Artikelen

Roeland van der Hoorn over fondsenwerving: ‘Wees je bewust van wat je voor je organisatie teweegbrengt’

2026-02-10T11:33:13Z

Hoe ben je in de fondsenwervende sector terecht gekomen?

‘Ik wilde graag de culturele sector in, dat heb ik van huis uit meegekregen. Ik heb Algemene cultuurwetenschappen gestudeerd maar ik wist niet waar ik uit wilde komen. Toen kwam er een traineeship voorbij van Van Dooren Advies (VDA). Zij zagen dat er vraag naar fondsenwervers was in de culturele wereld en herkenden daarnaast een behoefte aan cultureel ondernemerschap. Het was een mogelijkheid om voor de bibliotheek Rijn en Venen te gaan werken. We zijn met afstand de grootste culturele instelling van de omgeving, als je kijkt naar de hoeveelheid mensen die we bereiken en de impact die we hebben. Daarbij kom ik zelf uit Leimuiden en ik wilde me graag inzetten voor mijn eigen omgeving. VDA zorgde destijds voor de theoretische handvatten en daarnaast ging ik hier aan het werk.’

Paspoort

Roeland van der Hoorn, geboren in 1995, woont in Leimuiden.

CV:

2020 – heden Bibliotheek Rijn en Venen: Coördinator fondsenwerving & Frontofficemedewerker

Voordat Roeland begon bij Bibliotheek Rijn en Venen, was hij student Cultuurwetenschappen aan de UvA (2013 – 2019, Bachelor en Master), en trainee bij Van Dooren Advies (2020- 2021).

Geeft zelf aan: Lokale organisaties en initiatieven die bijdragen aan de leefbaarheid van mijn eigen woonplaats.

Kijkt/leest: Het Bibliotheekblad, voor ontwikkelingen in de sector.

‘Ik keek er niet gek van op dat er fondsen werden geworven voor de bibliotheek. Subsidies zijn niet vanzelfsprekend, zeker op lokaal niveau niet. Een aantal van mijn medestudenten ging na de opleiding ook aan de slag als fondsenwerver in de culturele sector. Ik werk hier nu drie dagen in de week als fondsenwerver, de vierde dag werk ik ‘voor de schermen’. Dan komen kleine kinderen naar me toe om me te vragen of we een boek hebben over hagedissen, omdat hun spreekbeurt daarover gaat. Het is geen vereiste om je werk goed te kunnen doen, maar het is wel goed voor mijn werk. Het is mijn taak om te vertellen wat we doen en voor wie. Als ik op de vloer sta, kan ik mijn andere werk beter en geloofwaardiger doen.’

Wat doe je in je huidige functie?

‘Ik doe hele verschillende dingen. Een deel van de financiering voor onze kerntaken komt van de gemeente. Daar komt binnenkort ook een zorgplicht bij: dan wordt het wettelijk verplicht voor gemeenten om in bibliotheken te voorzien. Voor alles wat we daar bovenop willen doen, schrijf ik fondsen aan, zoals voor de uitwerking van vernieuwende programma’s en diensten waaronder taalonderwijs, of het textielkunstwerk wat boven in de vestiging hangt. Het is veel projectfinanciering, maar we hameren erop dat bijdragen structureler worden. Wij willen graag iets extra’s bieden. Als we dat niet kunnen doen, verliezen we een stukje van onze identiteit.’

‘Toen ik hier binnenkwam in 2020, werd er nog niet aan fondsenwerving gedaan. De directeur zei destijds: ‘We gaan een complete vernieuwing in, daar hoort ook fondsenwerving bij.’ Ik ben dat langzaam gaan opbouwen, maar dat was geen makkelijke taak. Ik loop nu al een paar jaar rond, maar we zij nog niet zo ver dat onze hele fondsenwervingsmix helemaal is afgedekt.’

‘Subsidies zijn niet vanzelfsprekend, zeker op lokaal niveau niet’

Hoe ziet jullie fondsenwervingsmix er op dit moment uit?

‘Het grootste gedeelte van onze gelden komt van de gemeente. Er zijn allerlei subsidies waar we voor in aanmerking komen. Vervolgens komt een deel uit fondsen, een beetje uit het lokale bedrijfsleven en een klein stukje uit leden. Vooralsnog is dat alleen uit contributie en wat ‘fooien’, nog niet uit actieve particuliere werving. Hoewel ik daar wel mogelijkheden zie, gebeurt dat nu nog niet.’

‘We zijn in 2020 begonnen met oogsten van het laaghangende fruit. Destijds was het: we hebben nu geld nodig voor dit project, dus gaan we dat bij dat fonds aanvragen. Nu loopt dat heel stabiel en is dat gedeelte goed gestructureerd. Ook de projectadministratie nam ik snel onder handen, want je wil alle informatie over je verschillende geldstromen en subsidies op een centrale plek bewaren. Dat zie je niet terug in concrete opbrengsten, maar ik zie dat als relatiebeheer.’

‘We krijgen steun van bedrijven die lokaal betrokken zijn en graag hun naam willen verbinden aan een betrouwbare naam als de bibliotheek’

Welke fondsen schrijf je zoal aan?

‘Dat is een brede groep landelijke fondsen, denk bijvoorbeeld aan het VSBfonds, het Letterenfonds en het Mondriaanfonds, maar ook Fonds Sluyterman van Loo. Ook lokaal hebben we financiering aangevraagd bij het Alphen Fonds en lokale fondsen in Boskoop en Rijnwoude. Ik merk bij hen vaak grotere betrokkenheid. Gemiddeld halen we per jaar een paar ton op uit fondsen.’

Hoe gaat het werven bij het bedrijfsleven in zijn werk?

‘Ook daar valt nog winst te behalen, want de bijdragen van bedrijven zijn nog niet structureel helaas. We krijgen steun van bedrijven die lokaal betrokken zijn en graag hun naam willen verbinden aan een betrouwbare naam als de bibliotheek. Soms is hun bijdrage zichtbaar, soms ook niet. Een lokale ondernemer verzorgt bijvoorbeeld onze ‘Zin in Zondag’-serie, waarbij er iedere zondag een culturele activiteit in ons gebouw wordt georganiseerd. Vooralsnog komen die mensen naar ons toe en werf ik niet actief bij bedrijven. Dat wil ik wel graag veranderen, juist ook om onze financieringsmix te diversifiëren.'

Waar liggen wat jou betreft nog kansen?

‘Ik geloof dat we met de bibliotheek ook aan nalatenschappenwerving zouden kunnen doen, in navolging van andere culturele instellingen. De bibliotheek is voor veel mensen iets aaibaars en een plek waar ze een warm gevoel bij hebben. Tegelijkertijd zou zo’n campagne lastig op te zetten zijn, omdat alle bibliotheken onafhankelijk zijn en ook ondergebracht zijn bij verschillende koepelorganisaties. Ik heb er wel eens over gepraat met de VOB (Vereniging Openbare Bibliotheken, red.), of we mensen niet kunnen wijzen op de mogelijkheid om na te laten aan de bibliotheek, bijvoorbeeld met een radiospotje. Ik hoop dat mensen die dat horen daarna hun lokale bieb bellen om de mogelijkheden te bespreken. Maar de koepelorganisaties zijn daar nog niet zo happig op, juist omdat iedere bibliotheek autonoom is en niet iedere lokale bibliotheek een nalatenschap goed kan verwerken.’

In hoeverre is de bibliotheeksector bezig met fondsenwerving?

‘Op dit moment zijn er maar tien á vijftien mensen in onze sector die fondsenwerving echt als kerntaak hebben, meer niet. Anderen doen het meer incidenteel, bijvoorbeeld voor een specifiek programma. De meeste van de vijftien wervers zijn in dienst van de grotere bibliotheken in Nederland. Met dat groepje proberen we elk kwartaal bij één van onze bibliotheken fysiek af te spreken. Dan delen we onze ervaringen en bespreken we interessante regelingen, opleidingen en nieuwe ideeën zoals het werven van nalatenschappen. Het is heel prettig om op die manier met collega’s te kunnen sparren.’

‘We zijn geen concurrenten van elkaar, maar we doen wel hetzelfde werk. Dat geeft een interessante dynamiek waarbij we vooral van elkaar proberen te leren. De samenstelling van de groep is ook heel verschillend: er zitten hele ervaren fondsenwervers tussen maar ook mensen die net komen kijken en fondsenwerving in hun portefeuille krijgen. Dat contact is erg waardevol.’

Wat is de voornaamste uitdaging die jij in jouw werk tegenkomt?

‘Dat potentiële gevers, fondsen, particulieren of bedrijven de bibliotheek zien als iets vanzelfsprekends, niet als een instituut waaraan gegeven moet worden. Als je tijd hebt om het uit te leggen, verdwijnt die reactie wel vrij snel. Maar op het eerste gezicht is er altijd wat terughoudendheid.’

Op welke dag in je fondsenwervende carrière kijk je nog wel eens terug?

‘Ik heb een grote aanvraag gedaan, een paar jaar terug, bij het Fonds Cultuurparticipatie voor het MeeMaakPodium: een project waarbij het initiatief voor projecten en activiteiten veel meer bij de bezoekers ligt. Zij krijgen letterlijk en figuurlijk het podium en wij hebben daarin een meer faciliterende rol. Het is een project wat meerdere jaren loopt en er is een groot bedrag bij gemoeid. Dat heeft onze werkwijze veranderd én verbetert de betrokkenheid van bezoekers bij de bibliotheek.’

‘Verder haal ik altijd veel voldoening uit de kleine blijken van waardering. Als ik hier op zaterdag boeken aan het opruimen ben en mensen hoor zeggen: ‘Wat een mooi kunstwerk is dat,’ kan ik daar heel blij van worden.’

Wat was het grootste dilemma waar je in je carrière mee bent geconfronteerd?

‘Een van de dilemma’s was de vraag of we een vriendenkring moesten oprichten. Op het eerste gezicht lijkt dat logisch, maar voor een bibliotheek werkt dat wezenlijk anders dan bij een museum of theater. Onze kernwaarden zijn toegankelijkheid en gelijkheid en een vriendenkring schept toch onderscheid tussen ‘vrienden’ en ‘gewone bezoekers’. Terwijl de bibliotheek juist de open huiskamer van de samenleving is, waar niemand privileges heeft. Zo hebben we uiteindelijk de keuze gemaakt om, in ieder geval voorlopig, geen vriendenkring te starten.’

Waar ben je als fondsenwerver het meest trots op?

‘Dat mijn rol als fondsenwerver hier binnen Rijn en Venen vanzelfsprekend is geworden en dat ik echt een plek heb in de organisatie. Ik heb mijn waarde, de waarde van de fondsenwerver, bewezen binnen de bibliotheek. Bij andere bibliotheekorganisaties is dat nog niet vanzelfsprekend.’

‘Stel, ik ga solliciteren en ik ga hier weg, dan heb ik zeker het gevoel dat er een nieuwe vacature voor fondsenwerver komt.’

'Zonder fondsenwerving, verliezen we een stukje van onze identiteit'

Wat is de belangrijkste les die je hebt geleerd?

‘Leer je organisatie goed kennen. En, dat klinkt misschien stom, maar ga met je voeten in de klei staan. In mijn geval dus: boeken opruimen, kinderen helpen met hun spreekbeurt en digibeten verder brengen. Zet jezelf in een positie waardoor je bewust wordt van wat je betekent en teweegbrengt voor je organisatie.’

Hoe zie jij je toekomst als fondsenwerver?

‘Ik zit hier heel goed op mijn plek dus ik zie mij in de toekomst echt nog wel blijven. Ik hoop dat ik de financieringsmix nog meer kan diversifiëren, want ik weet zeker dat er nog veel meer kansen zijn. Ik ben hier nog lang niet klaar!’

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Boeken, Cultuur, Interview, Over fondsenwerving, Fondsenwerving, Bibliotheek, Vf 27-4, Bibliotheek Rijn en Venen, Roeland van der Hoorn

Donor Advised Funds groeien hard in de VS: wanneer volgt Nederland?

2026-04-16T13:59:56Z

Het opzetten van een DAFje is de laatste jaren ontzettend populair geworden in de VS, zelfs onder kleinere en middelgrote donateurs. Dat komt door de lage instapdrempel qua bedrag. Wat wij hier in Nederland kennen als Fonds op Naam was vroeger in de VS alleen mogelijk bij scholen, universiteiten, ziekenhuizen of grote gezondheidsorganisaties, en alleen met grote bedragen. Zodra het geld is overgemaakt, is weliswaar de naam van de donateur eraan verbonden, maar meestal heeft de donateur over de uitgaven weinig te zeggen. Tenzij zij in het bestuur gaan zitten van de organisatie of dat specifiek er over is onderhandeld bij het opzetten van het Fonds op Naam.

