Thema artikelen

VU-onderzoek: maatschappelijke betrokkenheid van Generatie Z

2026-09-10T12:18:06Z

Resultaten uit VU-onderzoek Geven in Nederland 2026

Onderzoek naar het geefgedrag van generatie Z is schaars. In ‘Geven in Nederland 2020’ deden we eerder onderzoek naar generatieverschillen in geefgedrag. In dit onderzoek hadden we nog te weinig mensen uit generatie Z in de steekproef om betrouwbare conclusies te trekken. In ‘Geven in Nederland 2026’ hebben we extra Gen Z’ers kunnen ondervragen en geven we een voorlopig antwoord op de vraag: wat is kenmerkend voor het geefgedrag en de maatschappelijke betrokkenheid van generatie Z, en hoe verschilt dit van jongeren uit eerdere generaties?

De focus op generatie Z heeft een demografische reden. Generatie Z is de huidige jeugd in de samenleving en zal langzaam de plek innemen van oudere generaties. Maar wat gaat er gebeuren met het geefgedrag als oudere generaties langzaam uit de samenleving verdwijnen? En wat betekent dit voor goededoelenorganisaties?

Onderzoeksopzet

Het onderzoeken van generatieverschillen is complex. Mensen uit oudere generaties, zoals de stille generatie en de babyboomers, geven vaker aan goededoelenorganisaties dan jongere generaties (generatie Z). Maar is dit wel een generatieverschil? En hoe kunnen deze verschillen verklaard worden? Het is mogelijk dat mensen vrijgeviger worden als ze ouder worden. Ook kan het verschil in de financiële situatie van deze twee groepen een rol spelen. Oudere generaties hebben vaker een stabielere financiële basis dan jongeren. Dit zorgt ervoor dat jongeren minder geld hebben om te geven aan goededoelenorganisaties dan oudere mensen. Om een generatieverschil vast te stellen, moeten we mensen in dezelfde leeftijdsfase uit verschillende generaties met elkaar vergelijken. In de Special van het onderzoek Geven in Nederland 2026 hebben we daarom het geefgedrag en de maatschappelijke betrokkenheid van jongeren - de leeftijdsgroep van 17 tot 27-jarigen - in 2024 vergeleken met jongeren van twintig jaar geleden (2003).

Verschillen in geefgedrag

Allereerst hebben we gekeken naar hoeveel procent van de jongeren (17-27-jarigen) geeft aan goede doelen op verschillende terreinen, en hoe dit percentage verschilt van het geefgedrag van Nederlanders ouder dan 27 jaar.¹ Hierbij hebben we een uitsplitsing gemaakt tussen giften aan religie en levensbeschouwing en goededoelenorganisaties op andere maatschappelijke terreinen. Het percentage van de jongeren dat geeft aan religie en levensbeschouwing is afgenomen tussen 2003 en 2024. In 2003 gaf 25 procent van de jongeren aan religie en levensbeschouwing terwijl dat in 2024 nog maar zes procent is. Hetzelfde beeld zien we bij mensen die ouder zijn dan 27 jaar. In 2003 gaf nog 33 procent aan religie en levensbeschouwing en in 2024 is dat afgenomen tot twaalf procent.

¹ De gegevens die we in Geven in Nederland 2026 analyseren hebben uitsluitend betrekking op Nederlanders van Nederlandse herkomst. Helaas hebben we niet voldoende gegevens over Nederlanders van niet-Nederlandse herkomst om ze in de analyses te betrekken. Het gebrek aan gegevens over Nederlanders van niet-Nederlandse herkomst maakt het onmogelijk om de resultaten te generaliseren naar de hele Nederlandse bevolking.

Voor giften op andere maatschappelijke terreinen zien we geen verschil tussen jongeren en Nederlanders ouder dan 27 jaar in 2003. Toen gaf 67 procent van de jongeren en 68 procent van de Nederlanders ouder dan 27 jaar. Twintig jaar later zien we dat deze percentages zijn afgenomen. In 2024 geven minder jongeren aan goededoelenorganisaties dan in 2003 en hetzelfde geldt voor mensen die ouder zijn dan 27 jaar. Opvallend is dat de afname onder jongeren veel sterker is. Van de 17 tot 27-jarigen gaf in 2024 nog maar 32 procent. Van de Nederlanders ouder dan 27 jaar gaf iets meer dan de helft (51 procent).

Gezien de afname van het percentage van de jongeren dat geeft, is het opvallend dat het totaalbedrag aan giften - gecorrigeerd voor inflatie - hetzelfde is gebleven. In totaal gaven jongeren in 2003 47 euro, in 2024 gaven jongeren 44 euro. Het totaalbedrag aan giften op andere terreinen dan religie en levensbeschouwing door mensen die ouder zijn dan 27 jaar is de afgelopen twintig jaar gestegen van 39 naar 75 euro. Onder jongeren zien we geen toename.

