Artikelen

Puhie Demaku over fondsenwerving: ‘Oprechtheid is de kracht die alles verbindt’

2025-08-12T10:31:59Z

Je komt oorspronkelijk uit Kosovo. Hoe ben je in België terechtgekomen?

‘Mijn ouders zijn naar België gevlucht vanwege de politieke onderdrukking in de jaren negentig, toen het voormalige Joegoslavië uiteenviel. Mijn vader is schrijver en kwam toen in het vizier van de Servische regering. Ik was destijds negen jaar oud. Aan het einde van de oorlog, bijna tien jaar later, ben ik met mijn ouders teruggegaan. Die ervaring heeft me een bepaalde richting in het leven gegeven. Je wordt heel bewust van wat onderdrukking en politieke beslissingen betekenen, wanneer je het in levenden lijve ervaart.’

Vandaar ook dat je snel politiek betrokken raakte in Kosovo?

‘Idealisme is me met de paplepel ingegoten en ik heb de heropbouw van Kosovo heel bewust ervaren; met alle politieke verschuivingen richting de onafhankelijkheid. Na mijn studiejaren in Pristina en Engeland werkte ik een tijdje voor de Amerikaanse overheid in Kosovo, voor US Treasury. Maar het kriebelde heel hard om politiek actiever te worden, dus nam ik daar in 2010 ontslag.’

‘Ik werkte eerst als adviseur van de spreker van het parlement en werd daarna zelf verkozen tot parlementslid. Mijn partij Vetëvendosje zetelde in de oppositie en ikzelf was actief in de commissie van Buitenlandse Zaken. Het was een zeer unieke, ontzettend leerrijke ervaring. Op een gegeven moment moest ik mij voor mijn gevoel te veel aanpassen aan de politieke wereld. Toen besloot ik dat ik niet over mijn eigen waarden van integriteit en ethiek wilde onderhandelen. Ik heb mijn kandidatuur niet verdergezet en besloot met mijn man terug naar België te verhuizen. Ik had al veel ervaring als communicatiespecialist, dus ik kon op die ervaring terugvallen.’

Paspoort: Puhie Demaku

Puhie Demaku, geboren in 1982, woont in Antwerpen.

CV:

2020 – heden Broederlijk Delen: Teamleider Communicatie en Fondsenwerving (2022-nu), Teamleider Fondsenwerving (2020-22)
2017 – 2020 Consultant
2014 – 2017 Parlementslid Kosovo
2011 – 2014 University of Maryland University College: Adjunct-Professor Internationale Politieke Betrekkingen
2009 – 2010 US Treasury, Office of Technical Assistance, Prishtina, Kosovo
2008 – 2009 Overheid Kosovo - Ministerie van Lokale Bestuur: Kabinetschef
2005 – 2007 Kosovo Cluster and Business Support Project, USAID: Communicatiespecialist
2000 – 2005 Radio Plus, Journalist / Presentator

Geeft zelf aan: inzamelacties van jeugdbewegingen, vrijwilligersorganisaties en schoolverenigingen en initiatieven in Kosovo

Kijkt/leest: Fundraisers Belgium, individuele experts via blogs/webinars/LinkedIn

En toen verruilde je de politiek voor een positie bij de fondsenwerving van Broederlijk Delen. Wat motiveerde voor jou die overstap en wat trok je aan in de organisatie?

‘Ik kende de organisatie nog uit mijn schooltijd en toen ik naar een nieuwe functie zocht kwam ik de vacature van Broederlijk Delen tegen. De waarden van de organisatie kwamen enorm overeen met de mijne, maar wat mij ook enorm aansprak was hoe sterk de organisatie inzette op lokale versterking. Ik had in Kosovo veel koloniale praktijken gezien: buitenstaanders hielden geen rekening met de culturele gevoeligheden en de geschiedenis van de soms eeuwenlange strijd die de mensen getekend had. Hier was het precies het tegenovergestelde. Broederlijk Delen zet mensen in hun kracht, met respect voor wat in de lokale gemeenschappen belangrijk is.’

‘Ook de manier waarop Broederlijk Delen verbindende communicatie inzette, sprak me enorm aan, al voor ik er kwam werken: niet alleen kritiek bieden maar ook voorbeelden en oplossingen geven. De beste voorbeelden zijn van de sterke mensen met wie we in de partnerlanden samenwerken. We zijn geen noodhulporganisatie, maar we bouwen structurele, duurzame partnerschappen voor de lange termijn, met mensen die stevig in hun schoenen staan in bittere omstandigheden. Door die verhalen naar hier te brengen, bouwen we bruggen en zeggen we: ‘Kijk, je staat er helemaal niet alleen voor.’’

