Artikelen

Incasseren: een vaardigheid die elke fondsenwerver nodig heeft

2026-09-10T08:04:34Z

Marieke van Asten (Breadfruit House Dominica Foundation): 'Je voorstel wordt niet altijd gekozen'

Marieke van Asten woont in Dominica, een klein Caribisch eiland tussen Guadeloupe en Martinique. Na de verwoestende orkaan Maria in 2017 richtte zij de Breadfruit House Dominica Foundation op. De stichting biedt kinderen uit kwetsbare gezinnen een veilige plek waar zij zich via creativiteit kunnen uiten, zelfvertrouwen opbouwen en leren omgaan met moeilijke ervaringen.

Wat betekent 'incasseren' voor jou als fondsenwerver?

‘In het begin voelde een afwijzing bij een vermogensfonds voor mij vooral als falen, terwijl ik mijn best had gedaan een goede aanvraag te schrijven. Elke afwijzing doet pijn maar je leert dat jouw voorstel, hoe goed het ook is, niet altijd wordt gekozen. Voor mij betekent incasseren dat ik me op zo´n moment realiseer dat ik het voor de kinderen doe. Dat maakt het de moeite waard.’

Jij hebt niet alleen met fondsen te maken, maar ook met een overheid hier die je werk belemmert.

‘In Nederland is alles geregeld: we zijn ingeschreven, hebben een bankrekening en een anbi-status. Maar hier lukt het maar niet. Ik wacht inmiddels al drieënhalf jaar op de lokale registratie van de stichting. Steeds hoor ik dat mijn aanvraag 'in behandeling' is of dat ik word teruggebeld. Er gebeurt niets. Ik kreeg zelfs te horen dat mijn stichting onderzocht zou worden door de politie. Toen dacht ik echt: oké, nu ben ik er klaar mee.’

Was dat het moment waarop je wilde stoppen?

‘Ja. Ik was letterlijk uitgeput en heb een half jaar de stekker eruit getrokken. Ik dacht: waar doe ik het eigenlijk nog voor? Mensen hebben vaak geen idee wat er allemaal bij komt kijken als je een kleine stichting runt. Ik doe alles zelf: de website, iedere maand een blog, de financiële rapportages in het Nederlands én Engels, fondsen zoeken, bestuurszaken, de bank, de Kamer van Koophandel in Nederland. Ik wil me eigenlijk vooral bezighouden met het doel waarvoor ik de stichting hebt opgericht, maar al die administratie kost veel tijd. Ik denk: zien die mensen daar eigenlijk wel hoeveel impact dit heeft op een kleine stichting?’

Ook Nederlandse instanties kosten volgens haar veel energie. ‘We hebben heel lang geworsteld met de inschrijving van nieuwe bestuursleden in het UBO-register. We konden uiteindelijk een boete van 25.750 euro krijgen als het niet op tijd geregeld was. Ruim 2,5 keer ons jaarbudget!’

Van Asten merkt dat procedures vaak leidend zijn, terwijl er weinig oog lijkt te zijn voor de mensen achter kleine maatschappelijke organisaties. ‘Vorig jaar kreeg ik een afwijzing waarbij in de mail stond dat ik contact kon opnemen als ik wilde weten waarom de aanvraag was afgewezen. Dat heb ik drie keer geprobeerd maar ik heb nooit antwoord gekregen. Waarom nemen die fondsen de telefoon niet op? Ik wil juist leren waarom het niets geworden is.’

Waarom ben je toch weer begonnen?

‘Een paar maanden later werd er op mijn deur geklopt. Er stond een jongetje van een jaar of zeven. 'Miss, do you recognize me?' vroeg hij. Hij vertelde dat hij het hier zo fijn had gevonden en zijn moeder had gevraagd of hij nog een keer langs mocht komen. Hij noemde het een magisch huis. Toen wist ik: daar doe ik het voor.’

Heb je ook meegemaakt dat een afwijzing uiteindelijk toch iets opleverde?