Geven in Nederland 2026

‘Geven in Nederland’ is het macro-economisch overzicht van filantropie door huishoudens, nalatenschappen, fondsen, bedrijven en loterijen. Het Centrum voor Filantropische Studies aan de Vrije Universiteit Amsterdam voert het onderzoek uit sinds 1995. Op 26 juni 2026 kwam de vijftiende editie uit over het geefgedrag in 2024.

Geven in Nederland 2026 beschrijft het landschap van maatschappelijke initiatieven en hoe we die ondersteunen. Het onderzoek brengt de vijf bronnen van vrijwillige bijdragen in kaart (huishoudens, nalatenschappen, fondsen, bedrijven, loterijen) en besteedt aandacht aan elk van de maatschappelijke terreinen die bijdragen ontvangen: religie en levensbeschouwing, gezondheid, internationale hulp, milieu, natuur en dieren, onderzoek en onderwijs, cultuur, sport en recreatie, en maatschappelijke en sociale doelen.

Het volledige onderzoek is online en als boek verkrijgbaar (zie geveninnederland.nl).

Verschillen in geefgedrag tussen verschillende opleidingsniveaus en religieuze groepen zijn toegenomen

Ons onderzoek naar geefgedrag toont aan dat theoretisch opgeleide en religieuze mensen meer geven aan goede doelen dan onkerkelijke en praktisch opgeleide mensen. Ook onder jongeren is dat zo. Bovendien blijkt dat deze verschillen zijn toegenomen in de afgelopen twintig jaar.

In 2003 bedroeg de gemiddelde gift van een jongere die aangeeft niet kerkelijk te zijn 22 euro. In 2024 was dat veertien euro. Bij protestantse jongeren zien we een groot verschil tussen 2003 en 2024. In 2003 was de gemiddelde gift van een protestantse jongere dertien euro en in 2024 bedroeg het totaalbedrag aan giften 190 euro voor deze groep.

Ook tussen opleidingsniveaus zien we grote verschillen. In 2003 gaf een persoon die het hbo of wo had afgemaakt negentien euro aan goededoelenorganisaties. In 2024 is dit toegenomen tot 81 euro. Mensen die het mbo, havo of vwo hebben afgemaakt gaven in 2003 64 euro, terwijl dat in 2024 is gedaald tot 36 euro. In de afgelopen twintig jaar zijn steeds minder jongeren zich tot een kerkelijke groep gaan rekenen. Tegelijkertijd is het percentage dat een hbo- of wo-opleiding afmaakt toegenomen. Het geefgedrag onder jongeren van nu vertoont sterkere scheidslijnen dan onder de jongeren van twintig jaar geleden. Toen gaven meer jongeren. Nu geeft een kleiner deel, en de jongeren die dat doen zijn vaker kerkelijk en theoretisch opgeleid. Dit heeft als gevolg dat de verschillen in geefgedrag tussen mensen met een theoretisch- en praktisch opleidingsniveau groter zijn geworden. Dit geldt ook voor de verschillen tussen jongeren die zich wel en niet tot een religieuze groep rekenen.

Vrijwilligerswerk

Naast het geven van geld kunnen mensen ook op andere manier bijdragen aan de maatschappij. Een andere vorm van maatschappelijke betrokkenheid is het doen van vrijwilligerswerk.

In 2024 doet 36 procent van de jongeren vrijwilligerswerk. In 2003 lag dit percentage lager (27 procent). 17 tot 27-jarigen doen dus vaker vrijwilligerswerk in 2024 dan jongeren in 2003. Opvallend is dat jongeren die vrijwilligerswerk doen ook vaker en meer geld geven. Deze samenhang tussen vrijwilligerswerk en het geven van geld is sterker in 2024 dan in 2003. Vrijwilligerswerk is dus geen vervanging voor het doen van een gift aan een goed doel. Er is juist meer concentratie: wie in 2024 vrijwilligerswerk doet, geeft ook vaker geld. In 2003 was dat minder zo. Dit patroon is vooral zichtbaar onder theoretisch opgeleide jongeren.

Waarom geven jongeren minder?

Populaire verklaringen voor verschillen tussen generaties bevatten stereotypen over waarden en normen. Uit onze gegevens blijkt dat die geen eenvoudige verklaring zijn voor de verschillen in geefgedrag. Er zijn weinig verschillen in opvattingen over goed doen of goede doelen tussen de generaties. Zo geeft circa twintig procent van de mensen, ongeacht tot welke generatie ze behoren, aan dat iedereen zou moeten doneren aan goede doelen. Ook in het vertrouwen in goededoelenorganisaties zien we nauwelijks verschillen tussen generaties.

We hebben wel aanwijzingen gevonden dat de minder rooskleurige financiële situatie van de jongeren een verklaring biedt. Jongeren hebben nu minder vaak een eigen huis dan twintig jaar geleden. Hiermee kunnen we in statistische analyses een deel van de verschillen verklaren.