Daarentegen is een DAF bedoeld voor donateurs die hun filantropie tijdens hun leven willen vormgeven en kan het met veel kleinere bedragen. Het is een fantastische manier om een grotere aftrekpost te creëren, waarbij je toch kleinere donaties kunt doen aan de organisaties die je wilt ondersteunen. De belastingaftrekbaarheid geldt alleen voor het opzetten van een DAF of het toevoegen van een bedrag aan een bestaande DAF. De ‘verdeling’ van het geld vanuit een DAF aan goede doelen is uiteraard niet nog een keer aftrekbaar.

De opkomst van de DAF

Je kunt in de VS al een DAF opzetten voor een klein bedrag, maar de meeste fondsen hebben het over 5.000, 10.000 of zelfs 25.000 dollar. Sommige fondsen kennen zelfs geen minimum, zoals bij Fidelity Charitable of DAFGiving360. De reden waarom de DAF in de VS zo gegroeid is, heeft voornamelijk te doen met de aftrekbaarheid van de belastingen, en dat is vooral belangrijk als de overheid belastingwetten verandert. In de VS hangt dat samen met de minimale bedragen die nodig zijn voordat giften aan non-profits aftrekbaar zijn. Dat hangt ook weer af van je belasting/huwelijksstatus en wat je standaardaftrek is.

Het volume van DAF giften blijft nog steeds toenemen. Zo gaf bijvoorbeeld DAFGiving360 aan dat het alleen al voor 2025 ging om 8.9 miljard. En Fidelity noemt 30 miljard sinds ze zijn begonnen met het aanbieden van DAF-donaties. En dat zijn nog maar twee aanbieders.

In Nederland kun je over het algemeen een Fonds op Naam opzetten met een minimum van € 50.000 met een vastlegging voor 5 jaar. Wat kan je leren van de lessen uit Amerika?

Hoe zet je een DAF in de VS op?

Het opzetten van een eigen fonds begint met een eenvoudige stap: het kiezen van een naam. Dat kan iets persoonlijks zijn, bijvoorbeeld het Waasdorp Giving Fund, maar ook een naam die de missie van het fonds uitdrukt. Grote investeringsmaatschappijen als Fidelity, Vanguard en Mellon maken het oprichten en beheren van zo’n fonds, een zogenoemd Donor Advised Fund (DAF), bijzonder eenvoudig.

‘Een DAF is vooral interessant voor mensen die een hogere belastingaftrek zoeken dan de standaard fiscale aftrekpost’

De inleg is volledig aftrekbaar van de belasting en de donateur ontvangt hiervoor een speciale bevestiging. Dit maakt een DAF vooral interessant voor mensen die een hogere belastingaftrek zoeken dan de standaard fiscale aftrekpost.

Het opzetten van een DAF kost in de VS slechts enkele minuten. Vaak begint men met een relatief klein bedrag, bijvoorbeeld $ 5.000 dat later eenvoudig kan worden aangevuld. Het beheer verloopt via een investeringsplatform. Zodra een goed doel opvalt, of de donateur bijvoorbeeld een mailing of e-mail binnenkrijgt, kan je via de centrale database met geregistreerde 501(c)(3)-organisaties (de Amerikaanse tegenhanger van ANBI’s) direct een doel opzoeken en kan een gift worden overgemaakt. Daarbij kan worden gekozen voor anonimiteit of juist voor het ontvangen van een persoonlijk bedankje. De meeste mensen kiezen voor dat bedankje.

In de Verenigde Staten wordt zo’n gift via een DAF aangeduid als een grant. Donateurs kunnen kiezen voor een eenmalige gift of voor een terugkerende donatie, al dan niet met een einddatum. Voor terugkerende donaties geldt een minimumbedrag van vijftig dollar. Het hele proces verloopt sneller en eenvoudiger dan het schrijven van cheques: vaak ontvangt het goede doel het bedrag binnen enkele dagen.

De administratie van de giften worden volledig verzorgd door de organisatie die de DAF beheert. Deze beheerder moet wel steeds toestemming geven voordat een gift wordt overgemaakt aan een non-profit organisatie. In de meeste gevallen gebeurt dat vrijwel binnen een paar minuten, zeker bij giften voor algemene doeleinden.

Er gelden enkele duidelijke uitzonderingen: donaties aan politieke partijen of bijdragen aan evenementen (zoals het kopen van tickets) zijn niet toegestaan. Ook kunnen er geen persoonlijke giften aan familieleden worden gedaan. Alleen geregistreerde 501(c)(3)-organisaties komen in aanmerking. Via de koppeling tussen Candid (voorheen Guidestar) en de zoekfunctionaliteit binnen het platform is het vinden van het juiste doel heel eenvoudig. DAF-giften zijn in principe altijd voor levende donateurs.

Vergelijking: Donor Advised Fund (VS) en Fonds op Naam (NL)

Campagnes voor het promoten van DAFjes

Niet iedereen maakt donaties na het opzetten van hun DAF. Het geld kan daar rustig blijven staan en er is ook geen boete als de donateur dat niet doet. Ze hebben hun belastingaftrek ‘geregeld’. Daarom is het belangrijk dat organisaties vragen of de donateur een DAF heeft. In veel mailings wordt expliciet gevraagd of de donateur wil aangeven dat ze hun gift via een DAF hebben gemaakt. Of het doel stuurt een bijsluiter met verschillende manieren om te geven.

Sinds 2024 bestaat er in de VS zelfs een speciale DAF Day (9 oktober), waarop organisaties hun donateurs per e-mail oproepen om via hun DAF te doneren. Ook bestaan er campagnes die donateurs inspireren om de helft van hun DAF te besteden, zoals halfmydaf.com.

Steeds meer websites en online donatieformulieren bieden een DAF-widget aan, waarmee de donateur direct wordt doorgestuurd naar zijn of haar fondsplatform.

Zie bijvoorbeeld GiveDirect’s overzicht van DAF-widgets.

Sommige formulieren hebben nu zelfs hun DAF als een betalingsmogelijkheid toegevoegd waarbij de DAF-link naar je fonds gaat. Helaas zijn nog niet alle deelnemende DAF-fondsen daarbij aangesloten, maar wel de belangrijkste.

Registratie en bedankbeleid: belangrijk voor fondsenwervers

De donatie die via een DAF binnenkomt is niet opnieuw aftrekbaar voor de gever. De fiscale aftrek vond immers al plaats op het moment dat het fonds werd opgericht en gevuld. Daarom moet in de bedankbrief of -mail altijd worden vermeld dat de gift niet aftrekbaar van de belastingen is.

De beheerder van het fonds, bijvoorbeeld Fidelity, stuurt namens de donateur de cheque of automatische overboeking naar het goede doel. In de administratie van de organisatie wordt Fidelity dan als donateur geregistreerd. De daadwerkelijke gever hoort echter een zogenoemd soft credit te krijgen, aangezien de donatie op diens verzoek is gedaan. Het is dus gewenst om dit goed vast te leggen: de gift komt via de DAF, maar de donateur is de initiator. Fidelity zelf verwacht geen bedankje, maar het is wel gepast om de donateur persoonlijk te bedanken, uiteraard zonder vermelding van belastingaftrek. Een klein deel van de DAFgevers kiest voor anonimiteit.

Nu het aantal DAF-giften sterk toeneemt in de VS, wordt nadrukkelijk geadviseerd deze inkomsten mee te nemen in de evaluatie van fondsenwervingscampagnes. Vaak blijkt een aanzienlijk deel van de inkomsten van NGO’s, soms wel meer dan een miljoen dollar per jaar, uit DAF’s te komen, zonder dat dit in de analyse van de resultaten wordt meegenomen.

De lessen voor Nederland

Fondsen op naam (FoN) in Nederland zijn te vergelijken met DAF’s in de Verenigde Staten, en hebben vaak de status als ANBI. Ze worden meestal ondergebracht bij grotere instellingen zoals universiteiten, vermogensfondsen of maatschappelijke organisaties, en hebben daardoor geen eigen rechtspersoonlijkheid of afzonderlijke administratie.

Doordat Fondsen op Naam binnen bestaande organisaties worden beheerd, bestaat er geen centraal of openbaar register waarin actuele trends of volumes specifiek over dit fenomeen zichtbaar zijn. Deze datalacune wordt bevestigd door recente analyses van de Vrije Universiteit Amsterdam (Centrum voor Filantropische Studies) en eerdere studies van het Erasmus Centre for Strategic Philanthropy (ECSP).

De meest recente cijfers komen uit Geven in Nederland 2024 (gegevensjaar 2022). Daarin wordt de totale doelbesteding van vermogensfondsen geschat op ongeveer 820 miljoen euro. Een belangrijk deel daarvan komt van een beperkt aantal fondsen: in de onderzochte groep van 128 vermogensfondsen waren slechts acht fondsen verantwoordelijk voor ongeveer 63 procent van de totale bestedingen.¹

Ter vergelijking: de WRR-verkenning ‘Filantropie op de grens van overheid en markt’ (2018), gebaseerd op ECSP-schattingen, sprak van ongeveer 2.150 vermogensfondsen met een gezamenlijk donatievolume van circa 1,3 miljard euro per jaar (rond 2015-2017).²

Omdat fondsen op naam administratief meetellen binnen hun beherende instellingen, worden ze in deze onderzoeken niet afzonderlijk als subcategorie gerapporteerd. Voorlopig zijn dus alleen bredere schattingen voor de totale vermogensfondsen-sector beschikbaar.

Bronnen

1) Vrije Universiteit Amsterdam - Geven in Nederland 2024 (CFS, geefjaar 2022. Zie ook Orchestra Charity Office - Vermogensfondsen: ongeoormerkte financiering nog lang niet omarmd (2024).

2) WRR - Filantropie op de grens van overheid en markt (2018), met data van het Erasmus Centre for Strategic Philanthropy.

3) Zie ook het artikel in het Vakblad Fondsenwerving: Fonds op Naam. https://www.fondsenwerving.nl/kennisbank/fonds-op-naam

Reflectie van de redactie

De verwachting is dat de populariteit van Fondsen op Naam in Nederland verder zal toenemen, zeker nu instellingen en goede doelen deze vorm steeds actiever aanbieden. Hoewel de kwantitatieve zichtbaarheid beperkt is, vormt het Fonds op Naam een groeiend instrument voor particuliere gevers die gericht en duurzaam willen bijdragen binnen een bestaand maatschappelijk kader. Het is te verwachten dat fondsenwervende organisaties Fondsen op Naam in hun langetermijnstrategie opnemen, niet alleen als financiële bron, maar ook als kans om betrokken gevers een persoonlijk en herkenbaar filantropisch vehikel te bieden.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Direct Mail, Geven, Verenigde Staten, Filantropie, Geefgedrag, Fondsen op naam, Campagnes, Vf 27-4, DAF, Donor Advised Funds, Erica Waasdorp

Gerjob Lootens: ‘Het CBF is geen toezichthouder van stoere taal’

2026-02-10T11:33:30Z

Gerjob Lootens, Manager bij CBF, Toezichthouder Goeddoen

Organisaties in internationale ontwikkeling worden zwaar geraakt door bezuinigen op de overheidssubsidies. Is dit wel het juiste moment om als toezichthouder te komen vragen of alles op orde is voor het ‘CBF Erkend Goed Doel’-keurmerk?

'Dat hangt heel erg af van de manier waarop je dat doet als toezichthouder. We begrijpen goed dat het plotseling wegvallen van een aanzienlijk deel van je inkomsten van bestuurders vraagt om scherp aan de wind te zeilen. Er moeten pijnlijke keuzes gemaakt worden, niet zelden in situaties waarin nog veel onduidelijk is. Begrijpelijkerwijs gaat je eerste zorg als bestuurder dan uit naar je mensen, naar je doelgroep, samenwerkingspartners en naar je raad van toezicht. Maar daarna vraagt ook je achterban van gevers om aandacht. Je wilt dat die in je organisatie blijven geloven en je werk mogelijk blijven maken. Dat is juist een reden om in te checken bij een goed doel om te zien of de keuzes zorgvuldig gemaakt worden. Zorgvuldigheid, deskundigheid en transparantie zijn belangrijke waarden onder het geefvertrouwen. Dat is waar het CBF voor staat.'

‘Het CBF is geen toezichthouder van stoere taal, maar wat mij betreft wel een stoere toezichthouder’

Maar kom je dan langs om van alles te controleren en een oordeel te vellen? Met als gevaar dat een goed doel misschien naast zijn subsidies ook nog zijn CBF-keurmerk kwijtraakt?

'Nederlanders zien graag dat toezichthouders stoere taal gebruiken. Het keurmerk intrekken en naming and shaming is waar je bij het publiek mee scoort. Maar zo’n toezichthouder zijn we niet. Daar heb je als donateur namelijk helemaal niets aan. De euro’s die je hebt gegeven aan een goed doel dat zijn keurmerk verliest, worden niet beter besteed door verlies van het keurmerk. Integendeel, het verlies van de CBF-Erkenning brengt eerder zorgen met zich mee. Als toezichthouder zien we dan ook veel liever dat een goed doel dat niet aan de normen voldoet zijn leven betert en bijstuurt, zodat het weer aan de normen gaat voldoen. We denken dat je daar als donateur het meest aan hebt. In zo’n geval maken we goede afspraken met een goed doel en controleren die ook. Een goed doel dat de afspraken met ons niet nakomt, verliest zijn keurmerk. Vaak is een waarschuwing voldoende om dat te voorkomen. Als we verscherpt toezicht toepassen of een Erkenning intrekken maken we dat openbaar via onze website.'