‘Begin dit jaar hebben we een Nederlandse aanvraag gedaan. Die werd niet gehonoreerd, maar ze vonden het idee zo goed dat ze toch de helft van het bedrag beschikbaar stelden. En tegelijkertijd deed een Amerikaanse ondernemer een substantiële donatie. Soms gebeuren er onverwacht mooie dingen. En… ik zal een oplossing vinden voor de bureaucratie hier, misschien richt ik een sociale onderneming op en kan ik zo de kinderen helpen.’

John van Duin (Resto VanHarte): 'Blijf niet alleen rondlopen met een afwijzing'

Incasseren hoort volgens jou bij het vak. Waarom?

‘Omgaan met tegenslagen hoort erbij, bij het leven, maar zeker bij die van een fondsenwerver. We maken het wekelijks mee. Dat hoeft niet alleen een afwijzing van een fonds of bedrijf te zijn. Ook als een collega uitvalt of een project anders loopt, moet je incasseren. Ik denk wel dat je incasseren kunt leren. Wij vieren onze successen, maar we hebben het ook bewust over de dingen die niet lukken als een teleurstelling nog vers is. Evalueren, opschrijven wat er is gebeurd en vooral niet te lang blijven hangen in hoe vervelend het was.’

Kun je een voorbeeld geven?

‘We waren lang in gesprek met een bedrijf. Vanuit de directie was eigenlijk al aangegeven dat ze met ons wilden samenwerken. Daarna gingen we met hun marketingafdeling alles uitwerken. Zij wilden foto's en video’s maken in onze Resto VanHarte-locaties waarbij ‘wijn’ centraal stond. We hebben nog geprobeerd een alternatief te bedenken met alcoholvrije wijn, maar dat was voor hen geen optie. Toen viel de samenwerking weg. Dat was teleurstellend omdat we er veel tijd in hadden gestoken.’

‘Ik herinner me een aanvraag voor ongeveer 65.000 euro die werd afgewezen. Achteraf denk ik dat ik de aanvraag beter had moeten voorbereiden. Haastige spoed is zelden goed. Dus de les is ook: houd je gewoon aan je voorbereidingstraject. Neem geen geitenpaadjes omdat er tijdsdruk is.’

Hoe zorg je ervoor dat teleurstellingen niet blijven hangen in je team?

‘Je weet als fondsenwerver dat niet alles lukt. Onlangs hadden we het er nog met elkaar over. We concludeerden dat we niet zo vaak met grote tegenslagen bezig zijn, omdat er gelukkig ook heel veel lukt. Iedere donatie die binnenkomt zetten we in onze appgroep. Zorg voor een goede pijplijn met veel verschillende aanvragen. We hebben een groot bord waar we successen opschrijven. Dat houdt de sfeer positief. Als iemand baalt van een afwijzing, laat dat ook zien wat er wél is gelukt. Dat helpt enorm.’

Heb je meegemaakt dat een afwijzing achteraf juist iets goeds opleverde?

'Een paar gemeenten stopten met subsidie. Dat was een enorme teleurstelling. Daardoor besloten we anders te gaan denken. We hebben vervolgens meerdere fondsen tegelijk benaderd met één gezamenlijke aanvraag voor een heel jaarprogramma. Daardoor ontstonden er andere gesprekken en werd de verantwoording eenvoudiger. Uiteindelijk heeft die tegenslag ons dus geholpen om een manier van financieren te ontwikkelen die veel beter werkte.'

Welk advies geef je beginnende fondsenwervers?

‘Wees niet bang om over mislukkingen te praten. Kijk samen wat je ervan kunt leren, de volgende keer profiteer je daarvan. En als een aanvraag wordt afgewezen, ga dan juist door. Blijf geloven in het idee, maar kies een andere route.’

Berith Danse (Plein Theater): 'Het voelde alsof ons bedrijf failliet ging'

Hoort incasseren bij het vak fondsenwerven?