‘De manier waarop Broederlijk Delen verbindende communicatie inzette, sprak me enorm aan’

‘Toen wist ik ook heel zeker dat ik enkel nog wilde werken voor organisaties die aansluiten bij mijn eigen persoonlijke waarden. Dus het was een combinatie van mijn idealisme, de passie die ik heb om iets te betekenen voor de wereld en de diepgrondige aanpak van de organisatie die me voor Broederlijk Delen deed kiezen.’

Nu ben je teamleider fondsenwerving en communicatie, hoe is dat gegaan?

‘Eerst was ik alleen verantwoordelijk voor het team fondsenwerving – dat was niet helemaal nieuw voor mij omdat ik eerder wat institutionele fondsenwerving heb gedaan – maar na een strategische reorganisatie in 2021 is daar ook communicatie bij gekomen. Ik vond dat logisch: wat je uitzet in communicatie, oogst je met fondsenwerving. Nu zijn we met een team van tien mensen, ieder met zijn eigen specialisatie, zoals legaten- en particuliere wervers, een telemarketeer, een persverantwoordelijke en een grafisch ontwerpster. Het geeft mij grote voldoening om te fungeren als lijm van het team en om mensen samen te brengen.’

‘De manier waarop binnen de organisatie gekeken wordt naar fondsenwerving is eigenlijk ook heel gelijkwaardig. We beschouwen de donateurs als bondgenoten, met wie we een partnerschap afsluiten omdat zij oprecht geloven in de missie. Dat vind ik fantastisch om te zien en te ervaren.’

Net als in Nederland staat ook het Belgische maatschappelijke middenveld onder druk. Wat merk je van de veranderingen in de wereld?

‘Ik denk dat in deze snel evoluerende wereld een mens vooral heel wendbaar moet zijn. Vroeger spraken we vooral van IQ, van intelligentie. Daarna werd het EQ, emotionele intelligentie. Nu wordt het AQ - adaptability quotient. Je wendbaarheid en hoe snel je kan schakelen is belangrijk, vooral in deze wereld van onzekerheid. Dat geldt voor ons als fondsenwervers maar eigenlijk voor iedereen in de maatschappij.’

Die wendbaarheid, zijn jullie daar bij Broederlijk Delen erg mee bezig?

‘Ja, we zijn echt aan het kijken wat het voor ons gaat betekenen. De politieke en economische verschuivingen hebben merkbaar invloed op de mensen. Zij worden onzeker en angstig en dat leidt ertoe dat ze terugkeren naar individualiteit. Solidariteit wordt gezien als luxe, dus het is aan ons om mensen bewust te maken dat solidariteit moet blijven bestaan, vooral in onzekere tijden. Onverschilligheid is de grootste vijand van de verandering, dus we moeten elkaar moed inspreken. Als organisatie moet je dat durven, maar dat is écht niet makkelijk. We willen in onze communicatie en fondsenwervende strategie de aandacht blijven vragen voor de ‘vergeten’ conflicten in de landen waar we actief zijn. Dat is een bikkelharde strijd.’

‘We beschouwen onze donateurs als bondgenoten’

Wat is de voornaamste uitdaging die jij in jouw werk tegenkomt?

‘Het vinden van het juiste evenwicht tussen authenticiteit en effectiviteit. Enerzijds willen we als fondsenwervers eerlijke, oprechte verhalen vertellen die écht raken en het verschil laten zien wat hun steun teweegbrengt. Anderzijds vraagt succesvolle fondsenwerving ook om strategische keuzes en resultaten. Die balans vinden – zonder concessies te doen aan onze waarden – is elke keer weer een mooie, maar soms complexe puzzel.’

‘Fondsenwerving is niet zomaar een beroep, vind ik. Het moet een roeping zijn om een missie te verwezenlijken. Je hebt geld nodig om mensen bewust te maken van de missie en via fondsenwerving ga je dat materialiseren en concretiseren.’

Op welke dag in je fondsenwervende carrière kijk je nog wel eens terug?