Biografie: Gerjob Lootens

Gerjob Lootens is verantwoordelijk voor Data, Onderzoek & Ontwikkeling bij CBF, toezicht op goeddoen. Afkomstig uit de sector (Proefdiervrij, IFES-Nederland) begon hij in 2016 bij CBF als auditor en maakte de belangrijke verandering mee naar ontwikkelgericht toezicht.

Jullie zijn dus niet van de botte bijl. Wat voor toezichthouder zijn jullie wel?

'Het CBF is geen toezichthouder van stoere taal, maar wat mij betreft wel een stoere toezichthouder. Een toezichthouder die vertrouwen durft te geven voor ontwikkeling. We zijn een ontwikkelgerichte toezichthouder. Dat betekent twee dingen. Eén: je krijgt ons keurmerk niet zomaar. Organisaties die de CBF-Erkenning aanvragen hebben vaak eerst nog een boel huiswerk te doen. Onze toezichthouders helpen daarbij en geven sturing en richting zodat een goed doel aan de normen gaat voldoen. Eén is dus de lat halen en twee is de lat, de standaard, hooghouden. Als je ons keurmerk draagt, checken we regelmatig bij je in. Goede doelen onderwerpen zich vrijwillig aan ons toezicht en mogen dus ook een kritische blik van ons verwachten. De normen van de CBF-Erkenning draaien om geefvertrouwen. Als we ontdekken dat niet meer aan de normen wordt voldaan, spreken we een deadline af waarbinnen de organisatie haar leven moet beteren.'

'Zorgvuldigheid, deskundigheid en transparantie zijn belangrijke waarden onder het geefvertrouwen'

Maar dat inchecken bij goede doelen kan best wel eens op een heel vervelend moment komen, bijvoorbeeld tijdens een reorganisatie. Dat zal niet iedereen op prijs stellen, toch?

'Over het algemeen worden onze toezichthouders niet welkom geheten met slingers en ballonnen, nee. Alhoewel, regelmatig is het feest als weer een goed doel de lat van ons keurmerk heeft gehaald en zich CBF-Erkend Goed Doel mag noemen. Dan worden we soms uitgenodigd om te delen in de feestvreugde. Maar wanneer we komen inchecken, zijn dat toch meestal momenten dat we vragen komen stellen. Het omgekeerde is trouwens ook waar, dat goede doelen zich bij ons melden en zeggen: ‘Denk eens even kritisch mee.’

'Maar terug naar je vraag, je hebt gelijk, niet iedereen stelt de timing van een kritische blik altijd op prijs. En dat is ook niet erg. Waar het voor het CBF op aankomt is dat goede doelen hun gevers niet uit het oog verliezen, juíst in hectische tijden. En dus komen we toch gewoon die vragen stellen.'

‘We weten uit de neurowetenschappen dat een keurmerk zorgt voor vertrouwen in ons brein’

Waar doe je dan goed aan als toezichthouder, juist in tijden van tegenwind?

'In tijden van tegenwind blijft het belangrijk om de vinger aan de pols te houden. Wanneer organisaties zware verliezen lijden is dat nog veel belangrijker. We weten dat een aantal organisaties een groot deel van hun inkomsten verliezen door de geschrapte subsidies op internationale hulp. We horen van organisaties die complete programma’s moeten stoppen en zich genoodzaakt zien om afscheid te nemen van jarenlange samenwerkingspartners. En ook van organisaties die hun eigen mensen moeten laten gaan. Dan hebben we het over meer dan een beetje tegenwind. Het stormt dan echt. Toch kloppen we dan als CBF op het raam. Liefst wanneer het ergste geraas voorbij is, zodat we elkaar goed kunnen verstaan.'

'We laten ons gezicht zien en stellen vragen, maar niet om stante pede een antwoord te eisen. Wel om de vraagstukken te adresseren die opkomen als je de pet opzet van de kritische donateur die in jouw organisatie gelooft. Een goed antwoord vinden op die vragen en je daaraan committeren door afspraken te maken, helpt om het vertrouwen van donateurs en andere gevers te behouden. En dat is waar we als CBF voor zijn: het geefvertrouwen borgen. Vandaag én op de lange termijn.'

Het geefvertrouwen borgen op korte en lange termijn. Wat betekent dat voor fondsenwerving?

'We weten uit de neurowetenschappen dat een keurmerk zorgt voor vertrouwen in ons brein. Tijdens het symposium van ons 100-jarig jubileum liet neurowetenschapper Erik Schoppen dat zien aan de hand van een klein experiment met de zaal. Een paar seconden lang werden twee identieke sloten op het scherm getoond. Het enige verschil: een van de sloten had een keurmerk, het andere niet. Op de vraag welk slot het beste was kozen bijna alle 300 mensen in de hele zaal voor het slot met het keurmerk. Kennelijk wekt een keurmerk vertrouwen in ons brein, zelfs als je niet weet waar dat keurmerk voor staat. En donateurs en andere gevers hoeven dat ook niet precies te weten.'

'Het is genoeg als je het ‘CBF Erkend Goed Doel’-keurmerk herkent en dat associeert met gerust kunnen geven. Aan goede doelen en aan het CBF de schone taak om dat vertrouwen te koesteren en te zorgen dat het niet beschaamd wordt.'

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Wet- en Regelgeving, CBF, Toezicht, Vertrouwen, Erkend goed doel, Vf 27-4, Geefvertrouwen, Gerjob Lootens, Toezichthouder

Vakdag 2025: Tips van de sprekers

2026-01-08T10:49:30Z

Anika de Groot (Goede Doelen Nederland) over het panel ‘Waar trek jij de grens, Over morele afwegingen in fondsenwerving’:

‘Bij elke stelling in ons panel over ethiek en fondsenwerving werd met gekleurde papiertjes gestemd, dat zorgde voor leuke uitwisseling. Bij de discussie over greenwashing en de herkomst van giften werd, ook vanuit de zaal, vooral gepleit voor waarden-gedreven fondsenwerving. Uiteindelijk draait het om de voorwaarden die je als organisatie zélf schept om integer te kunnen handelen. Je moet vooral weten: wat zijn onze grenzen en waar trekken we de lijn? We spraken over het verzamelen van zo veel mogelijk gegevens of niet: dat bleek een herkenbaar spanningsveld. Wat mij betreft verzamelen goede doelen alleen wat nodig is, en kunnen ze helder uitleggen waarom ze keuzes maken. Duidelijke taal, transparantie en met respect voor de achterban.

‘Wat ik mee neem? Ethische richtlijnen zijn prachtig op papier, maar volg je die ook als niemand kijkt? Ethiek zit niet in je intentie, maar in wat je elke dag doet. In grenzen durven stellen en ze bewaken, ook als de druk hoog is, als er veel op het spel staat en als je iets te verliezen hebt. Juist dan! Want dat is wat je als organisatie betrouwbaar maakt en waar donateurs zich aan willen verbinden.'

Bér Engels (S&L Nederland):

‘We hebben het in onze sessie gehad over de waarde van waardengericht denken in je communicatie. Wat zit er aan motieven onder de beslissing om tijd of geld te geven? Het maatschappelijk middenveld verkondigt vaak dezelfde soort boodschap die landt bij een specifieke groep mensen: de vijver. Terwijl er heel veel andere waarden zijn waar je boodschappen omheen kan bouwen. Twee voorbeelden: ‘ziekte de wereld uit helpen’ kan worden omgedacht tot ‘meer zelfbeschikking voor patiënten’. Of denk aan een natuurorganisatie die hun werk als actiefilm monteert, ten opzichte van de zachte, groene invalshoek die anderen hanteren. Wij betogen dat het goed is om met die waarden te experimenteren, maar dat je wel scherp moet blijven dat je bezig blijft met intrinsieke waarden: op een manier die jouw organisatie eigen is.’

Harm Erbé (ADC):

'Wij hebben een praktische sessie over generatieve AI gedaan waarbij we veel vragen uit de zaal kregen. Wij geloven erg in co-investment: als je samen stappen zet in AI, dan wordt het goedkoper en leer je het snelst van elkaar omdat je werkprocessen uitwisselt. Dat werkt het best als je een gedeelde uitdaging hebt. Dan maakt het niet uit hoe volwassen je bent op het gebied van AI: dan trekken beginners zich op aan de gevorderden.'

De Queens Club: Data Inside

Data Inside verzorgde weer een volledig programma in de Queens Club.

Marijn te Flierhaar blikt terug:

‘We stonden voor het derde jaar in de Queens Club en we kijken heel positief terug op de Vakdag. Aan de voorkant waren er al een aantal sessies helemaal volgeboekt dus het was gezellig druk. De eerste drie sessies waren echt inhoudelijk ingestoken en gericht op de donateursreis: de werving, het behoud en het terugwinnen van donateurs. In elk van die drie sessies hebben we een koppeling gemaakt tussen wat wij in de marktdata zien met een praktische vertaalslag: hoe kan je morgen aan de slag met je database en hoe kan je je programma versterken. De vierde sessie was in samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen om ervaringsverhalen van fondsenwervers het podium te geven. Ook hebben we aangekondigd dat we samen met de universiteit onze benchmarkcijfers gaan analyseren voor meer onderzoek.’

‘Organisaties die veel aan particuliere fondsenwerving doen, zitten op een goudmijn aan data. Maar voor alle organisaties geldt: zorg ervoor dat je de basics van je data op orde hebt en dat je er iets mee doet. Leg data goed vast en houd je dataset opgeschoond. Het zal helpen om met veel doeltreffendere segmentaties op donateurs in te spelen met lessen uit het verleden. Daarvoor hoef je echt geen duizenden donateurs te hebben. Er valt op dat vlak een wereld te winnen en wij vinden het geweldig als data en fondsenwerving op die manier samen komen.’

Fred van Westerop (DDMA, TDA Group):

‘In mijn sessie over personalisatie heb ik veel praktijkvoorbeelden laten zien en verteld wat er nodig is om goed te kunnen personaliseren. Namelijk: je data op orde hebben, kunnen automatiseren en zorgen voor een goede afstemming in de organisatie. Daar valt zeker bij non-profits nog veel te winnen. Er zijn veel mogelijkheden en stappen om te personaliseren: van iets simpels als een aangepaste aanhef tot verschillende kanalen, de timing en voorkeuren. Nu relaties cruciaal worden, is dat heel belangrijk! En alles begint met data. Dus denk na over je strategie: wat je wil bereiken en hoe. En weet: je kan meer dan je denkt met de data die je al hebt.

Ellen Zanderink (Medisch Spectrum Twente):

‘Met de Zorgvriendenweek hebben we een landelijke campagne ontwikkeld voor de fondsenwerving voor het ziekenhuiswezen. Met beperkte middelen, veel creativiteit en veel onderling vertrouwen. We hebben in onze sessie de zaal opgedeeld in kleine groepjes om te kijken hoe zij van elkaar kunnen leren en samen kunnen werken. We hebben, denk ik, wat zaadjes kunnen planten. Dus: zoek elkaar op, maak gebruik van elkaars krachten en vindt het wiel niet opnieuw uit!’

Edwin Grootendorst (Deelstra & De Jong):

‘In het eerste deel van onze sessie lieten we AI-tools zien en presenteerden we een plan van aanpak hoe een fondsenwerver dit integreert in zijn werk. Tijdens het tweede deel werd het praktischer, bijvoorbeeld wat je allemaal met je ChatGPT-account kan doen. Ik wilde vooral meegeven dat een getrainde AI-assistent heel veel voordelen biedt. Je kan taken sneller doen en makkelijk expertise in huis halen die je anders niet hebt. En: implementeer de tools met je hele organisatie, niet alleen met de enthousiastelingen. AI brengt een cultuurverandering, dus biedt behoudende collega’s ook de ondersteuning om mee te komen.’

Diederik Veldkamp en Sofie Bienert (LVWB Fundraising):

‘Wij spraken over geefkringen en hadden een zaal die gedeeltelijk al ervaren was, terwijl anderen overwogen de mogelijkheid om met een geefkring te starten. Dat leverde vragen uit verschillende perspectieven op, wat heel mooi was. Onze co-sprekers (Geneviève Wehry en Henriette Henny, respectievelijk UNICEF en Teylers Museum, red.) gaven de zaal mee dat geefkringen heel waardevol zijn, maar ook veel inspanning kosten. In de goededoelensector zijn er nog heel weinig geefkringen: de meeste zijn in de culturele sector. Er liggen kansen, maar bezint eer je begint. Doe goed onderzoek naar intern draagvlak, zoek relatiemanagers die het kunnen en blijf gecommitteerd gedurende de jaren dat een geefkring actief is. En betrek je gevers bij het programma!’