Andere wetenswaardigheden

Het onderzoek naar de maatschappelijke betrokkenheid van jongeren binnen Geven in Nederland 2026 heeft echter nog meer interessante wetenswaardigheden. Zo blijkt dat:

Milieubewuste overtuigingen van generatie Z komen niet altijd overeen met het gedrag: jongeren vliegen vaker en recyclen minder dan oudere generaties.
Jongeren uit generatie Z zijn minder vaak politiek actief dan Nederlanders uit de stille generatie, babyboomers en millennials.

Wat kunnen fondsenwervende organisaties met deze inzichten?

Een kleine groep jongeren geeft aan goede doelen. Diezelfde jongeren dragen ook vaker bij door middel van andere vormen van maatschappelijke betrokkenheid. Fondsenwervende goededoelenorganisaties weten het overgrote deel van de huidige jongeren, generatie Z, niet te bereiken met overtuigende geefvragen.

We hebben in het onderzoek geen magische oplossing gevonden die jongeren bij het werk van goededoelenorganisaties kan betrekken. Maar het is wel duidelijk dat er geen mentaliteitsprobleem is onder jongeren dat ervoor zorgt dat ze minder financieel bijdragen. Omdat traditionele fondsenwervingsmethodes bij een groot deel van de jongeren niet goed werken zullen goededoelenorganisaties nieuwe manieren moeten vinden om jongeren bij hun werk te betrekken.

Op de Vakdag fondsenwerving, op 24 september in het Beatrix Theater in Utrecht, zijn de onderzoekers van Geven in Nederland aanwezig om te bespreken wat de algemene resultaten van Geven in Nederland 2026 kunnen betekenen voor de praktijk.

Een versie van dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 28, nummer 3, dat in augustus 2026 verscheen.

Labels: Onderzoek, Vrijwilligerswerk, Geven in Nederland, Ren� Bekkers, Geefgedrag, Centrum Filantropische Studies, Vrije Universiteit, VU Amsterdam, Wetenschappelijk onderzoek, Gen Z, Generatie Z, Maatschappelijke betrokkenheid, Vf 28-3, Maartje Orsel

Hoe verandert sponsorbekendheid voor, tijdens en na een sponsorschap?

2026-06-16T12:46:50Z

Speciaal katern

Een versie van dit artikel verscheen eerder in SponsorReport (editie april 2026), waarmee Vakblad fondsenwerving een inhoudelijke uitwisseling heeft.

De sponsorlevenscyclus

Alhoewel de impact van sponsoring steeds belangrijker wordt, is er nog veel onduidelijk over het langdurige effect en het verloop van sponsoring. Een uniek wetenschappelijk
onderzoek naar de ontwikkeling van sponsorbekendheid resulteerde in de Sponsorship Life Cycle, een model dat inzicht biedt in hoe sponsorbekendheid zich door de tijd heen opbouwt en verandert. Voorbesluitvormers in de sponsor community geeft dit waardevolle inzichten en de mogelijkheid om de verwachtingen in verschillende fases van het sponsorschap aan te passen.

Sponsorbekendheid

In dit onderzoek is het effect van sponsoring onderzocht door de spontane sponsorbekendheid van 32 officiële UCL-sponsors vanuit consumentenperspectief te meten zowel vóór, tijdens als na de sponsorrelatie. Hierin is onderscheid gemaakt tussen verschillende fansegmenten op basis van hun betrokkenheid bij de sport voetbal aan de hand van hun houding en gedrag.

Daarbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen merkbekendheid en sponsorbekendheid, aangezien dat nogal eens door elkaar gebruikt wordt. Veel onderzoek naar cognitieve sponsoreffecten richt zich namelijk op het verbeteren van merkbekendheid, merkherkenning of de associaties die consumenten met een merk hebben. Merkbekendheid gaat over het kennen of herkennen van een merk, waarbij sponsorbekendheid gaat over de mate waarin de consument bewust is van de sponsorrelatie.

In dit onderzoek staat sponsorbekendheid centraal. Sponsorbekendheid geldt namelijk als voorwaarde voor het behalen van sponsordoelstellingen. In eerdere wetenschappelijke onderzoeken is aangetoond dat de consument op zijn minst moet herkennen dat een bedrijf als sponsor betrokken is om andere effecten te kunnen verwachten. Het is daarom interessant om te achterhalen hoe sponsorbekendheid zich ontwikkelt bij langdurige sponsorrelaties.

Ontwikkeling sponsorbekendheid

In de afgelopen jaren heeft dr. Remco Beek, sinds januari lector Sustainable Sports Partnerships aan de Hogeschool Rotterdam, in samenwerking met Blauw Research een analyse gedaan vanuit een uitgebreide dataset. Dit onderzoek brengt de ontwikkeling van sponsorbekendheid in kaart van alle officiële UEFA Champions League-sponsors (UCL) op basis van zeventien jaar meerjarig aaneengesloten onderzoek (longitudinaal) in vijf Europese landen (Frankrijk, Italië, Spanje, Nederland, Verenigd Koninkrijk).