‘Sinds 1997 ben ik fondsenwerver en wist ik meteen veel geld binnen te halen voor een vrouwentheatergroep in Nicaragua. Later kregen we ook 72.000 gulden voor een groot uitwisselingsproject. Dat was prachtig. Later in Nederland merkte ik dat het niet lukte geld te werven bij de kunstfondsen (rond 2000-2010). Het waren gesloten bolwerken van vrijwel alleen maar witte mannen. Onafhankelijke makers en communitytheater pasten simpelweg niet binnen het systeem. Ik voelde me daardoor ongewild en ongeliefd, terwijl ik hier gewoon ben opgeleid. Ik heb toen besloten mijn energie niet te blijven steken in een deur waar een soort geheime code op zat. Incasseren betekent voor mij ook dat je durft te erkennen dat iets niet jouw weg is. Ik ben een andere richting opgegaan.’

Die andere weg werd Theatre Embassy, een internationale theaterorganisatie. Daar was je juist heel succesvol in?

‘Wij kregen de kans om met theater te werken aan ontwikkelingssamenwerking en het Ministerie financierde ons. We zaten eigenlijk precies op het goede moment in een nieuwe ontwikkeling. Er was weinig concurrentie en we konden echt iets opbouwen internationaal. Tijdens de economische crisis, acht jaar later, werd de steun voor cultuur en ontwikkeling vrijwel van de ene op de andere dag beëindigd. Binnen zes weken moest ik de stekker uit Theatre Embassy trekken. Op dat moment had ik in Soedan net een première gespeeld. Ik kreeg een telefoontje met de boodschap dat ik terug moest komen naar Nederland, omdat het afgelopen was. Dat voelde niet als een gewone afwijzing. Het was alsof ik uit de lucht werd geschoten. Niet alleen de subsidie stopte, maar alle regelingen verdwenen. Er waren geen loketten meer, geen mogelijkheden om door te gaan. Iedereen stond ineens op straat.’

Wat deed dat met jou?

‘Het voelde alsof ons bedrijf failliet ging. Als je een groot bedrijf runt en het gaat failliet, ben je ook niet de week daarna weer aan het werk. Ik ging niet dood, maar het duurde heel lang voordat ik die klap had verwerkt. Voor mij zat de pijn vooral in het afscheid van de mensen met wie ik jarenlang had gewerkt. Er was ontzettend veel verdriet en rouw. Het meest confronterende besef kwam eigenlijk pas veel later. Ik ging werken in het Plein Theater dat ook beschadigd was door het beleid van Halbe Zijlstra. Pas na acht jaar bikkelen werd ons theater structureel gefinancierd. Ik realiseerde me dat het tien jaar had geduurd om weer in zo’n situatie te komen.’

Heb je de subsidieverstrekker ooit verteld wat het met jou heeft gedaan?

‘Daar heb ik nooit over nagedacht. Kortgeleden sprak ik een theatermaker die twaalf jaar structureel subsidie had ontvangen. Ze kreeg een afwijzingsbrief, belde om een afspraak te maken en hoorde daarna niets meer. Dat is eigenlijk heel vreemd. Als je na twaalf jaar uit een organisatie vertrekt, krijg je meestal een exitgesprek. Je kijkt samen terug en rondt iets af. In de subsidiewereld nemen ze niet zorgvuldig afscheid. Er is wel een manier om subsidies toe te kennen, maar geen manier om met aandacht en respect afscheid te nemen van organisaties waarmee je jarenlang hebt samengewerkt. We hebben het tegenwoordig veel over fair practice en sociale veiligheid. Volgens mij hoort een goed afscheid daar ook bij.’

Waarom blijf je toch fondsen werven?

‘Ik vind het mooi om fondsen te werven voor projecten waarbij ik anderen in hun kracht zet. Dat is altijd mijn drijfveer gebleven. Ondanks alle teleurstellingen geloof ik nog steeds in wat er kan ontstaan als goede ideeën de kans krijgen.’

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 28, nummer 3, dat in augustus 2026 verscheen.