Jakolien van Eijk (KiKa):

‘Ik heb het in mijn sessie gehad over event fundraising. Over het algemeen zaten er kleinere goede doelen in de zaal, die onderzoeken wat ze met sportevenementen willen doen. KiKa haakt aan bij bestaande evenementen, maar we organiseren ook onze eigen evenementen. Die zijn extreem waardevol als je het hebt over communitybuilding, zichtbaarheid en de betrokkenheid van onze achterban. Maak daarbij een goede mix van allerlei soorten evenementen, was mijn boodschap. Als je van alles probeert, kan je het veroorloven dat er af en toe eentje minder succesvol is. En zorg ervoor dat mensen in je organisatie zelf ook gepassioneerd zijn over de evenementen die je organiseert: wees je eigen ambassadeur!’

De Royal Bar: Nassau Fundraising

Nassau Fundraising verzorgde weer een volledig programma in de Royal Bar.

Vera Peerdeman blikt terug:

‘Eén van de sessies in de Royal Bar ging over Great Fundraising: de ambitie om substantiële groei in structurele fondsenwerving inkomsten te realiseren. Colin Skehan, directeur van Revolutionise, was hiervoor speciaal naar Nederland gekomen. Hij liet zien dat het voor écht flinke groei belangrijk is dat de hele organisatie achter een centrale fondsenwervende propositie staat. Dit vraagt om ‘new ambition’, die je met alle collega’s samen in kaart brengt en die goed aansluit op de emotie van de donateur. Hij deelde vele voorbeelden uit binnen- en buitenland en liet zo zien hoe Great Fundraising in de praktijk tot structurele groei kan leiden.’

‘De andere sessies waren gericht op de ambitie om meer grote gevers aan je doel te verbinden en welke communicatie dit van je organisatie vraagt. Veel organisaties richten zich nog alleen op één-op-ééncontact met major donors. Zij kunnen groei realiseren door ook direct marketing in te zetten om een veel grotere groep te bereiken en zo tot potentiële major donors in je achterban te komen. Dit vraagt om een major donorpropositie die je op basis van input van bestaande major donors kunt ontwikkelen én om het breed uitdragen van deze propositie via de verschillende communicatievormen. Je zag dat de sessies deelnemers uitdaagden en inspireerden.’

Jan Matthijs van Eendenburg (Metakids):

‘Menno de Boer, zenderbaas van 3FM, heeft het bij onze presentatie met name gehad over waar Serious Request over gaat: storytelling, impact en het werken aan een goede samenwerkingscultuur. Daarnaast wilde ik overbrengen dat je als kleiner doel ogenschijnlijk kansloos bent om het goede doel van Serious Request te worden, toch moet volhouden. Onze samenwerking was heel succesvol en we hebben het voor elkaar gekregen om elkaars organisatie op de kaart te zetten. Mensen voelden bij onze sessie hoe belangrijk het element ondernemerschap is geweest in de samenwerking tussen Metakids en 3FM. Maak een gezonde afweging tussen rendement (het ophalen van geld en de investeringen) en de risico's. Ik gun mensen bij goede doelen dat ondernemerschap enorm.’

Niels Kattenberg (Rabobank) over het panel 'De toekomst van vermogensfondsen':

‘Tijdens het panel bespraken we de relaties tussen vermogensfondsen en fondsenwervende instellingen. Hierbij stond geven vanuit vertrouwen en gelijkwaardigheid centraal. Aan de grote opkomst en de reacties uit de zaal werd een ding duidelijk: dit is een onderwerp dat sterk leeft. Fondsenwervers zien graag een verandering in de samenwerking, maar zijn tegelijk afhankelijk van fondsen en wat zij wensen. Fondsen experimenteren al wel met nieuwe vormen van samenwerking en moeten hun besturen hierin goed meenemen. De verwachting is dat relaties komende jaren verder veranderen, maar het vertrouwen hierin kan nog groeien, bleek uit reacties in de zaal.’

Linda de Regt (Kinderpostzegels):

‘Het was een zeer interactieve sessie waarin we vertelden hoe we kinderen, onze doelgroep, betrekken in ons programma, de Kinderportemonnee. Ik wilde vooral aandacht vragen voor het betrekken van kinderen bij maatschappelijke uitdagingen. Het is heel waardevol om hen deelgenoot van je missie te maken: dát is duurzame impact voor de toekomst. Daarvoor hoef je kinderen echt niet als doelgroep te hebben. Kinderen weten vaak heel goed wat nodig is en je creëert op jonge leeftijd al een beweging van betrokken mensen. Daar geloof ik sterk in!’

Souhail Haouari (SocialResponse):

‘In onze sessie richtten we ons op het vergroten van het bewustzijn van het kanaal fieldmarketing. We bespraken drie stellingen en dat leverde een dynamische discussie met de zaal op. We focussen ons in de sector wat mij betreft te vaak op nieuwe dingen, in plaats van het goed uitvoeren van hetgeen bewezen werkt, zoals fieldmarketing en andere directe kanalen. Fondsenwerving is een ambacht, dus je moet zorgen dat je bedreven aan de slag gaat. Streef naar een goede mix van kanalen en blijf vooral ook investeren in fondsenwerving. Door op te schalen én hard te werken kan je groeien!’

Marieke Sassen en Martina Simicevic (Mindwize):

‘In onze sessie kwamen zes stappen voor duurzame groei aan bod, met aandacht voor onder andere het werven en behouden van donateurs; hoe je die nieuwe donateurs vindt; dat je het beste consequent kan zijn in je bedankstrategie en vooral ook vol moet houden. Twee tips willen wij expliciet meegeven: ten eerste, gebruik je data als een soort kompas en laat je niet gek maken door hypes. En ook: gooi het kanaal direct mail niet overboord, maar kijk wat het je kan opleveren. Vaak kan je nog wel een campagne erbij runnen, test dat eens. En: je kunt ook klein beginnen. Dat kan waardevolle inzichten geven.’

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Vakdag Fondsenwerving, Marieke Sassen, Vera Peerdeman, Terugblik, Overzicht, Niels Kattenberg, Souhail Haouari, Sofie Bienert, Beatrix Theater, Jakolien van Eijk, Marijn te Flierhaar, Vakdag 2025, Ellen Zanderink, Diederik Veldkamp, Anika de Groot, Royal Bar, Vf 27-4, B�r Engels, Edwin Grootendorst, Fred van Westerop, Harm Erb�, Jan Matthijs van Eendenburg, Linda de Regt, Martina Simicevic, Queens Club

Praktische gevolgen van het ANBI-besluit en de Kamerbrief

2026-01-08T10:49:36Z

Nieuwe fiscale kaders voor ANBI’s

Mag een ANBI een niet-ANBI steunen?

Volgens eerdere toelichtingen van de staatssecretaris van Financiën mag een ANBI financiële steun verlenen aan niet-ANBI’s. Maar de ANBI moet kunnen onderbouwen dat de middelen daadwerkelijk worden besteed aan een maatschappelijk relevant doel, binnen haar doelstellingen.

De Kamerbrief van juli 2025 scherpt dit echter aan. Steun aan instellingen zonder ANBI-status is mogelijk mits er sprake is van specifieke projectsteun die past bij de eigen missie van de ANBI. Andersoortige steun aan een niet-ANBI, dus meer algemene steun, niet zijnde projectsteun, is niet toegestaan. In dat geval kan door de gevende instelling, volgens de brief, namelijk geen zekerheid worden geboden dat het geld algemeen en nuttig is gebruikt, omdat de instelling die het geld heeft gekregen zelf kan beslissen over de manier waarop deze gelden worden aangewend. Deze aanscherpingen behoorden al langer tot het beleid van de Belastingdienst. Er worden zelfs procedures bij de rechter over gevoerd. De recente case van Het Concertgebouw laat zien dat in dit kader ook een gerenommeerde ANBI die slechts één niet-ANBI (een NV) ondersteunt, onder vuur komt te liggen. Er is dan geen sprake van projectsteun. Dat het geld aantoonbaar algemeen nuttig wordt gebruikt, heeft de Belastingdienst kennelijk niet op andere gedachten gebracht. Dus, steunt jouw ANBI niet-ANBI’s in binnen- of buitenland? Dan is het verstandig door te nemen of dit aan de voorwaarden voldoet: is er sprake van projectsteun? Doet de ANBI bij de keuze van projecten aan selectie, verantwoording en monitoring? Is niet slechts sprake van langdurige steun aan een enkele ANBI?

Reservevorming

Een ANBI mag onder voorwaarden reserves vormen. ANBI’s mogen vermogen aanhouden voor de continuïteit van hun werkzaamheden, zolang dit redelijkerwijs noodzakelijk is. Vanuit ANBI-oogpunt is een te lage reserve geen probleem, een te hoge echter wel. Grofweg worden de volgende reserves toegestaan:

Continuïteitsreserve, waaronder een reserve fluctuaties inkomsten
Reserve voor voorziene werkzaamheden
Stamvermogen (vermogen aangehouden voor de rendementen, zie hierna)
Doelvermogen (zoals de tegenwaarde van een rijksmonument of een pand in eigen gebruik)

We lichten deze reserves verderop in het artikel toe. Let op: de richtlijnen voor de jaarverslaggeving (RJ) gebruiken soms andere benamingen. Ook zien we dat deze regels sneller een reserve toestaan. Dat ligt ook voor de hand, want de fiscale wetgeving heeft als doel om te voorkomen dat ANBI’s geld oppotten (althans dat wordt als ongewenst geacht); de regels voor jaarverslaggeving hebben dat doel niet. Dit betekent dat een check van een accountant niet altijd voldoende zekerheid biedt: die zal immers vooral beoordelen vanuit de regels voor de jaarverslaggeving en niet vanuit fiscale regels. Voor ANBI-doeleinden is een algemene of overige reserve niet toegestaan, die moet altijd onderbouwd worden. In de toelichting zal (zo nadrukkelijk mogelijk) verwezen moeten worden naar één van de fiscaal toegestane reserves.

Het nieuwe beleid van de Belastingdienst gaat in op de eerste drie reserves en beschouwt de (nieuwe) regels in eerste instantie als safe harbours; andersoortige reserveringen die nodig zijn om de doelstelling te kunnen blijven uitvoeren zijn ook mogelijk. Toch sluit het besluit sommige reserveringen ook uit. Dat schept onzekerheid. Hoe dan ook, als de reserves van een ANBI voldoen aan de safe harbours, dan zit een ANBI in ieder geval veilig. Wie daar niet aan voldoet, zou advies in moeten winnen of kan desnoods in vooroverleg met de Belastingdienst. Die kan dan uiteindelijk wel een afbouw van de reserves gaan eisen. In het uiterste geval is bezwaar en beroep noodzakelijk, bijvoorbeeld als de ANBI-status ingetrokken of onthouden wordt. Een besluit is immers geen wet.

Steun aan niet-ANBI’s mag alleen nog als sprake is van projectsteun

Continuïteitsreserve

Het nieuwe ANBI-besluit verduidelijkt dat een continuïteitsreserve aanvaardbaar is als deze niet hoger is dan: 1,5 maal het gemiddelde kostenniveau van de eigen werkorganisatie in de afgelopen drie jaren.

Een hogere reserve is mogelijk, maar moet goed worden onderbouwd in de financiële administratie en het beleidsplan. Kosten van de werkorganisatie zijn vaste kosten van personeel, huisvesting, kantoor en administratie van de instelling. Moeilijk te begrijpen is de slotzin in het besluit dat kosten van een of meerdere algemeen nuttige activiteiten hier niet onder vallen. Gelet op de achtergrond van deze reserve en eerdere toelichtingen van de staatssecretaris moeten we het er op houden dat dit een verschrijving is: er had moeten staan dat voor andersoortige kosten dan kosten van de werkorganisatie (veelal variabele kosten) geen continuïteitsreserve gevormd kan worden. De tekst van het besluit is zoals gezegd echter verwarrend en tegenstrijdig. ANBI’s die geen risico willen lopen, zouden een verzoek om vooroverleg kunnen doen. De uitkomst wordt dan mogelijk door de Belastingdienst gepubliceerd in een zogenoemd kennisgroepstandpunt, zodat ook andere ANBI’s weten waar ze aan toe zijn.

Reserve voorziene werkzaamheden

Een andere reserve is de reserve voor voorziene werkzaamheden (vaak bestemmingsreserve genoemd). Dergelijke vermogensvorming moet gekoppeld zijn aan concrete projecten, onderbouwd door bedragen, voor zover die binnen een redelijke termijn worden uitgevoerd. Een redelijke termijn is in beginsel twee jaar, maar langer is ook mogelijk mits (extra) goed onderbouwd. In de jaarrekening worden dit ook wel bestemmingsreserves genoemd, maar de beoordeling in de ANBI-regeling is strenger. Bestemmingsreserves op louter thematisch niveau lijken niet toegestaan. Of een reserve voor verwachte noodhulpaanvragen voor volgend jaar is toegestaan op basis van algemene dan wel historische inschattingen, is onzeker. Dit zal afgestemd moeten worden met de Belastingdienst, bij voorkeur met een goede onderbouwing.

