. Dit is een belangrijk fundament voor maatschappelijke binding en actief burgerschap,’ schrijft GDN.
Ontwikkelingssamenwerking
Branchevereniging voor ontwikkelingssamenwerkingsorganisaties Partos zien dat de drie partijen ‘internationale solidariteit weer voorzichtig op de kaart’ zetten. Na jaren van afbraak en bezuinigingen bevat het akkoord aanknopingspunten voor herstel, schrijft de organisatie. Het gaat om een investering van 257 miljoen euro per jaar. Partos vindt dat hard nodig: onder het vorige kabinet werd structureel 2,4 miljard euro bezuinigd en werd de koppeling tussen het budget en de economische groei losgelaten. Een geloofwaardig pad richting 0,7 procent van het bruto nationaal inkomen (de internationale norm) is crcuiaal voor de langdurige partnerschappen die Nederland heeft.
‘In een wereld die wordt geconfronteerd met toenemende conflicten, klimaatcrises en ongelijkheid is het investeren in ontwikkelingssamenwerking een noodzakelijke voorwaarde voor duurzame stabiliteit en veiligheid. Het is belangrijk dat Nederland zijn blik naar buiten gericht houdt. Nederland is immers geen eiland.’
Directeur Liana Hoornweg zegt: ‘Het regeerakkoord laat zien dat het kabinet het belang van internationale samenwerking opnieuw erkent. Nu komt het aan op concrete keuzes. Investeren in ontwikkelingssamenwerking en maatschappelijke organisaties is niet alleen een menselijke en solidaire keuze, maar een noodzakelijke voorwaarde voor vrede, veiligheid en stabiliteit wereldwijd. Meerdere keren benadrukte de Tweede Kamer al dit jaar hoe fundamenteel maatschappelijke organisaties zijn voor het versterken van democratie, mensenrechten en sociale rechtvaardigheid, zowel in Nederland als in partnerlanden. Het is essentieel dat het kabinet deze boodschap opvolgt.'
Klimaatorganisaties
Klimaatorganisaties zijn wat kritischer op de plannen van het aanstaande kabinet. Greenpeace vindt het lastig te rijmen dat er veel op veiligheid wordt ingezet, maar bescherming tegen klimaatverandering uit blijft. Ook vindt de organisatie het ‘onbegrijpelijk’ dat Lelystad Airport open gaat. Directeur Marieke Vellekoop concludeert: ‘Deze coalitie moet direct terug naar de tekentafel. Dan kan aanstaand premier Jetten laten zien dat het wèl kan: groen reizen, duurzame landbouw en energie van wind en zon.’
Donald Pols, directeur Milieudefensie, zegt dat de drie partijen ‘een totaal gebrek aan moed’ om problemen aan te pakken. Hij betreurt het uitblijven van een CO2-heffing voor grote vervuilers en dat, volgens de non-profit, burgers de rekening daarvoor betalen.
Natuur en Milieu ziet goede wil en wil graag bijdragen aan de samenwerking die de drie partijen met maatschappelijke organisaties willen realiseren, maar denkt tegelijkertijd dat de maatregelenpakketten die voorliggen, onvoldoende zullen zijn om de gesteld doelen te kunnen halen. De organisatie mist een alternatief voor de recent afgeschafte CO2-heffing en een stimulans voor duurzame sectoren. Om weer terug te komen op het schema om de klimaatdoelen te realiseren, moet harder worden ingezet op verbetering.
Directeur Marjolein Demmers: 'De genoemde inzet op een groene, toekomstbestendige economie werkt alleen als ruimte wordt geboden aan duurzame en innovatieve bedrijven. We roepen het nieuwe kabinet dan ook op om snel keuzes te maken over de toekomst van de zware industrie en hun plek in de economie van de toekomst.'
Minderheidskabinet
Het coalitieakkoord is naar alle waarschijnlijkheid nog niet definitief omdat de drie partijen een minderheidscoalitie overeen gekomen zijn. Omdat D66, VVD en CDA gezamenlijk 66 zetels hebben, én onvoldoende steun in de Eerste Kamer (22 van de 75 zetels), moeten zij met hun plannen op zoek naar oppositiepartijen die ze willen steunen. Vermoedelijk is daar een rol weggelegd voor GroenLinks-PvdA (20 zetels in de Tweede Kamer, 14 in de Eerste Kamer, JA21 (9 zetels in de Tweede Kamer) en BBB (12 zetels in de Eerste Kamer).