Labels: Top story, Goede Doelen, Resto VanHarte, Vermogensfondsen, Subsidies, John van Duin, Teamwork, Fondsaanvragen, Vf 28-3, Afwijzingen, Incasseren, Teleurstelling, Berith Danse, Breadfruit House Dominica Foundation, Marieke van Asten, Plein Theater

Verwacht geen applaus

2026-08-27T11:45:10Z

De meeste fondsenwervers calculeren in hun begroting een aantal afwijzingen in. Verstandig en realistisch. Toch blijf je hopen op een positief antwoord als je een fonds, sponsor of gever om steun vraagt. En dan komt toch die afwijzing. Misschien doet dat zoveel pijn omdat we niet vechten voor onszelf, maar voor iets waarin we geloven, de mensen voor wie dat geld bedoeld is. Dat is misschien wel de mooiste én de lastigste kant van ons vak.

Neem op zo’n moment vooral de ruimte om te balen. Eet een reep chocolade, maak een stevige wandeling of mopper tegen een collega.

Mij helpt het om dat doel voor ogen te houden. Ik ben ervan overtuigd dat er altijd mensen zijn die wél in het idee geloven. De afwijzing is gebeurd en hoe graag je het ook anders had gewild, daar verander je niets meer aan. De energie die gaat zitten in je teleurstelling of woede, kun je beter besteden aan de volgende aanvraag.

Een grote valkuil is dat we een afwijzing persoonlijk maken. Alsof die ene brief iets zegt over onze kwaliteiten. Nieuwendijk schrijft dat we ons werk niet afhankelijk moeten maken van die erkenning. Dat betekent niet dat waardering er niet toe doet, maar wel dat je een ‘nee’ niet hoeft te vertalen naar: ‘Ik ben niet goed genoeg’. Dat zijn twee verschillende dingen.

Ga vooral na waarom de aanvraag is afgewezen. Vaak heeft dat minder met de kwaliteit van jouw werk te maken dan je denkt. Misschien paste de aanvraag niet binnen het beleid, was het budget al verdeeld of was de timing ongunstig. En: kijk eerlijk naar wat beter had gekund: de keuze voor de financier, de inhoud van de aanvraag, de begroting of de manier waarop het contact is opgebouwd?

En beste vermogensfondsen: neem de tijd om een afwijzing goed te motiveren want van een standaardtekst leren we weinig, van een eerlijk antwoord des te meer.

Dus gewoon doorgaan allemaal! De wereld verbeteren was toch al geen klus voor mensen die applaus nodig hebben.

Dit editorial stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 28, nummer 3, dat in augustus 2026 verscheen.

Reageren? petra.hoogerwerf@fondsenwerving.nl

Labels: Petra Hoogerwerf, Goede Doelen, Editorial, Vermogensfondsen, Fondsaanvragen, Vf 28-3, Afwijzingen, Incasseren, Teleurstelling, Verwacht geen applaus

Eigenzinnige vermogensfondsen: Ha�lla Stichting en Start Foundation

2026-04-16T14:00:09Z

Interviews met Elise Kant (Haëlla Stichting) en Joske Paumen (Start Foundation)

Elise Kant (directeur Haëlla Stichting): ‘Wij zijn de vrije vogels van de samenleving’

Elise Kant: ‘De Haëlla Stichting staat bekend om het ondersteunen van kleine initiatieven, vanuit vertrouwen. Dat zit in ons DNA. We zijn in de jaren zestig opgericht door de familie Dake-van Noppen, eigenaren van Cemsto, een bedrijf in schoonmaakmiddelen. Zij wilden een fonds voor bevlogen mensen met goede ideeën die een klein bedrag nodig hadden om bij te dragen aan een eerlijkere en betere wereld.’