Stamvermogen

Stamvermogen is vermogen dat een ANBI verkrijgt via schenking of testament, waarbij uitdrukkelijk is bepaald dat het in stand moet worden gehouden. De instelling mag dit niet zelf als stamvermogen aanmerken; het moet voortvloeien uit voorwaarden van de schenker of erflater. Onder het rendement vallen naast rente en dividend ook (on)gerealiseerde waardestijgingen. Deze rendementen moeten, na aftrek van beheerskosten en eventuele indexering, binnen een redelijke termijn worden besteed aan de algemeen nuttige doelstelling.

Vanuit ANBI-oogpunt is een te lage reserve geen probleem, een te hoge echter wel

Als de instandhoudingsverplichting betrekking heeft op het vermogensbestanddeel zelf, blijven ook ongerealiseerde waardestijgingen onderdeel van het stamvermogen. Is de verplichting gekoppeld aan de geldelijke waarde, dan moeten deze waardestijgingen verplicht worden besteed. Omdat dit onderscheid niet altijd duidelijk is, wordt in de praktijk gekeken naar de voorwaarden én het handelen van de ANBI.

Om de praktijk houvast te bieden, mogen ANBI’s een vast bestedingspercentage hanteren, gebaseerd op het gemiddelde rendement over vijf jaar plus een prognose voor twee jaar. Dit percentage moet jaarlijks worden herbeoordeeld. Indexering van het stamvermogen is toegestaan, mits dit expliciet is vastgelegd. Voor oudere instellingen (vóór 2008) geldt dat het eigen vermogen per 1 januari 2008 als uitgangspunt mag worden genomen, als exacte gegevens ontbreken.

Een paar voorbeelden:

Een bestuur beslist zelf om een pand niet meer voor haar eigen doelstelling te gaan gebruiken, maar te gaan verhuren om de meerjarenbegroting sluitend te krijgen. Op de lange termijn biedt dit meer zekerheid dan verkoop.De Belastingdienst lijkt dit niet toe te staan, en heeft heel recent nog aangeven dat zij het oneens is met andersluidende standpunten in de vakliteratuur. Naar onze mening is het standpunt van de Belastingdienst niet onderbouwd. Toch zal een ANBI goed moeten overwegen of ze hier risico’s wil lopen, of moeten nagaan of er mogelijk oplossingen zijn in de vorm van andersoortige reserveringen.
Voor andere vormen van zelfgekozen stamvermogen geldt in feite hetzelfde. Mogelijk is dan afbouw van het vermogen nodig en eventueel kan zelfs gedacht worden aan herstructurering (bij panden is dat lastiger in verband met de overdrachtsbelasting).
Een ANBI heeft beleggingsvermogen dat niet hoger is dan in 2008 aanwezig was. Dit is toegestaan, mits het aannemelijk is dat dit op 1 januari 2008 ook als beleggingsvermogen diende. Uiteraard moeten de rendementen altijd binnen redelijke termijn worden besteed voor het doel.
Een donateur geeft aandelen aan een ANBI, met de opdracht de aanwezige geldwaarde van die aandelen in stand te houden als stamvermogen na inflatiecorrectie. De ANBI moet alle rendementen, dus koerswinsten en dividenden, binnen redelijke termijn besteden, met een correctie voor de inflatie. Aangeraden wordt hier concreet beleid over te maken.
Een donateur geeft vastgoed aan een ANBI, met de opdracht het vastgoed in stand te houden als stamvermogen. De ANBI moet de huuropbrengsten (na de jaarlijkse daadwerkelijk gemaakte kosten) besteden ten algemenen nutte. Sparen voor onderhoud lijkt in dit geval wel toegestaan. De oproep is hoe dan ook altijd om reserves goed te onderbouwen:waarom zijn ze nodig om de uitvoering van het doel van de ANBI te kunnen waarborgen?

Terugwerkende kracht bij vergeten aanvraag

Terugwerkende kracht bij het aanvragen van ANBI-status was tot nu toe slechts beperkt mogelijk, vaak alleen binnen het kalenderjaar. Dit gaf soms fiscale problemen (te weten heffing van schenk- of erfbelasting) als een instelling erachter kwam dat ze een erfenis of schenking had ontvangen, zonder dat ze de ANBI-status had. De Belastingdienst biedt enige verruiming:

Bij schenkingen kan nog een ANBI-aanvraag worden ingediend twee maanden na het betreffende kalenderjaar
Bij nalatenschappen is dit mogelijk binnen acht maanden na overlijden van de erflater

In alle gevallen geldt dat de inspecteur beoordeelt of op het gevraagde moment aan de ANBI-voorwaarden is voldaan. Als niet aan sommige formele eisen werd voldaan, maar de instelling wel het algemeen nut diende, dan kan op verzoek toch nog achteraf de ANBI-status worden verkregen.

Praktische tips

Waar moeten ANBI’s in ieder geval op letten:

Documenteer reserves en stamvermogen zorgvuldig
Zorg voor inhoudelijke onderbouwing van projectsteun
Vermijd commerciële tarieven bij algemeen nuttige activiteiten
Voorkom loketfuncties, ook bij crowdfunding, maak eigen beleid voor toekenningen
Dien tijdig een ANBI-aanvraag in bij oprichting of schenking.

Slotbeschouwing

ANBI’s doen er verstandig aan hun beleidsplan, financiële administratie en activiteiten kritisch te toetsen aan het nieuwe kader. In voorkomende gevallen dat de ANBI-status niet wordt verleend door de Belastingdienst, kan worden gedacht aan bezwaar en beroep bij de rechter. Maar dat is niet altijd aantrekkelijk, omdat zulke procedures lang kunnen duren.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: ANBI-Regelingen, Wilbert van Vliet, ANBI, Wet- en Regelgeving, Crowdfunding, Vermogen, HVK Stevens, Fiscaliteit, Vf 27-4, Projectfinanciering, Kamerbrief, Luca Marks, Reservevorming

Legaten in Belgi� anno 2024: een diepgaande sectoranalyse

2025-12-23T16:36:32Z

Een diepgaande sectoranalyse

De nieuwste legatenbarometer van HOGENT in samenwerking met testament.be brengt nieuwe cijfers en inzichten over de legateninkomsten voor goede doelen in België.

In de editie van 2025 brengen we opnieuw drie luiken samen:

De legateninkomsten voor het jaar 2024
De evolutie van 2010 tot 2024
Een onderzoeksspecial naar het profiel van de Belgische kandidaat-erflater

Het resultaat is een scherp en genuanceerd overzicht van hoe de sector vandaag presteert, wie de groei draagt en welke doelgroepen het meest openstaan voor nalaten aan een goed doel. Hoewel legaten opnieuw een stevige inkomstenpijler vormen, blijven de verschillen tussen organisaties groot.

Over het onderzoek

HOGENT organiseert in samenwerking met Fundraisers Belgium en testament.be als enige in België opleidingen over legatenwerving. Op die manier helpen ze organisaties hun legatenwerving strategisch aan te pakken en concrete handvaten te bieden om effectiever legaten te werven.

Legaten en legaten-inkomsten in 2024

Uit de nieuwste cijfers van HOGENT blijkt dat 48 procent van de organisaties in de steekproef in 2024 één of meerdere legaten ontving. Het gaat om 169 organisaties die 215,2 miljoen euro ontvingen via nalatenschappen. Het typische goede doel kreeg 187.617 euro en 58 procent van de organisaties ontving meer dan 100.000 euro.

Legaten vormen ondertussen zeventien procent van de totale inkomsten van Belgische goede doelen

De hoogste inkomsten zijn opnieuw voor grote organisaties, gezondheidsorganisaties en organisaties gevestigd in Brussel. Topontvangers zijn onder andere Stichting tegen Kanker, Kom op tegen Kanker en Artsen Zonder Grenzen.

Wat aantallen betreft ontvingen 126 organisaties samen 892 legaten. Het typische goede doel ontving één legaat, ongeacht grootte. 44 procent ontving er meer dan één. Artsen Zonder Grenzen, Kom op tegen Kanker en GAIA waren de grootste ontvangers. Internationale solidariteit is opnieuw het populairste thema onder erflaters.

Het gemiddelde bedrag per legaat bedroeg in 2024, 62.847 euro. Opvallend: kleine organisaties ontvingen gemiddeld de hoogste bedragen per legaat.

Legaten zijn ook steeds belangrijker in de inkomstenmix: in 2024 maakten ze zeventien procent van de totale inkomsten van goede doelen uit. Vooral gezondheidszorgorganisaties, kleine organisaties en Brusselse organisaties halen een groot deel van hun middelen uit nalatenschappen.

Naast de gewone legaten worden ook de duolegaten in kaart gebracht. Een duolegaat is een testamentaire regeling waarbij een erflater zowel een erfgenaam als een goed doel kan benoemen, waarbij het goede doel de erfbelasting voor beiden betaalt. Hierdoor houden niet-verwante erfgenamen vaak meer netto over, terwijl het goede doel ook een deel ontvangt. In Vlaanderen werd het duolegaat echter hervormd en is het duolegaat sinds 2021 fiscaal vrijwel ongunstig geworden, terwijl het in Brussel en Wallonië wél een voordelige techniek blijft. Het duolegaat verliest echter aan belang: slechts negen procent van de organisaties in de steekproef ontving duolegaten, een trend die zich al jaren naar beneden beweegt.

Nieuw dit jaar: de impact van actieregio’s

Een analyse van de fondsenwervingsregio’s (o.a. actieregio’s waar organisaties actief zijn wat giften en/of legaten betreft) toont een opvallend resultaat: organisaties die actief zijn in meerdere Belgische regio’s (en eventueel internationaal) presteren duidelijk beter dan organisaties die zich uitsluitend op Vlaanderen richten. Ze ontvangen hogere bedragen, meer legaten én een groter aandeel van hun totale inkomsten uit legaten. Een bredere geografische aanwezigheid vertaalt zich dus in meer inkomsten uit legaten.

Evolutie van de legateninkomsten (2010–2024)

Over de volledige periode 2010–2024 zien we een overwegend positieve trend in de totale legateninkomsten, maar 2024 brengt voor het tweede jaar op rij een lichte daling. Vooral kleine organisaties ontvangen minder, terwijl grote organisaties de groei blijven trekken.

Het aantal goede doelen dat legaten ontvangt, steeg jarenlang, maar daalt nu opnieuw, vooral bij kleinere organisaties. Toch staan de gemiddelde inkomsten per organisatie op een recordhoogte, gedreven door de grotere organisaties.

Het aantal legaten stijgt voor het tweede jaar op rij, opnieuw vooral dankzij grote organisaties. Het gemiddeld aantal legaten per organisatie ging licht omhoog, met in 2024 een duidelijkere stijging zowel voor kleine als grote organisaties.

Het gemiddelde bedrag per legaat kende een daling na een piek in 2021, maar stijgt nu voor het tweede jaar opnieuw sterk. Over de jaren heen was het opvallend dat kleine organisaties vaak de grootste legaten ontvingen, maar recent trekken vooral grote organisaties de hoogste bedragen aan. De duolegaten volgen een uitgesproken neerwaartse trend sinds 2020: het aantal organisaties dat duolegaten ontvangt daalt, net als het totaal aantal duolegaten. Een typische organisatie die nog duolegaten ontvangt, krijgt er wél gemiddeld twee, een opvallende nuance in een verder dalend verhaal.

De houding van Belgen tegenover nalaten aan een goed doel

In het kader van de Internationale Dag van het Testament voor het Goede Doel (13 september 2025) werd al eerder een onderzoeksspecial gepubliceerd door HOGENT en testament. be die in de context van de legatenbarometer opnieuw de aandacht verdient.

De resultaten van een bevraging bij 3.080 gevende Belgen tonen een duidelijke evolutie in het denken over nalaten. Bijna één op de drie Belgen overweegt namelijk om een goed doel op te nemen in het testament. Vier procent heeft dat al formeel vastgelegd, vijf procent plant het te doen.

Bijna één op de drie Belgen overweegt een goed doel op te nemen in het testament

Brusselaars zijn het meest bereid, gevolgd door Vlamingen en Walen. Jongere generaties tonen een grotere openheid, terwijl vooral babyboomers hun keuze al gemaakt hebben, maar dan vaak om net níet na te laten. Mannen, hoogopgeleiden, alleenwonenden en mensen zonder kinderen zijn gemiddeld vaker bereid om een goed doel op te nemen.