Door middel van uitgebreide statistische en wiskundige analyses van de representatieve sample van meer dan 111.000 respondenten tussen 2003 en 2020 konden duidelijke fases worden geïdentificeerd. Op basis van die patronen is de Sponsorship Life Cycle ontwikkeld en maakt het inzichtelijk hoe de sponsorbekendheid zich in die verschillende fases ontwikkelt. Hoe veranderen die patronen zich gedurende de jaren? In hoeverre zijn die patronen anders tussen verschillende type fans?

Sponsorship Life Cycle

In welke mate zijn de patronen van sponsorbekendheid over de jaren heen vergelijkbaar voor alle sponsoren? In hoeverre zijn de patronen van sponsorbekendheid zo onderscheidend dat er unieke fases ontstaan?

Om tot die analyses te komen is alle data van de spontane sponsorbekendheid voor de 32 officiële sponsoren van de UCL sinds 1992 tot 2020 geïndexeerd op basis van de start en het einde van het sponsorschap. Dat betekent dat de sponsorbekendheid voor elke sponsor in verschillende jaren is gemeten, waarna deze is gerelateerd aan de start (of het einde) van dat sponsorschap. Bijvoorbeeld, de sponsorbekendheid voor Mastercard gemeten in 2012 vertegenwoordigt hun sponsorbekendheid in het twintigste sponsorjaar (Ts = 20, sponsorschap gestart in 1992), terwijl voor Heineken de sponsorbekendheid gemeten in 2012 het zevende sponsorjaar was (Ts = 7, gestart in 2005) en voor Nissan het percentage spontane sponsorbekendheid de waarde was van twee jaar voordat zij officieel sponsor zouden worden (Ts= -2, gestart in 2014). Op deze manier is alle data voor alle sponsoren geïndexeerd langs deze tijdlijn van sponsoring. Hierdoor konden analyses gedaan worden op de gehele sponsordatabase, konden patronen herkend worden en werden er verschillende fases onderscheiden op basis van vier fansegmenten.

De sponsorlevenscyclus bestaat uit zeven fases: de introductiefase (aankondiging en lancering van de sponsoring), de groeifase (eerste en tweede groeifase), de volwassenheidsfase en de neergangsfase (terugval en afname), elk met verschillende kenmerken.

Introductiefase

De introductie van sponsoring bestaat uit twee fases. In de aankondigingsfase is er een exponentiële groei in de zes maanden voor de officiële start van het sponsorschap. In de lanceringsfase is er eveneens een exponentiële groei in de zes maanden na de officiële start van de nieuwe sponsorrelatie.

Groeifase

In de eerste groeifase verdubbelt de sponsorbekendheid in de periode van een half jaar tot vijf jaar na de start van de sponsoring. Dit patroon is bij alle fansegmenten waarneembaar. De absolute toename was het grootst voor de hoogste fansegmenten (fans met hoge mate van betrokkenheid bij de sport), gemiddeld tot 14,8 procent en met een maximum van 29,9 procent sponsorbekendheid van de officiële sponsoren vijf jaar na de start van het sponsorschap.

De tweede groeifase wordt gekenmerkt door een aanhoudende groei van de sponsorbekendheid over een langere periode. In deze tien jaar, tussen vijf en vijftien jaar na de start van de sponsoring, was de toename van de sponsorbekendheid zowel in absolute als relatieve termen vergelijkbaar met of iets lager dan in de eerste groeifase. In deze tweede groeifase wordt dus een vergelijkbare groei in sponsorbekendheid waargenomen in een twee keer zo lange tijd (gedurende tien jaar, ten opzichte van 4,5 jaar in de eerste groeifase). Na vijftien jaar was de gemiddelde sponsorbekendheid 24,9 procent met een maximale sponsorbekendheid van 39,4 procent van de respondenten uit het hoogste fansegment die spontaan de officiële sponsor konden noemen.

Volwassenheidsfase

De volwassenheidsfase markeert het einde van de groeifase in de levenscyclus van de sponsoring. Deze fase omvat twee patronen: de stabilisatie van de sponsorbekendheid voor de hogere fansegmenten en, vervolgens, een aanhoudende groei voor de laagste fansegmenten. De stabilisatie van de sponsorbekendheid werd gedefinieerd op basis van de optimale waarde van de trendlijnen en vond plaats tussen 18,5 en 21,5 jaar na de start van de sponsoring. Dat betekent dat er dan geen substantiële groei van sponsorbekendheid wordt waargenomen van de officiële sponsoren. De aanhoudende groei van de sponsorbekendheid voor de laagste fansegmenten suggereert dat langdurige sponsoring indirect ook niet-voetbalfans beïnvloedt en dat de sponsorrelatie van deze merken in de loop der jaren steeds bekender werd bij het grote publiek.