Wij financieren kleine organisaties, ook informele. Zij vormen de smeerolie van de samenleving en bieden steun aan mensen die aan de rafelranden daarvan leven. Dit soort kleine organisaties komen nergens aan geld. Niet omdat ze niet waardevol zijn, maar omdat ze niet groot genoeg zijn, of simpelweg niet weten hoe dat allemaal moet. Ze kunnen het vaak ook niet op papier zetten op de manier zoals fondsen vinden dat het moet. En dan kunnen ze niet altijd naar een groot fonds want daar zijn ze nog niet aan toe. Wat wij doen, is ze helpen hoe ze wél contact kunnen leggen, hoe ze hun verhaal kunnen vertellen. En op onze ontmoetingsdag kunnen ze speeddaten met bijvoorbeeld het Oranje Fonds of RCOAK. Wij werken anders dan veel andere fondsen: we staan open voor iedereen en kijken telkens waar de echte leemte zit, om van daaruit eventueel op te schalen.’

‘Er is niets leuker dan duwen tegen wat eigenlijk niet kan’

Wat gebeurde er toen corona uitbrak?

‘Alles stopte: wij financierden ontmoetingen en dat mocht niet meer. Dus we dachten: wat kunnen we dan wél doen. Haëlla was al een van de oprichters van ‘Wij Doen Mee’, een samenwerkingsverband van fondsen voor integratie van nieuwkomers. Met die formule in het achterhoofd bedacht ik ‘Kleine Corona Hulp’. Ik ging een rondje mailen en bellen. Binnen een paar maanden hadden we veertig fondsen die meededen. Het werd een fonds voor mensen met ideeën rondom voedsel, armoede en eenzaamheid. De fondsen stortten geld in een pot en wij gaven het uit. We gaven 2.500 euro per initiatief: via een snelle en korte procedure, op basis van vertrouwen. De deelnemende fondsen kregen regelmatig updates over de besteding van hun geld. Geen extra vergaderingen, geen onnodig overleg.’

Wat voor projecten kwamen binnen?

‘De eerste waren vrouwen in het Westland die bloemen ophaalden bij telers die niets meer verkochten. Ze deelden die bloemen uit in verzorgingshuizen. Daarna kwamen er informele voedselprojecten binnen. Toen dacht ik: we moeten onderzoek laten doen. Voor wie zijn die projecten? En wat kunnen wij ermee? Want bij Haëlla krijgen we veel signalen van onderop. Dan zie je waar het níét goed gaat en waar geld ontbreekt. Zo ontdekten we achttien informele ‘voedselbanken’ in Amsterdam, erg indrukwekkend. Toen zelfs internationale kerken ons om steun vroegen voor voedsel, wist ik: dit is serieus. Kerken doen dat normaal nooit, dan is er structureel iets mis.’

‘Er wordt te weinig geïnvesteerd in de ontwikkeling van mensen’

‘Uit ons onderzoek bleek dat 75 procent van de hulpbehoevenden ongedocumenteerd was en 25 procent gedocumenteerd, maar ook zij durfden vaak niet naar de Voedselbank of mochten er niet naartoe. Opeens hadden we tienduizend mensen in beeld. Cijfers waar de gemeente al jaren naar zocht. Ik zat toen als voorzitter van zowel het Landelijk als het Amsterdams Fondsenoverleg aan tafel. Wij zeiden: ‘Wij helpen tienduizend mensen. In Amsterdam is honger. Dat mag niet.’ Onze leus werd: geen honger in Amsterdam. We gingen samenwerken met het Rode Kruis en de gemeente ging meebetalen, dat was heel bijzonder. Dat groeide uit tot het voedselprogramma dat nog steeds loopt, en waar zo’n zeventien miljoen in is omgegaan. Het belangrijkste: het wordt nog steeds gedragen door die achttien kleine initiatieven en gefinancierd uit bijdragen van zo’n 40 fondsen, de gemeente, het Rode Kruis en bedrijven. Ik besefte: als fondsen samen optrekken, heb je status, middelen en macht om te duwen tegen dat wat eigenlijk niet kan.’

‘Wij springen in gaten, verbinden partijen, zetten projecten op, en stappen er dan weer uit. Niet alles hoeft voor altijd. Zo was na vijf jaar mijn rol uitgespeeld bij het voedselproject.’

Je hebt tijdens de coronatijd met veel kleine initiatieven gewerkt. Wat viel je daarin het meest op?