Wie niét wil nalaten, heeft doorgaans minder vertrouwen in goede-doelenorganisaties. Kandidaten-erflaters daarentegen geven tijdens hun leven al vaker, schenken grotere bedragen en steunen vaker thema’s als religie en levensbeschouwing, cultuur en erfgoed, milieu en dieren en internationale solidariteit. Ze zijn bovendien via bijzonder veel kanalen te bereiken: digitale media, post, persoonlijke gesprekken...

De drie HOGENT-persona’s

Op basis van dit onderzoek koppelden we de resultaten aan drie HOGENT-persona’s met het grootste potentieel voor legatenwerving:

Belevingszoekende Bianca is emotioneel betrokken, gevoelig voor verhalen en impact.
Wederkerige Wesley geeft omdat hij zingeving zoekt en omdat een organisatie hem ooit hielp.
Geïnformeerde Gerda is rationeel, onderzoekend, wil zekerheid en transparantie. Voor organisaties vormen deze persona’s een directe vertaalslag naar communicatie-aanpak, argumentatie en kanaalkeuze.

Waarom deze cijfers ertoe doen

Legaten vertegenwoordigen vandaag de dag 17 procent van de totale inkomsten van goede doelen en vormen daarom voor veel organisaties een belangrijke inkomstenbron. De Legatenbarometer 2025 biedt dan ook een onmisbare benchmark voor elke organisatie in België die wil begrijpen waar ze staat, waar kansen liggen en hoe ze gericht kan investeren in legatenwerving.

Wil je de volledige cijfers en diepgaande analyses van de Legatenbarometer 2025 bekijken?

Download het volledige rapport hier.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Onderzoek, Nalatenschap, Nalatenschappen, Belgi�, Legaten, Onderzoeksrapport, HOGENT, Belevingszoekende Bianca, Ge�nformeerde Gerda, Wederkerige Wesley, Ann-Sophie Bouckaert, Legatenbarometer, Fundraisers Belgium, Sanne Holvoet, Vf 27-4, Testament.be

'Onze missie raakt ieder kind met kanker - in Nederland en wereldwijd'

2025-12-18T15:04:09Z

Speciaal katern

Een versie van dit artikel verscheen eerder in SponsorReport (editie september 2025), waarmee Vakblad fondsenwerving een inhoudelijke uitwisseling heeft.

Het is het soort samenwerking waar Nienke Beek, hoofd corporate partnerships bij de Prinses Máxima Centrum Foundation, zich dagelijks met haar team voor inzet. En dat is letterlijk bedoeld: ‘De missie van het Máxima is ieder kind met kanker genezen, met optimale kwaliteit van leven. Dat lukt ons alleen samen.’

De Prinses Máxima Centrum Foundation ondersteunt het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie in Utrecht – hét nationale expertisecentrum voor kinderkanker. Jaarlijks krijgen in Nederland zo’n 600 kinderen kanker. Wereldwijd zijn dat er ongeveer 400.000. De missie van het onderzoekziekenhuis is ambitieus en helder: ‘Ieder kind met kanker genezen, met optimale kwaliteit van leven’. De Foundation is opgericht om díe missie te versnellen. Beek: ‘De Foundation vergaart financiële en inkind middelen voor projecten die buiten de reguliere zorgdekking vallen, maar cruciaal zijn voor onze missie.’ Het gaat hier om onderzoek naar betere behandelingen, innovaties in de zorg, en faciliteiten en voorzieningen voor de kinderen en gezinnen.

Van sponsoring naar partnership

Hoewel de Foundation nauwe banden heeft met het bedrijfsleven, spreken ze daar zelden over sponsoring. ‘We spreken bewust over partnerships, zegt Nienke, 'we leveren namelijk geen standaard tegenprestaties, maar we ontwikkelen samenwerkingen met waarde op meerdere vlakken: van inhoudelijke impact en maatschappelijke relevantie tot reputatie en activatie. Die waarde zit bijvoorbeeld in medewerkersbetrokkenheid, vitaliteit, loyaliteit onder klanten en het bijdragen aan maatschappelijke doelen. Door samenwerking voegen bedrijven waarde toe aan hun organisatie én aan de samenleving.’

Een team van partnershipspecialisten

De Foundation telt vijftien medewerkers die verdeeld zijn over teams met een specifieke focus: van particulieren tot scholen en verenigingen, vermogensfondsen & stichtingen en corporate partners. Nienke is onderdeel van het team dat verantwoordelijk is voor partnerships met het bedrijfsleven. ‘We werken met z’n vieren aan corporate partnerships. Niet alleen om donaties op te halen, maar ook om waardevolle samenwerkingen op te bouwen. Naast financiële impulsen en donaties in natura, hebben partnerships ook een grote kwalitatieve waarde. Onze partners helpen onze missie naar een groter publiek te brengen, door het betrekken van medewerkers, klanten en relaties.’

De kracht van betekenisvolle samenwerking

Een treffend voorbeeld is de samenwerking met Beter Bed, al partner sinds de opening van het centrum in 2018. ‘Zij hebben de bedden en matrassen geleverd voor onze ouderkamers en verzorgen jaarlijks het onderhoud, vertelt Nienke. 'Vanuit daar is de relatie verder ontwikkeld tot een breed, inhoudelijk partnership. In samenwerking met betalingsprovider Adyen hebben we een permanente donatie-optie bij het afrekenen geïmplementeerd in hun winkels. Zo ontstaat een continue stroom van donaties, die wij inzetten voor projecten op gebied van slaap. Beter Bed draagt hiermee, samen met medewerkers en klanten, direct bij aan de kwaliteit van leven van gezinnen. Tijdens en na de behandeling.’

Beter Bed

De financiële bijdrage van Beter Bed heeft gezorgd voor een ‘slaapzorgpad’ in het Máxima. Dit zijn verschillende stappen om slaapproblemen bij kinderen met kanker te analyseren en behandelen.

Slaapproblemen komen frequent voor bij deze kinderen en hebben weerslag op de kwaliteit van leven en de belastbaarheid in het dagelijks leven. Kinderen met slaapproblemen ervaren o.a. uitdagingen op het gebied van concentratie, emotieregulatie en vermoeidheid, een van de meest vervelende gevolgen van kinderkanker. Het slaapprogramma is gericht op preventie, vroegtijdige signalering en behandeling en training van zorgprofessionals.

Naast de financiële bijdrage aan het ‘slaapzorgpad’ ontwikkelde Beter Bed samen met slaapexperts een informatiefolder voor ouders van kinderen met kanker. De medewerkers van Beter Bed zijn ook op andere manieren heel betrokken bij het Máxima. Naast kennisdeling en activatie in de winkels, organiseren zij ook jaarlijkse fondsenwervingsacties. Het zorgt voor verbinding en een gevoel van trots. ‘Zij helpen ons niet alleen met financiële middelen en inhoudelijke expertise, maar ook door zichtbaarheid te creëren voor onze samenwerking en onze missie. Hun rol als slaapexpert sluit prachtig aan bij onze missie en aanpak.’

Smaken van samenwerking

De Foundation biedt verschillende proposities voor bedrijven: van kleine initiatieven tot strategische meerjarige partnerships. ‘We gaan altijd eerst het gesprek aan,’ legt Nienke uit. ‘Wat wil een bedrijf bereiken? Hoe kan een bedrijf bijdragen aan onze missie? Op welke manier vinden we verbinding? Wat vinden zij belangrijk in een samenwerking? Welke stakeholders spelen een rol? Vanuit daar bieden we onze projecten en proposities aan en bouwen we een samenwerking op maat.’

Een recente samenwerking met Blond Amsterdam leverde een speciaal ontworpen mok op waarvan de volledige opbrengst naar het Máxima gaat. Intratuin verkoopt elk jaar kerstornamenten voor het centrum, die in samenwerking met Edelman zijn gemaakt. ‘Ze helpen ons niet alleen financieel, maar ook met bereik en zichtbaarheid voor onze missie.’

Een andere manier om bij te dragen is via het delen van kennis en expertise. ‘Innovatie is een belangrijke strategische pijler van het Máxima. We verkennen ook samenwerkingsmogelijkheden op dit vlak. Technologische kennis vanuit het bedrijfsleven, zoals de inzet van AI, kan van waarde zijn om zorgprocessen efficiënter te maken en onderzoek te versnellen. Partners kunnen op dit terrein echt relevantie brengen.’

‘Er is ook een aantal strategische partners die zich, ondanks de grote toegevoegde waarde die ze vervullen voor onze missie en aanpak, bewust bescheiden opstellen in de externe communicatie. Zij richten zich met name op de interne organisatie. Dit maakt ons vak ook zo mooi. Elk partnership is anders. We brengen twee werelden bij elkaar: commercie en maatschappelijk. We investeren samen in de verbinding, met een brede impact als resultaat.’

De rol van media

Mediapartners zijn een belangrijke pijler in het vergroten van zichtbaarheid en het vertellen van het verhaal. ‘We werken bijvoorbeeld al een aantal jaar samen met Ocean Outdoor, die onze campagnes toont op schermen langs snelwegen en op high traffic locaties. De impact daarvan is prachtig. Het leidt niet alleen tot zichtbaarheid voor onze missie, maar ook tot mooie reacties, vrijwilligers en nieuwe relaties.”

Ook Radio 538 is een waardevolle partner. Hun actie- en campagneweek ‘Missie 538’ in 2022 resulteerde in een stortvloed aan steun voor het Prinses Máxima Centrum. De spin-off binnen het centrum was ook indrukwekkend. Gezinnen, medewerkers, iedereen beleefde de actie mee. ‘De actie zorgde voor onderlinge verbinding en trots.’

In 2024 ontstond de ‘538 Ochtendrun’, een sportevenement waarbij luisteraars, relaties, medewerkers en gezinnen zich samen inzetten voor het Máxima. De opbrengst van de run, die in 2024 en 2025 beide keren meer dan zeven ton opleverde, gaat volledig naar het Prinses Máxima Centrum. De editie van dit jaar financierde bijvoorbeeld een nieuw cel-sorteerapparaat. Het is een krachtig voorbeeld van de maatschappelijke impact van een mediapartnership.

De maand van kinderkanker

September is de internationale maand van kinderkanker. Voor het Máxima als onderzoekziekenhuis hét moment om de missie extra onder de aandacht te brengen met een jaarlijkse campagne. ‘We vragen dan aandacht voor het perspectief van het kind. Wat betekent het om als kind ernstig ziek te zijn?’

‘Bedrijven voegen waarde toe aan hun organisatie én aan de samenleving als ze met ons samenwerken’

De campagne wordt vertaald naar activaties. ‘We vragen retailorganisaties om juist in die maand acties te starten. We mobiliseren partners om samen met medewerkers en relaties mee te doen. Samen proberen we zoveel mogelijk awareness en betrokkenheid te genereren.’

Internationale ambitie

De Foundation kijkt ook over de grenzen. ‘In Europa krijgen jaarlijks 25.000 kinderen kanker, wereldwijd zijn dat er ongeveer 400.000. Onze missie stopt dus niet bij de landsgrenzen.’ Het Máxima werkt samen met kinderoncologische centra in o.a. Europa, Eurazië en Afrika en heeft sinds begin dit jaar een afdeling opgericht waarin alle internationale activiteiten zijn samengebracht: Máxima International.

Beek: ‘We proberen via internationale samenwerking meer kinderen in studies op te nemen, meer data te verzamelen en sneller betere behandelingen te ontwikkelen. Wij dragen daar als Foundation aan bij door ook internationaal fondsen te werven en partners te zoeken die samen met ons grenzen willen verleggen.’

Oproep aan bedrijven

Wat hoopt Beek de komende jaren te bereiken op het gebied van corporate partnerships? Haar antwoord is helder en ambitieus: ‘Vanzelfsprekend zijn we dankbaar voor de partnerships die we in afgelopen jaren hebben opgebouwd. We willen graag verder groeien in en met strategische, meerjarige partnerships, zowel in Nederland als daarbuiten. We zoeken bedrijven die zich op een duurzame manier aan ons willen verbinden, en die net als wij geloven in maatschappelijke relevantie met échte impact: onze missie.’

De noodzaak is groot. Kanker is wereldwijd een van de grootste doodsoorzaken onder kinderen. Eén op de vier kinderen in Nederland geneest nog steeds niet. Wereldwijd nog veel meer kinderen. ‘Onze missie, ieder kind met kanker genezen, met optimale kwaliteit van leven, raakt ieder kind, overal. Het is een missie die bedrijven aanspreekt, en die we kunnen nastreven met de kracht van langdurige samenwerking.’

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Gezondheid, Sponsoring, Samenwerking met bedrijven, Samenwerking, Prinses M�xima Centrum, Partnerschappen, Kinderkanker, Utrecht, SponsorReport, Kanker, Vf 27-4, Beter Bed, Martijn Beenen, Nienke Beek, Prinses M�xima Centrum Foundation

Column De Geefpartner: Jacqueline Detiger (Beter Geven)

2026-01-20T16:51:29Z

Rectificatie: In de versie van dit artikel in het Vakblad staat in de kop dat Jacqueline werkzaam is bij VSBfonds. Dat is niet juist, Jacqueline is zelfstandig adviseur bij Beter Geven.