Neergangsfase

Het einde van de sponsoring markeert het begin van de neergangsfase met twee sub-fasen; de terugval en afname. Allereerst wordt de terugval gekenmerkt door een exponentiële afname van de sponsorbekendheid tussen het einde van de sponsoring en de eerste meting zes maanden later. Dit patroon was zichtbaar voor alle fansegmenten en betekende een halvering van de sponsorbekendheid tussen het laatste meetmoment vlak voor beëindiging van het sponsorschap en het eerste meetmoment een half jaar later.

In de afnamefase gebeurt er iets anders en deze fase begint na het eerste halfjaar sinds het beëindigde sponsorschap. Daar volgt de afname van de sponsorbekendheid een kwadratisch patroon, wat een curve betekent over een langere periode. Op basis van het keerpunt in de trendlijnen eindigde de afnamefase 8,5 jaar sinds het einde van het sponsorschap. Dat betekent dat er al die jaren nog een substantieel na-effect is van de voormalige sponsor ten opzichte van andere brand-event associaties. Dit wordt het decay memory effect genoemd, waarin langdurige brandevent associaties nog dominant zijn en daarmee ruis veroorzaken in de perceptie van fans over wie de huidige officiële sponsor is. Zo wordt bijvoorbeeld automerk Ford (UCL-sponsor tussen 1994-2014) nog lange tijd geassocieerd als officiële UCL-sponsor, terwijl in de jaren daarna Nissan officieel UCL-sponsor was. Het decay memory effect gaat dus over zulke langdurige brand-event associaties die voor verwarring zorgen bij fans over de huidige officiële sponsors. Op basis van de analyses van alle sponsorrelaties in dit onderzoek duurt die periode tot 8,5 jaar na het beëindigen van het sponsorschap. Na 8,5 jaar is er geen associatie meer met de voormalige sponsors of is die te laag om vast te kunnen stellen dat er werkelijk een associatie is (net zoals vóór de start van het sponsorschap).

Wetenschappelijke erkenning

Dit onderzoek naar de ontwikkelingen van sponsor-bekendheid heeft een internationale wetenschappelijke onderscheiding gekregen vanuit EASM, de European Association for Sport Management. Met de ESMQ New Researcher Award Runner-up werd Remco Beek met de paper ‘Sponsorship Life Cycle: Examining the Development of Sponsorship Awareness over Time’ gewaardeerd voor dit vernieuwende onderzoek. Deze award wordt toegekend voor de beste originele theoretische of conceptuele bijdrage binnen sportmanagement en vormt een stimulansvoor nieuwe ideeën en innovatief onderzoek in het vakgebied sponsoring.

Het onderzoek heeft Remco Beek samen met Inge Derom en Jo van Hoecke, beiden professoren van de Vrije Universiteit Brussel, uitgevoerd als onderdeel van zijn afgeronde promotieonderzoek. Het originele paper ligt ter publicatie bij een wetenschappelijk journal en is daardoor nog niet volledig beschikbaar.

Implementatie voor besluitvormers

Dit longitudinale onderzoek maakte het mogelijk om patronen te onderzoeken over een lange periode. Daarbij werd voor alle sponsoren bij elke meting de spontane sponsorbekendheid gemeten, zelfs in de jaren vóór en na hun officiële UCL-sponsoring. De sponsorlevenscyclus draagt bij aan het kennishiaat in zowel de wetenschap als de praktijk over de ontwikkeling van sponsoreffecten in de loop der tijd en de verschillen tussen fansegmenten. Daarbij kunnen de exacte percentages en tijdperiodes afhankelijk zijn van de onderzochte context. Desalniettemin geven de geïdentificeerde trendlijnen gebaseerd op het gezamenlijke patroon van alle onderzochte sponsoren aanleiding om vergelijkbare patronen en fases te verwachten in andere domeinen.

Deze conceptualisering van de sponsorlevenscyclus geeft professionals de mogelijkheid om hun strategische beslissingen in het sponsorproces aan te passen en realistischere doelstellingen te definiëren in elke fase, om zo te anticiperen op de sponsoreffecten voor, tijdens en na het officiële sponsorschap.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 28, nummer 2, dat in juni 2026 verscheen.

Labels: Onderzoek, Sponsoring, SponsorReport, Vf 28-2, Champions League, Hogeschool Rotterdam, Remco Beek, Sponsorbekendheid, Sponsorlevenscyclus, Sponsorrelaties

Legaten in Belgi� anno 2024: een diepgaande sectoranalyse

2025-12-23T16:36:32Z

Een diepgaande sectoranalyse

De nieuwste legatenbarometer van HOGENT in samenwerking met testament.be brengt nieuwe cijfers en inzichten over de legateninkomsten voor goede doelen in België.