‘Toen ik begon met kleine coronahulp, zeiden een aantal grote fondsen: ‘Ja maar Elise, die kleine clubjes, hoe ga je dat controleren?’ Waarop ik zei: Je gáát dat helemaal niet controleren. Ik vertrouw erop dat die mensen doen wat ze mij beloven. Wat mij opvalt: hoe kleiner en informeler zo’n initiatief is, hoe zorgvuldiger ze omgaan met geld. Die mensen hebben dan 30,65 euro over en die gaan ze terugstorten. Dus de mensen die het beste op geld passen, zijn de mensen zónder geld. Dat is toch eigenlijk heel bijzonder? Ik had een vrouw huilend aan de lijn. Ze zei: ‘Ik heb geld van jou gekregen, maar ik kan er helemaal niet van slapen. Ik heb nog nooit zoveel geld op mijn rekening gehad. Ik vind dat eng. Ik ga het maar heel gauw uitgeven.’ Die mensen weten de waarde van geld. En waarom zouden we díe mensen het meeste wantrouwen? En andersom: er zijn heel soms grote clubs die zeggen: ‘Ja, we hadden nog duizend euro over, daar hebben we een uitje voor georganiseerd.’ En dan denk ik: Hallo, dát hadden we niet afgesproken.’

Ben je daarom ook kritisch op woorden als Theory of Change en Impact?

‘Als iemand een middag voor kinderen in de wijk organiseert, zijn dat vaak mensen zonder veel opleiding maar met enorm gevoel voor wat kinderen nodig hebben. Ze regelen spullen, hebben wat geld nodig, simpel. Maar als je hen gaat vragen naar impactmetingen op doorwerking in gezinnen, dan haken ze af. Sommige mensen doen gewoon iets goeds en dat is dan de impact, zelfs als je het niet meet. Niet alles hoeft in indicatoren te passen.'

‘Ik vind het echt een lastige ontwikkeling dat steeds meer fondsen die open houding loslaten. We zijn als fondsen juist de vrije vogels in de samenleving. Wij kunnen doen wat we willen. Het enige waar we aan gebonden zijn, zijn een paar statuten. Dus waarom zouden we onszelf nu allerlei beperkingen opleggen? Ik heb nog nooit iemand gehad die mij belde en zei: ‘Ik vind het niet goed wat jullie doen.’

Jullie richten je nu ook internationaal op vluchtelingen?

‘Vorig jaar hebben we een nieuw samenwerkingsverband van fondsen opgezet gericht op hulp aan vluchtelingen aan de randen van Europa. Griekenland, de situatie daar is zo vreselijk. Calais is een regelrechte hel. Mensen leven daar in onmenselijke omstandigheden, worden om de 48 uur weggejaagd en hun tenten worden kapotgemaakt. Alleen ngo’s houden mensen daarin leven. Ook nu hebben we twintig fondsen die de urgentie ook voelen en bijdragen. Daarmee financieren wij ngo's in Frankrijk en in Griekenland. Wij willen medemenselijkheid terugbrengen in een zwaar verontmenselijkt systeem. Onze taak is doen wat nú nodig is, ook als het schuurt.’

Joske Paumen (directeur-bestuurder Start Foundation): ‘Toon lef!'

Joske Paumen: ‘Toen ik nog als sociaal ondernemer werkte, was iedereen bezig met: hoe kom ik aan geld? Nu denk ik: hoe komen wij aan goede initiatieven? Je hebt elkaar écht nodig en initiatieven moeten passen bij je impactdroom. Bij ons gaat het om iedereen die wíl meedoen op de arbeidsmarkt maar nu niet mee kán doen.

Wij streven naar twee effecten: meer passend werk voor mensen die nu niet werken en meer kansengelijkheid in de toetreding tot de arbeidsmarkt. We kijken naar: draagt dit initiatief écht bij aan een van die effecten? En dan doen we dat door te investeren in een organisatie, een experiment of een actie die zichtbaar maakt dat dit nodig is. Dat is alleen nog maar de impactkant. Daarna komen andere vragen zoals: hoe effectief is het? Wie zit erachter? Hoe is de governance? Wat kost het ongeveer en wat heeft iemand eerder laten zien?'