Jacqueline Detiger

Jacqueline Detiger startte bij het VSBfonds waar ze geven aan maatschappelijke initiatieven leerde. In 2005 startte zij als zelfstandig adviseur, waarvan de laatste twaalf jaar via het bedrijf Beter Geven. Zij adviseert filantropen en vermogensfondsen bij het oprichten van nieuwe stichtingen, beleidsontwikkeling en governance. Daarnaast vervulde zij diverse bestuursfuncties bij onder andere Dioraphte en Goeie Grutten.

Nu, zo’n twintig jaar later, is filantropieadvies ingeburgerd geraakt. In 2005 was daar geen sprake van. Het idee dat je advies zou kunnen inwinnen bij het vervullen van je filantropische ambities was destijds vreemd. Op borrels werd er regelmatig lacherig over gedaan. Men vond het raar dat je iemand zou betalen om te helpen met geven aan goede doelen. En dan deed ik ook nog eens de Postacademische opleiding Philanthropic Studies aan de VU, dat was helemaal grappig.

Kritisch geld weggeven

Als ik nu met vermogenden spreek, vooral ook jongeren, dan vinden ze het normaal en begrijpelijk dat je hierover professioneel advies inwint. Filantropen willen goed voorbereid aan de slag: de juiste richting en vorm kiezen en vervolgens de organisaties en doelen aantrekken die bij de gekozen strategie passen. Het is al lang niet meer ‘geef en kijk niet om’. Filantropen zijn kritischer geworden: ze willen impact maken met hun geld.

‘Filantropen willen goed voorbereid aan de slag: het is al lang niet meer ‘geef en kijk niet om’’

Er zijn nu meer onafhankelijke filantropieadviseurs en wij overleggen regelmatig met elkaar. Ook bij de banken zijn er al ruim tien jaar professionele charity desks. Deze afdelingen breiden zich uit en bedienen veel klanten. De ongeveer twintig adviseurs zijn vertegenwoordigd in het FAFI-netwerk (Filantropie Advies door Financiële Instellingen). Mijn rol als onafhankelijke voorzitter is om samen met deze groep het vak verder te professionaliseren door middel van uitwisseling en kennisvergroting. We willen met elkaar ‘de taart vergroten’: meer geld voor maatschappelijke doelen realiseren. Waarbij het natuurlijk voor zich spreekt dat de middelen op een verantwoorde wijze en resultaatgericht worden besteed.

Geven is een vak geworden

Mijn werk bestaat uit meedenken met vermogende families en particulieren. Ik vraag: wat wil je veranderen in de wereld? Waar lig je wakker van? Waar heb je een passie voor? We bespreken de mogelijkheden. Daarna kiezen we de vorm die het beste past. Ik lever suggesties aan voor goede doelen waar de filantropen naar kunnen kijken. Soms is het zoeken naar die ene speld in de hooiberg, maar dat is toch echt iets anders dan postzegels verzamelen!Geven met impact: meer dan een trend

Deze column stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Column, Impact, Filantropie, VSBfonds, De Geefpartner, Vf 27-4, FAFI, Jacqueline Detiger

Nalatenschappen in Nederland: Groei, kansen en uitdagingen

2026-04-16T14:00:02Z

De wereld van fondsenwerving verandert en nalatenschappen spelen daarin een steeds grotere rol. Waar nalatenschappen vroeger vooral landden bij een selecte groep grote organisaties, zien we nu een bredere beweging: meer Nederlanders nemen goede doelen op in hun testament en steeds meer organisaties investeren in nalatenschappenwerving.

De Legacy Monitor Nederland 2025, uitgevoerd door Legacy Futures, biedt een benchmark en actueel inzicht in deze dynamische markt. Met data van deelnemende organisaties en CBF-data top-100 ontvangers van nalatenschappen laat het rapport zien waar we staan en waar we naartoe gaan. Voor de niet-deelnemende organisaties is nu een samenvatting beschikbaar.

De Nederlandse nalatenschappenmarkt blijft groeien en verbreden. Dat blijkt uit de nieuwste editie van de Legacy Monitor Nederland, een jaarlijks onderzoek dat sinds 2014 inzicht biedt in de inkomsten uit nalatenschappen bij goede doelen. In 2025 namen 39 organisaties deel, samen goed voor 227 miljoen euro aan inkomsten uit meer dan 3.500 testamentaire begunstigingen.

Recordgroei in 2023

Volgens cijfers van het CBF ontvingen de honderd grootste goede doelen in 2023 gezamenlijk 23 procent meer inkomsten uit nalatenschappen dan het jaar ervoor. Daarmee werd het hoogste niveau ooit bereikt. Over de afgelopen vijf jaar bedraagt de gemiddelde jaarlijkse groei 5,5 procent.

Vooruitblik: 4,6 miljard in tien jaar

De prognose tot 2033 is positief. Legacy Futures verwacht vanaf het huidige hoge peil een verdere gemiddelde jaarlijkse groei van 2,8 procent, wat neerkomt op een totaal van 4,6 miljard euro voor de top-100 organisaties. Factoren als demografie, vermogensontwikkeling en het herstel van de huizenprijzen dragen bij aan dit optimisme.

Breder palet aan goede doelen

Opvallend is dat deze groei breed gedragen wordt: zowel grote als kleinere organisaties zagen hun inkomsten stijgen. Sectoren als kunst & cultuur en dierenwelzijn springen eruit met respectievelijk 11,6 procent en 7,5 procent gemiddelde jaarlijkse groei over tien jaar. Toch blijft de sector Gezondheid het grootst in absolute bedragen, gevolgd door Internationaal en Mensenrechten: samen goed voor 62 procent van alle nalatenschapsinkomsten.

Nederlanders kiezen steeds vaker uit een breder scala aan organisaties om in hun testament op te nemen. Dit betekent kansen voor nieuwe en kleinere spelers, maar ook uitdagingen voor gevestigde namen. Het verschil tussen grote en kleine ontvangers neemt af, net als dat tussen sectoren en tussen oudere en jongere organisaties.

In 2023 kwam 32 procent van alle particuliere bijdragen voort uit nalatenschappen: een stijging ten opzichte van 28 procent in 2022. Deze trend onderstreept het groeiende belang van nalatenschappen als structurele inkomstenbron.

Diepgaande inzichten uit het consortium

De 39 deelnemende organisaties aan de Legacy Monitor vormen een uniek consortium. Zij ontvangen gemiddeld meer nalatenschappen en groeien sneller dan niet-deelnemende organisaties. Dankzij de benchmark kunnen deelnemers hun prestaties vergelijken, trends analyseren en daarmee hun promotie op een hoger plan brengen.

Wat valt op?

Het aantal begunstigingen groeit sneller dan het aantal overledenen.
Steeds meer mensen nemen een goed doel op in hun testament.
Ook de gemiddelde waarde van nalatenschappen stijgt.
Grote vermogens spelen een steeds belangrijkere rol.
Een steeds groter deel van de erflaters kiest voor een percentage of het geheel van hun nalatenschap in plaats van een (kleiner) vast bedrag.

Investeringen

Ondanks de sterke groei blijven de budgetten voor nalatenschappenwerving relatief laag. Wel is er sinds de terugval in de coronaperiode een inhaalslag zichtbaar. Ook wat betreft de personeelsinzet blijft de promotie en het relatiemanagement van nalaten onderbelicht. In de grafiek zie je dat nu gemiddeld 32% van de inkomsten van goede doelen in de vorm van nalatenschappen wordt ontvangen. Het budget voor nalaten is echter slecht 3,3% van wat in totaal beschikbaar is voor communicatie en fondsenwerving. Ook de stafinzet blijft achter met 6,3%. De investeringen die wel gedaan worden, werpen hun vruchten af. Het aantal informatievragers en toezeggers groeit substantieel. Maar er ligt nog aanzienlijke ruimte om het potentieel verder te benutten.

Wervingskanalen: persoonlijk contact blijft cruciaal

Persoonlijk contact is en blijft het belangrijkste kanaal voor nalatenschappenwerving. Telefonisch contact wint aan belang ten opzichte van huisbezoek. Daarnaast spelen online, magazines en telemarketing een ondersteunende rol. De communicatie verschuift geleidelijk naar een bredere mix van middelen.

Afsluiting

De cijfers spreken voor zich: nalatenschappen zijn niet langer een niche, maar een essentiële pijler onder de inkomsten van goede doelen. Toch blijft het potentieel nog grotendeels onbenut. De Legacy Monitor laat zien dat investeren in nalatenschappen loont, niet alleen financieel, maar ook in het versterken van de band met donateurs. Voor fondsenwervers biedt dit rapport waardevolle inzichten, benchmarks en inspiratie om strategisch te groeien. Of je nu een gevestigde organisatie bent of net begint met nalatenschappenwerving: de toekomst ligt open. Het volgende onderzoek start in januari 2026.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Onderzoek, Trends, CBF, Geven, Nalatenschap, Nalatenschappen, Arjen van Ketel, Geefgedrag, Legacy Monitor, Legacy Foresight, Consortium, Legacy Futures, Vf 27-4

Eigenzinnige vermogensfondsen: Ha�lla Stichting en Start Foundation

2026-04-16T14:00:09Z

Interviews met Elise Kant (Haëlla Stichting) en Joske Paumen (Start Foundation)

Elise Kant (directeur Haëlla Stichting): ‘Wij zijn de vrije vogels van de samenleving’

Elise Kant: ‘De Haëlla Stichting staat bekend om het ondersteunen van kleine initiatieven, vanuit vertrouwen. Dat zit in ons DNA. We zijn in de jaren zestig opgericht door de familie Dake-van Noppen, eigenaren van Cemsto, een bedrijf in schoonmaakmiddelen. Zij wilden een fonds voor bevlogen mensen met goede ideeën die een klein bedrag nodig hadden om bij te dragen aan een eerlijkere en betere wereld.’

Wij financieren kleine organisaties, ook informele. Zij vormen de smeerolie van de samenleving en bieden steun aan mensen die aan de rafelranden daarvan leven. Dit soort kleine organisaties komen nergens aan geld. Niet omdat ze niet waardevol zijn, maar omdat ze niet groot genoeg zijn, of simpelweg niet weten hoe dat allemaal moet. Ze kunnen het vaak ook niet op papier zetten op de manier zoals fondsen vinden dat het moet. En dan kunnen ze niet altijd naar een groot fonds want daar zijn ze nog niet aan toe. Wat wij doen, is ze helpen hoe ze wél contact kunnen leggen, hoe ze hun verhaal kunnen vertellen. En op onze ontmoetingsdag kunnen ze speeddaten met bijvoorbeeld het Oranje Fonds of RCOAK. Wij werken anders dan veel andere fondsen: we staan open voor iedereen en kijken telkens waar de echte leemte zit, om van daaruit eventueel op te schalen.’

‘Er is niets leuker dan duwen tegen wat eigenlijk niet kan’

Wat gebeurde er toen corona uitbrak?

‘Alles stopte: wij financierden ontmoetingen en dat mocht niet meer. Dus we dachten: wat kunnen we dan wél doen. Haëlla was al een van de oprichters van ‘Wij Doen Mee’, een samenwerkingsverband van fondsen voor integratie van nieuwkomers. Met die formule in het achterhoofd bedacht ik ‘Kleine Corona Hulp’. Ik ging een rondje mailen en bellen. Binnen een paar maanden hadden we veertig fondsen die meededen. Het werd een fonds voor mensen met ideeën rondom voedsel, armoede en eenzaamheid. De fondsen stortten geld in een pot en wij gaven het uit. We gaven 2.500 euro per initiatief: via een snelle en korte procedure, op basis van vertrouwen. De deelnemende fondsen kregen regelmatig updates over de besteding van hun geld. Geen extra vergaderingen, geen onnodig overleg.’

Wat voor projecten kwamen binnen?

‘De eerste waren vrouwen in het Westland die bloemen ophaalden bij telers die niets meer verkochten. Ze deelden die bloemen uit in verzorgingshuizen. Daarna kwamen er informele voedselprojecten binnen. Toen dacht ik: we moeten onderzoek laten doen. Voor wie zijn die projecten? En wat kunnen wij ermee? Want bij Haëlla krijgen we veel signalen van onderop. Dan zie je waar het níét goed gaat en waar geld ontbreekt. Zo ontdekten we achttien informele ‘voedselbanken’ in Amsterdam, erg indrukwekkend. Toen zelfs internationale kerken ons om steun vroegen voor voedsel, wist ik: dit is serieus. Kerken doen dat normaal nooit, dan is er structureel iets mis.’