In de editie van 2025 brengen we opnieuw drie luiken samen:

De legateninkomsten voor het jaar 2024
De evolutie van 2010 tot 2024
Een onderzoeksspecial naar het profiel van de Belgische kandidaat-erflater

Het resultaat is een scherp en genuanceerd overzicht van hoe de sector vandaag presteert, wie de groei draagt en welke doelgroepen het meest openstaan voor nalaten aan een goed doel. Hoewel legaten opnieuw een stevige inkomstenpijler vormen, blijven de verschillen tussen organisaties groot.

Over het onderzoek

HOGENT organiseert in samenwerking met Fundraisers Belgium en testament.be als enige in België opleidingen over legatenwerving. Op die manier helpen ze organisaties hun legatenwerving strategisch aan te pakken en concrete handvaten te bieden om effectiever legaten te werven.

Legaten en legaten-inkomsten in 2024

Uit de nieuwste cijfers van HOGENT blijkt dat 48 procent van de organisaties in de steekproef in 2024 één of meerdere legaten ontving. Het gaat om 169 organisaties die 215,2 miljoen euro ontvingen via nalatenschappen. Het typische goede doel kreeg 187.617 euro en 58 procent van de organisaties ontving meer dan 100.000 euro.

Legaten vormen ondertussen zeventien procent van de totale inkomsten van Belgische goede doelen

De hoogste inkomsten zijn opnieuw voor grote organisaties, gezondheidsorganisaties en organisaties gevestigd in Brussel. Topontvangers zijn onder andere Stichting tegen Kanker, Kom op tegen Kanker en Artsen Zonder Grenzen.

Wat aantallen betreft ontvingen 126 organisaties samen 892 legaten. Het typische goede doel ontving één legaat, ongeacht grootte. 44 procent ontving er meer dan één. Artsen Zonder Grenzen, Kom op tegen Kanker en GAIA waren de grootste ontvangers. Internationale solidariteit is opnieuw het populairste thema onder erflaters.

Het gemiddelde bedrag per legaat bedroeg in 2024, 62.847 euro. Opvallend: kleine organisaties ontvingen gemiddeld de hoogste bedragen per legaat.

Legaten zijn ook steeds belangrijker in de inkomstenmix: in 2024 maakten ze zeventien procent van de totale inkomsten van goede doelen uit. Vooral gezondheidszorgorganisaties, kleine organisaties en Brusselse organisaties halen een groot deel van hun middelen uit nalatenschappen.

Naast de gewone legaten worden ook de duolegaten in kaart gebracht. Een duolegaat is een testamentaire regeling waarbij een erflater zowel een erfgenaam als een goed doel kan benoemen, waarbij het goede doel de erfbelasting voor beiden betaalt. Hierdoor houden niet-verwante erfgenamen vaak meer netto over, terwijl het goede doel ook een deel ontvangt. In Vlaanderen werd het duolegaat echter hervormd en is het duolegaat sinds 2021 fiscaal vrijwel ongunstig geworden, terwijl het in Brussel en Wallonië wél een voordelige techniek blijft. Het duolegaat verliest echter aan belang: slechts negen procent van de organisaties in de steekproef ontving duolegaten, een trend die zich al jaren naar beneden beweegt.

Nieuw dit jaar: de impact van actieregio’s

Een analyse van de fondsenwervingsregio’s (o.a. actieregio’s waar organisaties actief zijn wat giften en/of legaten betreft) toont een opvallend resultaat: organisaties die actief zijn in meerdere Belgische regio’s (en eventueel internationaal) presteren duidelijk beter dan organisaties die zich uitsluitend op Vlaanderen richten. Ze ontvangen hogere bedragen, meer legaten én een groter aandeel van hun totale inkomsten uit legaten. Een bredere geografische aanwezigheid vertaalt zich dus in meer inkomsten uit legaten.

Evolutie van de legateninkomsten (2010–2024)

Over de volledige periode 2010–2024 zien we een overwegend positieve trend in de totale legateninkomsten, maar 2024 brengt voor het tweede jaar op rij een lichte daling. Vooral kleine organisaties ontvangen minder, terwijl grote organisaties de groei blijven trekken.

Het aantal goede doelen dat legaten ontvangt, steeg jarenlang, maar daalt nu opnieuw, vooral bij kleinere organisaties. Toch staan de gemiddelde inkomsten per organisatie op een recordhoogte, gedreven door de grotere organisaties.

Het aantal legaten stijgt voor het tweede jaar op rij, opnieuw vooral dankzij grote organisaties. Het gemiddeld aantal legaten per organisatie ging licht omhoog, met in 2024 een duidelijkere stijging zowel voor kleine als grote organisaties.