‘Dan vragen we vervolgens: waarom denk je dat dit werkt? Wat heb je nodig? Is het een goede ondernemer? Welke vorm past, een lening, donatie of prestatiefinanciering? Soms verstrekken we leningen. We zeggen: het maakt niet uit hóé je het precies gaat doen, zolang het maar bijdraagt aan onze doelstelling en je ons terugbetaalt, zodat we het geld opnieuw kunnen inzetten voor een volgend kansrijk initiatief. Maar we richten ons bijvoorbeeld niet op startups. Onze financieringen beginnen eigenlijk vanaf een ton.’

Je hebt bij een social enterprise gewerkt, een ngo, en nu bij een vermogensfonds. Wat valt je op in deze wereld?

‘Er is best weinig vernieuwing en ik snap nu wel waarom. Veel fondsen zijn statutair dichtgetimmerd, soms letterlijk sinds de 18e eeuw. Alles verandert heel langzaam. En we kijken enorm naar elkaar zo van: ‘Doet een ander mee? Dan durf ik ook.’ Terwijl je juist lef moet tonen en misschien degene die niet zo makkelijk aan geld kan komen, moet financieren. Deze sector heeft de luxe om te innoveren maar benut dat nog niet genoeg. We hebben tijd, geld en weinig externe druk. Dus waarom bewegen we zo traag?’

Jij hebt het idee van ‘bronvermogen in stand houden’ overboord gezet?

‘Het bronvermogen van Start Foundation hóéft niet in stand te blijven. Het is nu een bedrag van om en nabij de 125 miljoen, afhankelijk van hoe het op de beurs gaat. Als iemand morgen met een goed idee komt om die 1,2 miljoen mensen die nu niet werken aan het werk te helpen, dan doen wij mee. Wij vinden dat niet alleen het rendement op ons vermogen besteed moet worden, maar in principe het héle vermogen mag werken voor de missie.’

En jullie belegden dat traditioneel?

‘Ja, en dat voelde raar. Dat je zo druk bent met die pakweg vijf miljoen aan bestedingen en ondertussen 125 miljoen ergens anoniem in een portefeuille hebt staan zonder sociale missie. Daarom hebben we nu een participatiefonds: tien miljoen uit het vermogen investeren we in bedrijven die mensen met afstand tot de arbeidsmarkt aannemen. Activistisch beleggen, noemen we dat. En daarmee worden wij mede-eigenaar van bedrijven hier in Nederland.’

‘Het zijn onder andere The Good Roll, Confed, Roetz Bikes, Pineut en C3 Living waar we 500.000 tot 1,5 miljoen in investeren. Bij Confed werken bijvoorbeeld mensen met een beperking, mensen met een vluchtelingenachtergrond, mensen uit de bijstand, uit allerlei hoeken van de samenleving. Ook verstrekken we steeds meer leningen aan initiatieven die in een aantal jaren worden afgelost met een redelijke rente. Ook kijken we naar het verlenen van kredieten aan sociale ondernemingen. In de culturele sector kan dat vaak al via banken tegen een lage rente, met behulp van publieke garanties. Maar voor sociale ondernemingen bestaat dat nog niet. Kunnen wij die rol tijdelijk vervullen? Dus echt pionieren, het risico afdekken, net zolang tot banken het oppakken. Want wij kúnnen risico nemen, dat is ook een beetje onze taak als vermogensfonds. Ik merk dat deze gedachte nog geen gemeengoed is bij vermogensfondsen.’

Hoe werkt het in de praktijk?

‘Onze projectleider heeft een portefeuille met ondernemers en organisaties, gaat er langs, krijgt per half jaar of kwartaal rapportages, afhankelijk van de grootte. Bij de participaties zit er ook een investmentmanager op. Die krijgt half jaarof kwartaalrapportages en zit bij aandeelhouders- en commissarissenvergaderingen. Dan ga je mee in die hele cyclus. Dat is intensief werk en vraagt ook veel meer van onze organisatie.’

