Donaties worden vaak gestuurd door emotie, spontaniteit, persoonlijke affiniteit of misschien zelfs door belastingvoordelen. In ‘Het beste wat je met je geld kunt doen’ laat Bram Schaper, directeur van Stichting Doneer Effectief, zien hoe je financiële donaties effectiever kunt inzetten. Waar anderen focussen op inspiratie en morele aansporing, kiest deze auteur voor een data-gedreven en rationele benadering.
Het begrip ‘impact’ vormt de rode draad in het boek. Schaper definieert dit als een materiële, meetbare verandering die zonder interventie niet zou hebben plaatsgevonden. Het is een waarneembaar kwantificeerbaar verschil dat meetbaar is in termen van specifieke resultaten. De nadruk op meetbare impact lijkt soms doorgeschoten: een organisatie kan ook onevenredig veel tijd en middelen besteden aan meten en rapporteren. Daarnaast kan een sterk rationele benadering leiden tot een zekere technocratisering van het geefgedrag, waarbij sociale, emotionele en morele afwegingen worden gereduceerd tot kwantificeerbare indicatoren.
De kern van het boek draait om effectief altruïsme: een benadering die, gebaseerd op wetenschappelijke inzichten, empirisch bewijs en data, streeft naar maximale impact met beperkte financiële middelen. Binnen deze context geldt een gerandomiseerd gecontroleerd experiment als de gouden onderzoekstandaard uitgevoerd door onafhankelijke onderzoeksinstellingen om de effectiviteit van financiële donaties te beoordelen.
Een raamwerk om een probleem met de grootste potentiële impact te selecteren en prioriteren waar middelen het meeste verschil zullen maken, zijn de zogeheten drie O’s: het probleem is Omvangrijk, Onderbelicht en Oplosbaar. Een illustratief voorbeeld van een OOO-wereldprobleem dat inmiddels aanzienlijk meer aandacht heeft gekregen, is vrouwenemancipatie. Naast het OOO-raamwerk speelt kosteneffectiviteit een belangrijke rol, maar het is nooit het enige criterium bij het beoordelen van een goed doel. Ook de geloofwaardigheid van de uitvoerende organisatie, de betrouwbaarheid van het onderliggende bewijs en de schaalbaarheid van het programma zijn cruciale factoren in de afweging.
Schaper laat met diverse rekenvoorbeelden zien dat sommige goededoeleninterventies vele malen effectiever zijn dan andere. Zo’n inzicht kan veel oproepen (en dat blijkt online ook).
De zwakte van zijn betoog is dat niet alle maatschappelijke interventies langs dezelfde meetlat gelegd kunnen worden, denk aan klimaatlobby. Het is een jong vakgebied dat verder verkend en aangescherpt dient te worden. De titel van het boek is daarmee te provocatief en ongenuanceerd.
Tot slot: ‘Het beste wat je met je geld kunt doen’ zorgt voor veel reacties in de goededoelensector, Schaper’s gedachtegoed is daarmee sowieso goed om het vakgebied verder te ontwikkelen.
--
Deze recensie stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 28, nummer 2, dat in juni 2026 verscheen.