Het gemiddelde bedrag per legaat kende een daling na een piek in 2021, maar stijgt nu voor het tweede jaar opnieuw sterk. Over de jaren heen was het opvallend dat kleine organisaties vaak de grootste legaten ontvingen, maar recent trekken vooral grote organisaties de hoogste bedragen aan. De duolegaten volgen een uitgesproken neerwaartse trend sinds 2020: het aantal organisaties dat duolegaten ontvangt daalt, net als het totaal aantal duolegaten. Een typische organisatie die nog duolegaten ontvangt, krijgt er wél gemiddeld twee, een opvallende nuance in een verder dalend verhaal.

De houding van Belgen tegenover nalaten aan een goed doel

In het kader van de Internationale Dag van het Testament voor het Goede Doel (13 september 2025) werd al eerder een onderzoeksspecial gepubliceerd door HOGENT en testament. be die in de context van de legatenbarometer opnieuw de aandacht verdient.

De resultaten van een bevraging bij 3.080 gevende Belgen tonen een duidelijke evolutie in het denken over nalaten. Bijna één op de drie Belgen overweegt namelijk om een goed doel op te nemen in het testament. Vier procent heeft dat al formeel vastgelegd, vijf procent plant het te doen.

Bijna één op de drie Belgen overweegt een goed doel op te nemen in het testament

Brusselaars zijn het meest bereid, gevolgd door Vlamingen en Walen. Jongere generaties tonen een grotere openheid, terwijl vooral babyboomers hun keuze al gemaakt hebben, maar dan vaak om net níet na te laten. Mannen, hoogopgeleiden, alleenwonenden en mensen zonder kinderen zijn gemiddeld vaker bereid om een goed doel op te nemen.

Wie niét wil nalaten, heeft doorgaans minder vertrouwen in goede-doelenorganisaties. Kandidaten-erflaters daarentegen geven tijdens hun leven al vaker, schenken grotere bedragen en steunen vaker thema’s als religie en levensbeschouwing, cultuur en erfgoed, milieu en dieren en internationale solidariteit. Ze zijn bovendien via bijzonder veel kanalen te bereiken: digitale media, post, persoonlijke gesprekken...

De drie HOGENT-persona’s

Op basis van dit onderzoek koppelden we de resultaten aan drie HOGENT-persona’s met het grootste potentieel voor legatenwerving:

Belevingszoekende Bianca is emotioneel betrokken, gevoelig voor verhalen en impact.
Wederkerige Wesley geeft omdat hij zingeving zoekt en omdat een organisatie hem ooit hielp.
Geïnformeerde Gerda is rationeel, onderzoekend, wil zekerheid en transparantie. Voor organisaties vormen deze persona’s een directe vertaalslag naar communicatie-aanpak, argumentatie en kanaalkeuze.

Waarom deze cijfers ertoe doen

Legaten vertegenwoordigen vandaag de dag 17 procent van de totale inkomsten van goede doelen en vormen daarom voor veel organisaties een belangrijke inkomstenbron. De Legatenbarometer 2025 biedt dan ook een onmisbare benchmark voor elke organisatie in België die wil begrijpen waar ze staat, waar kansen liggen en hoe ze gericht kan investeren in legatenwerving.

Wil je de volledige cijfers en diepgaande analyses van de Legatenbarometer 2025 bekijken?

Download het volledige rapport hier.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Onderzoek, Nalatenschap, Nalatenschappen, Belgi�, Legaten, Onderzoeksrapport, HOGENT, Belevingszoekende Bianca, Ge�nformeerde Gerda, Wederkerige Wesley, Ann-Sophie Bouckaert, Legatenbarometer, Fundraisers Belgium, Sanne Holvoet, Vf 27-4, Testament.be

Nalatenschappen in Nederland: Groei, kansen en uitdagingen

2026-04-16T14:00:02Z

De wereld van fondsenwerving verandert en nalatenschappen spelen daarin een steeds grotere rol. Waar nalatenschappen vroeger vooral landden bij een selecte groep grote organisaties, zien we nu een bredere beweging: meer Nederlanders nemen goede doelen op in hun testament en steeds meer organisaties investeren in nalatenschappenwerving.

De Legacy Monitor Nederland 2025, uitgevoerd door Legacy Futures, biedt een benchmark en actueel inzicht in deze dynamische markt. Met data van deelnemende organisaties en CBF-data top-100 ontvangers van nalatenschappen laat het rapport zien waar we staan en waar we naartoe gaan. Voor de niet-deelnemende organisaties is nu een samenvatting beschikbaar.

De Nederlandse nalatenschappenmarkt blijft groeien en verbreden. Dat blijkt uit de nieuwste editie van de Legacy Monitor Nederland, een jaarlijks onderzoek dat sinds 2014 inzicht biedt in de inkomsten uit nalatenschappen bij goede doelen. In 2025 namen 39 organisaties deel, samen goed voor 227 miljoen euro aan inkomsten uit meer dan 3.500 testamentaire begunstigingen.