‘We proberen ook traditionele venture capital clubs mee te krijgen. Dan investeren wij in een bedrijf en dan gaat zo'n traditionele investeerder ook meedoen, die misschien normaal helemaal niet op dat thema zou investeren.’

Waarom lukt het nog steeds niet om die 1,2 miljoen mensen aan het werk te helpen?

‘Drie dingen. Eén: vooroordelen bij werkgevers. Twee: een goed socialezekerheidsstelsel kan ook leiden tot weinig urgentie bij de overheid én mensen zelf. En drie: er wordt te weinig geïnvesteerd in de ontwikkeling van mensen. Als je tien jaar buiten het arbeidsproces staat, dan weet je niet meer hoe je elke dag op tijd ergens moet zijn. Het systeem maakt het makkelijker om in hokjes te blijven zitten dan eruit te komen.’

‘Wij stimuleren werkgevers om op een andere manier te kijken naar werk en werknemers. Uiteindelijk willen wij dat reguliere werkgevers deze rollen en succesvolle voorbeelden overnemen. Een mooi voorbeeld is de Sign Language Coffee Bar van Ctaste: een koffiebar die volledig wordt gerund door dove en slechthorende medewerkers. Dit concept werd ontwikkeld door een sociaal onderneemster en door ons in de beginfase gefinancierd. Het idee bleek zo krachtig dat het is overgenomen door grote cateraars, eerst door Hutten en inmiddels ook door Albron. Daarmee is het initiatief geïntegreerd in het reguliere bedrijfsleven. Voor ons is dat precies hoe je de gewenste mindshift creëert bij werkgevers en binnen grote organisaties. Het wordt dan vanzelfsprekend: het maakt eigenlijk helemaal niet uit of ik een dove collega heb. Het alleen maar groot maken van kleine sociale ondernemingen, denken wij, werkt niet echt. Ergens is er een plafond. Maar juist die samenwerking met grotere bedrijven is kansrijk.’

Werk je veel samen met andere fondsen?

‘Ja, veel meer dan vroeger. Maar het gaat langzaam. Sommige fondsen willen vooral onafhankelijk blijven. Ik begrijp dat, maar het remt ook innovatie. Zo werken wij aan een pooled fund, willen we samen investeren en kennisdelen en AI leren gebruiken. Een pooled fund is een gezamenlijk fonds waarin meerdere financiers hun middelen bundelen. We zeggen dan: laten we voor dit programma één fonds vormen, waar iedereen geld in stopt. Dat fonds kan onafhankelijk worden beheerd, door één van de deelnemende fondsen worden uitgevoerd, of ondergebracht worden bij een aparte stichting. Er zijn verschillende vormen mogelijk. Wat deze aanpak bindt, is dat alle betrokken partijen aansluiten bij de missie en de theory of change van het programma. Iedere partij kan daarvoor een eigen motivatie hebben. Dat betekent ook dat je soms compromissen sluit: je kunt niet je volledige fondsenidentiteit of al je eigen criteria één-op-één opleggen. Je doet concessies en juist daardoor werkt het.’

Hoe ziet de wereld van de fondsen er over tien jaar uit, als het aan jou ligt?

‘Dan laten vermogensfondsen lef zien en zetten we in op innovatie. Dan zijn statuten opgerekt, zijn er bestuurders die durven en fondsen die tijdelijk publieke rollen overnemen als dat innovatie brengt. Niet omdat de overheid het slecht doet, maar omdat wij risico kunnen nemen. Ik hoop dat we die gouden torens openbreken.’

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Interview, Innovatie, Vluchtelingen, Start Foundation, Maatschappelijk Middenveld, Vermogensfondsen, Elise Kant, Arbeidsmarkt, Vf 27-4, Ha�lla Stichting, Joske Paumen, Kleine Corona Hulp, Projectfinanciering