‘Er wordt te weinig geïnvesteerd in de ontwikkeling van mensen’

‘Uit ons onderzoek bleek dat 75 procent van de hulpbehoevenden ongedocumenteerd was en 25 procent gedocumenteerd, maar ook zij durfden vaak niet naar de Voedselbank of mochten er niet naartoe. Opeens hadden we tienduizend mensen in beeld. Cijfers waar de gemeente al jaren naar zocht. Ik zat toen als voorzitter van zowel het Landelijk als het Amsterdams Fondsenoverleg aan tafel. Wij zeiden: ‘Wij helpen tienduizend mensen. In Amsterdam is honger. Dat mag niet.’ Onze leus werd: geen honger in Amsterdam. We gingen samenwerken met het Rode Kruis en de gemeente ging meebetalen, dat was heel bijzonder. Dat groeide uit tot het voedselprogramma dat nog steeds loopt, en waar zo’n zeventien miljoen in is omgegaan. Het belangrijkste: het wordt nog steeds gedragen door die achttien kleine initiatieven en gefinancierd uit bijdragen van zo’n 40 fondsen, de gemeente, het Rode Kruis en bedrijven. Ik besefte: als fondsen samen optrekken, heb je status, middelen en macht om te duwen tegen dat wat eigenlijk niet kan.’

‘Wij springen in gaten, verbinden partijen, zetten projecten op, en stappen er dan weer uit. Niet alles hoeft voor altijd. Zo was na vijf jaar mijn rol uitgespeeld bij het voedselproject.’

Je hebt tijdens de coronatijd met veel kleine initiatieven gewerkt. Wat viel je daarin het meest op?

‘Toen ik begon met kleine coronahulp, zeiden een aantal grote fondsen: ‘Ja maar Elise, die kleine clubjes, hoe ga je dat controleren?’ Waarop ik zei: Je gáát dat helemaal niet controleren. Ik vertrouw erop dat die mensen doen wat ze mij beloven. Wat mij opvalt: hoe kleiner en informeler zo’n initiatief is, hoe zorgvuldiger ze omgaan met geld. Die mensen hebben dan 30,65 euro over en die gaan ze terugstorten. Dus de mensen die het beste op geld passen, zijn de mensen zónder geld. Dat is toch eigenlijk heel bijzonder? Ik had een vrouw huilend aan de lijn. Ze zei: ‘Ik heb geld van jou gekregen, maar ik kan er helemaal niet van slapen. Ik heb nog nooit zoveel geld op mijn rekening gehad. Ik vind dat eng. Ik ga het maar heel gauw uitgeven.’ Die mensen weten de waarde van geld. En waarom zouden we díe mensen het meeste wantrouwen? En andersom: er zijn heel soms grote clubs die zeggen: ‘Ja, we hadden nog duizend euro over, daar hebben we een uitje voor georganiseerd.’ En dan denk ik: Hallo, dát hadden we niet afgesproken.’

Ben je daarom ook kritisch op woorden als Theory of Change en Impact?

‘Als iemand een middag voor kinderen in de wijk organiseert, zijn dat vaak mensen zonder veel opleiding maar met enorm gevoel voor wat kinderen nodig hebben. Ze regelen spullen, hebben wat geld nodig, simpel. Maar als je hen gaat vragen naar impactmetingen op doorwerking in gezinnen, dan haken ze af. Sommige mensen doen gewoon iets goeds en dat is dan de impact, zelfs als je het niet meet. Niet alles hoeft in indicatoren te passen.'

‘Ik vind het echt een lastige ontwikkeling dat steeds meer fondsen die open houding loslaten. We zijn als fondsen juist de vrije vogels in de samenleving. Wij kunnen doen wat we willen. Het enige waar we aan gebonden zijn, zijn een paar statuten. Dus waarom zouden we onszelf nu allerlei beperkingen opleggen? Ik heb nog nooit iemand gehad die mij belde en zei: ‘Ik vind het niet goed wat jullie doen.’

Jullie richten je nu ook internationaal op vluchtelingen?

‘Vorig jaar hebben we een nieuw samenwerkingsverband van fondsen opgezet gericht op hulp aan vluchtelingen aan de randen van Europa. Griekenland, de situatie daar is zo vreselijk. Calais is een regelrechte hel. Mensen leven daar in onmenselijke omstandigheden, worden om de 48 uur weggejaagd en hun tenten worden kapotgemaakt. Alleen ngo’s houden mensen daarin leven. Ook nu hebben we twintig fondsen die de urgentie ook voelen en bijdragen. Daarmee financieren wij ngo's in Frankrijk en in Griekenland. Wij willen medemenselijkheid terugbrengen in een zwaar verontmenselijkt systeem. Onze taak is doen wat nú nodig is, ook als het schuurt.’

Joske Paumen (directeur-bestuurder Start Foundation): ‘Toon lef!'

Joske Paumen: ‘Toen ik nog als sociaal ondernemer werkte, was iedereen bezig met: hoe kom ik aan geld? Nu denk ik: hoe komen wij aan goede initiatieven? Je hebt elkaar écht nodig en initiatieven moeten passen bij je impactdroom. Bij ons gaat het om iedereen die wíl meedoen op de arbeidsmarkt maar nu niet mee kán doen.

Wij streven naar twee effecten: meer passend werk voor mensen die nu niet werken en meer kansengelijkheid in de toetreding tot de arbeidsmarkt. We kijken naar: draagt dit initiatief écht bij aan een van die effecten? En dan doen we dat door te investeren in een organisatie, een experiment of een actie die zichtbaar maakt dat dit nodig is. Dat is alleen nog maar de impactkant. Daarna komen andere vragen zoals: hoe effectief is het? Wie zit erachter? Hoe is de governance? Wat kost het ongeveer en wat heeft iemand eerder laten zien?'

‘Dan vragen we vervolgens: waarom denk je dat dit werkt? Wat heb je nodig? Is het een goede ondernemer? Welke vorm past, een lening, donatie of prestatiefinanciering? Soms verstrekken we leningen. We zeggen: het maakt niet uit hóé je het precies gaat doen, zolang het maar bijdraagt aan onze doelstelling en je ons terugbetaalt, zodat we het geld opnieuw kunnen inzetten voor een volgend kansrijk initiatief. Maar we richten ons bijvoorbeeld niet op startups. Onze financieringen beginnen eigenlijk vanaf een ton.’

Je hebt bij een social enterprise gewerkt, een ngo, en nu bij een vermogensfonds. Wat valt je op in deze wereld?

‘Er is best weinig vernieuwing en ik snap nu wel waarom. Veel fondsen zijn statutair dichtgetimmerd, soms letterlijk sinds de 18e eeuw. Alles verandert heel langzaam. En we kijken enorm naar elkaar zo van: ‘Doet een ander mee? Dan durf ik ook.’ Terwijl je juist lef moet tonen en misschien degene die niet zo makkelijk aan geld kan komen, moet financieren. Deze sector heeft de luxe om te innoveren maar benut dat nog niet genoeg. We hebben tijd, geld en weinig externe druk. Dus waarom bewegen we zo traag?’

Jij hebt het idee van ‘bronvermogen in stand houden’ overboord gezet?

‘Het bronvermogen van Start Foundation hóéft niet in stand te blijven. Het is nu een bedrag van om en nabij de 125 miljoen, afhankelijk van hoe het op de beurs gaat. Als iemand morgen met een goed idee komt om die 1,2 miljoen mensen die nu niet werken aan het werk te helpen, dan doen wij mee. Wij vinden dat niet alleen het rendement op ons vermogen besteed moet worden, maar in principe het héle vermogen mag werken voor de missie.’

En jullie belegden dat traditioneel?

‘Ja, en dat voelde raar. Dat je zo druk bent met die pakweg vijf miljoen aan bestedingen en ondertussen 125 miljoen ergens anoniem in een portefeuille hebt staan zonder sociale missie. Daarom hebben we nu een participatiefonds: tien miljoen uit het vermogen investeren we in bedrijven die mensen met afstand tot de arbeidsmarkt aannemen. Activistisch beleggen, noemen we dat. En daarmee worden wij mede-eigenaar van bedrijven hier in Nederland.’

‘Het zijn onder andere The Good Roll, Confed, Roetz Bikes, Pineut en C3 Living waar we 500.000 tot 1,5 miljoen in investeren. Bij Confed werken bijvoorbeeld mensen met een beperking, mensen met een vluchtelingenachtergrond, mensen uit de bijstand, uit allerlei hoeken van de samenleving. Ook verstrekken we steeds meer leningen aan initiatieven die in een aantal jaren worden afgelost met een redelijke rente. Ook kijken we naar het verlenen van kredieten aan sociale ondernemingen. In de culturele sector kan dat vaak al via banken tegen een lage rente, met behulp van publieke garanties. Maar voor sociale ondernemingen bestaat dat nog niet. Kunnen wij die rol tijdelijk vervullen? Dus echt pionieren, het risico afdekken, net zolang tot banken het oppakken. Want wij kúnnen risico nemen, dat is ook een beetje onze taak als vermogensfonds. Ik merk dat deze gedachte nog geen gemeengoed is bij vermogensfondsen.’

Hoe werkt het in de praktijk?

‘Onze projectleider heeft een portefeuille met ondernemers en organisaties, gaat er langs, krijgt per half jaar of kwartaal rapportages, afhankelijk van de grootte. Bij de participaties zit er ook een investmentmanager op. Die krijgt half jaarof kwartaalrapportages en zit bij aandeelhouders- en commissarissenvergaderingen. Dan ga je mee in die hele cyclus. Dat is intensief werk en vraagt ook veel meer van onze organisatie.’

‘We proberen ook traditionele venture capital clubs mee te krijgen. Dan investeren wij in een bedrijf en dan gaat zo'n traditionele investeerder ook meedoen, die misschien normaal helemaal niet op dat thema zou investeren.’

Waarom lukt het nog steeds niet om die 1,2 miljoen mensen aan het werk te helpen?

‘Drie dingen. Eén: vooroordelen bij werkgevers. Twee: een goed socialezekerheidsstelsel kan ook leiden tot weinig urgentie bij de overheid én mensen zelf. En drie: er wordt te weinig geïnvesteerd in de ontwikkeling van mensen. Als je tien jaar buiten het arbeidsproces staat, dan weet je niet meer hoe je elke dag op tijd ergens moet zijn. Het systeem maakt het makkelijker om in hokjes te blijven zitten dan eruit te komen.’

‘Wij stimuleren werkgevers om op een andere manier te kijken naar werk en werknemers. Uiteindelijk willen wij dat reguliere werkgevers deze rollen en succesvolle voorbeelden overnemen. Een mooi voorbeeld is de Sign Language Coffee Bar van Ctaste: een koffiebar die volledig wordt gerund door dove en slechthorende medewerkers. Dit concept werd ontwikkeld door een sociaal onderneemster en door ons in de beginfase gefinancierd. Het idee bleek zo krachtig dat het is overgenomen door grote cateraars, eerst door Hutten en inmiddels ook door Albron. Daarmee is het initiatief geïntegreerd in het reguliere bedrijfsleven. Voor ons is dat precies hoe je de gewenste mindshift creëert bij werkgevers en binnen grote organisaties. Het wordt dan vanzelfsprekend: het maakt eigenlijk helemaal niet uit of ik een dove collega heb. Het alleen maar groot maken van kleine sociale ondernemingen, denken wij, werkt niet echt. Ergens is er een plafond. Maar juist die samenwerking met grotere bedrijven is kansrijk.’

Werk je veel samen met andere fondsen?

‘Ja, veel meer dan vroeger. Maar het gaat langzaam. Sommige fondsen willen vooral onafhankelijk blijven. Ik begrijp dat, maar het remt ook innovatie. Zo werken wij aan een pooled fund, willen we samen investeren en kennisdelen en AI leren gebruiken. Een pooled fund is een gezamenlijk fonds waarin meerdere financiers hun middelen bundelen. We zeggen dan: laten we voor dit programma één fonds vormen, waar iedereen geld in stopt. Dat fonds kan onafhankelijk worden beheerd, door één van de deelnemende fondsen worden uitgevoerd, of ondergebracht worden bij een aparte stichting. Er zijn verschillende vormen mogelijk. Wat deze aanpak bindt, is dat alle betrokken partijen aansluiten bij de missie en de theory of change van het programma. Iedere partij kan daarvoor een eigen motivatie hebben. Dat betekent ook dat je soms compromissen sluit: je kunt niet je volledige fondsenidentiteit of al je eigen criteria één-op-één opleggen. Je doet concessies en juist daardoor werkt het.’

Hoe ziet de wereld van de fondsen er over tien jaar uit, als het aan jou ligt?

‘Dan laten vermogensfondsen lef zien en zetten we in op innovatie. Dan zijn statuten opgerekt, zijn er bestuurders die durven en fondsen die tijdelijk publieke rollen overnemen als dat innovatie brengt. Niet omdat de overheid het slecht doet, maar omdat wij risico kunnen nemen. Ik hoop dat we die gouden torens openbreken.’

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Interview, Innovatie, Vluchtelingen, Start Foundation, Maatschappelijk Middenveld, Vermogensfondsen, Elise Kant, Arbeidsmarkt, Vf 27-4, Ha�lla Stichting, Joske Paumen, Kleine Corona Hulp, Projectfinanciering