Recordgroei in 2023

Volgens cijfers van het CBF ontvingen de honderd grootste goede doelen in 2023 gezamenlijk 23 procent meer inkomsten uit nalatenschappen dan het jaar ervoor. Daarmee werd het hoogste niveau ooit bereikt. Over de afgelopen vijf jaar bedraagt de gemiddelde jaarlijkse groei 5,5 procent.

Vooruitblik: 4,6 miljard in tien jaar

De prognose tot 2033 is positief. Legacy Futures verwacht vanaf het huidige hoge peil een verdere gemiddelde jaarlijkse groei van 2,8 procent, wat neerkomt op een totaal van 4,6 miljard euro voor de top-100 organisaties. Factoren als demografie, vermogensontwikkeling en het herstel van de huizenprijzen dragen bij aan dit optimisme.

Breder palet aan goede doelen

Opvallend is dat deze groei breed gedragen wordt: zowel grote als kleinere organisaties zagen hun inkomsten stijgen. Sectoren als kunst & cultuur en dierenwelzijn springen eruit met respectievelijk 11,6 procent en 7,5 procent gemiddelde jaarlijkse groei over tien jaar. Toch blijft de sector Gezondheid het grootst in absolute bedragen, gevolgd door Internationaal en Mensenrechten: samen goed voor 62 procent van alle nalatenschapsinkomsten.

Nederlanders kiezen steeds vaker uit een breder scala aan organisaties om in hun testament op te nemen. Dit betekent kansen voor nieuwe en kleinere spelers, maar ook uitdagingen voor gevestigde namen. Het verschil tussen grote en kleine ontvangers neemt af, net als dat tussen sectoren en tussen oudere en jongere organisaties.

In 2023 kwam 32 procent van alle particuliere bijdragen voort uit nalatenschappen: een stijging ten opzichte van 28 procent in 2022. Deze trend onderstreept het groeiende belang van nalatenschappen als structurele inkomstenbron.

Diepgaande inzichten uit het consortium

De 39 deelnemende organisaties aan de Legacy Monitor vormen een uniek consortium. Zij ontvangen gemiddeld meer nalatenschappen en groeien sneller dan niet-deelnemende organisaties. Dankzij de benchmark kunnen deelnemers hun prestaties vergelijken, trends analyseren en daarmee hun promotie op een hoger plan brengen.

Wat valt op?

Het aantal begunstigingen groeit sneller dan het aantal overledenen.
Steeds meer mensen nemen een goed doel op in hun testament.
Ook de gemiddelde waarde van nalatenschappen stijgt.
Grote vermogens spelen een steeds belangrijkere rol.
Een steeds groter deel van de erflaters kiest voor een percentage of het geheel van hun nalatenschap in plaats van een (kleiner) vast bedrag.

Investeringen

Ondanks de sterke groei blijven de budgetten voor nalatenschappenwerving relatief laag. Wel is er sinds de terugval in de coronaperiode een inhaalslag zichtbaar. Ook wat betreft de personeelsinzet blijft de promotie en het relatiemanagement van nalaten onderbelicht. In de grafiek zie je dat nu gemiddeld 32% van de inkomsten van goede doelen in de vorm van nalatenschappen wordt ontvangen. Het budget voor nalaten is echter slecht 3,3% van wat in totaal beschikbaar is voor communicatie en fondsenwerving. Ook de stafinzet blijft achter met 6,3%. De investeringen die wel gedaan worden, werpen hun vruchten af. Het aantal informatievragers en toezeggers groeit substantieel. Maar er ligt nog aanzienlijke ruimte om het potentieel verder te benutten.

Wervingskanalen: persoonlijk contact blijft cruciaal

Persoonlijk contact is en blijft het belangrijkste kanaal voor nalatenschappenwerving. Telefonisch contact wint aan belang ten opzichte van huisbezoek. Daarnaast spelen online, magazines en telemarketing een ondersteunende rol. De communicatie verschuift geleidelijk naar een bredere mix van middelen.

Afsluiting

De cijfers spreken voor zich: nalatenschappen zijn niet langer een niche, maar een essentiële pijler onder de inkomsten van goede doelen. Toch blijft het potentieel nog grotendeels onbenut. De Legacy Monitor laat zien dat investeren in nalatenschappen loont, niet alleen financieel, maar ook in het versterken van de band met donateurs. Voor fondsenwervers biedt dit rapport waardevolle inzichten, benchmarks en inspiratie om strategisch te groeien. Of je nu een gevestigde organisatie bent of net begint met nalatenschappenwerving: de toekomst ligt open. Het volgende onderzoek start in januari 2026.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Onderzoek, Trends, CBF, Geven, Nalatenschap, Nalatenschappen, Arjen van Ketel, Geefgedrag, Legacy Monitor, Legacy Foresight, Consortium, Legacy Futures, Vf 27-4