‘Mijn allereerste campagne bij Broederlijk Delen in 2021, midden in de coronaperiode, was een bijzondere. Onze achterban en supporters lieten zich niet tegenhouden – integendeel, ze werden creatief, pasten hun inzamelacties aan en vonden nieuwe manieren om betrokkenheid te tonen. Dat moment toonde voor mij de kracht van een gemeenschap die oprecht gelooft in solidariteit. We zaten wereldwijd in dezelfde zee in dezelfde storm, maar niet in dezelfde boot. De ongelijkheid waar we al jarenlang tegen strijden werd plots zó zichtbaar, zó scherp voelbaar. Dat onze achterban zo verbonden in beweging bleef, raakte me diep.'

Wat was het grootste dilemma waar je in je carrière mee bent geconfronteerd?

‘Eerlijk gezegd zijn er heel weinig of geen dilemma’s geweest. Toen we besloten om te stoppen met face-to-face fondsenwerving, een kanaal dat oorspronkelijk veel potentieel leek te hebben, was dat lastig. Het sloot niet goed genoeg aan bij het DNA van onze organisatie. Het bracht weliswaar inkomsten, maar de kosten en inconsistente resultaten maakten het onhoudbaar.’

‘Ik verweet mezelf destijds veel en dacht dat het erg mis zou lopen, maar enkele maanden later hoorde ik dat we niet de enige organisatie waren geweest die dit had besloten. Dat gaf me de geruststelling dat we niet alleen stonden. Uiteindelijk gaf het ons de ruimte om te focussen op andere, effectievere manieren om fondsen in te zamelen die beter bij onze missie en waarden pasten.’

Wat is de belangrijkste les die je hebt geleerd?

‘Oprechtheid is de kracht die alles verbindt. Wanneer je over fondsenwerving spreekt, leg dan je hart op tafel. Wees puur, zowel binnen de muren van je organisatie als daarbuiten. In een wereld waar we als fondsenwervers met weinig zijn, is het de kracht van samenwerking die ons voortdrijft. Dus: geloof met heel je wezen in wat je doet. Wanneer je met hart en ziel betrokken bent bij de missie, zullen mensen om je heen dat onmiskenbaar voelen. Mensen zijn de dragers van verandering. Als je oprecht verbinding maakt, komt alles in beweging.’

‘Wees puur, zowel binnen de muren van je organisatie als daarbuiten’

Hoe zie je je toekomst als fondsenwerver?

‘Ik zit heel goed op mijn plek hier. Dat idealisme, dat blijft in mij bestaan en dat zal ik altijd meenemen. Ik zal er altijd naar streven dat mijn job gelinkt is aan de waarden waar ik voor sta als persoon. Waar ik ook ben, zal ik een bijdrage willen leveren aan de mensheid en de maatschappij.’

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 2, dat in mei 2025 verscheen.

Labels: Interview, Belgi�, Ontwikkelingssamenwerking, Over fondsenwerving, Fondsenwerving, Vf 27-2, Broederlijk Delen, Puhie Demaku, Brussel, Solidariteit

Be�indiging USAID heeft miljoenen doden tot gevolg

2026-02-03T09:01:54Z

De onverwachte beslissing leidde tot wereldwijde schokgolven. ‘Het is alsof je het hart van het hulpnetwerk over de hele wereld eruit rukt,’, schrijven Nahal Toosi en Krystal Campos in Politico.¹ Alistair Dutton, secretaris-generaal van Caritas Internationalis stelt: ‘Het abrupt stopzetten van USAID zal miljoenen mensen doden en honderden miljoenen anderen tot een leven in onmenselijke armoede veroordelen’ (..) ‘Dit is een frontale aanval op de menselijke waardigheid die onnoemelijk veel leed zal veroorzaken. Bovendien stelt het de hele humanitaire gemeenschap voor enorme uitdagingen, aangezien wij opnieuw moeten beoordelen wie we nog kunnen helpen en hoe.' ²

Amerikaanse ontwikkelingsorganisaties met een financiële relatie met USAID kunnen slecht over de gevolgen praten omdat er nog juridische wegen worden bewandeld. Vakblad fondsenwerving vroeg een aantal mensen uit de Nederlandse sector naar hun reactie en wat de gevolgen zijn wereldwijd.

USAID in cijfers

In 2023 gaf USAID bijna zeventig miljard dollar uit, wat nog geen 1 procent is van de Amerikaanse overheidsuitgaven, maar gelijk is aan zo’n veertig procent van alle humanitaire hulp wereldwijd.³

Reacties vanuit de Nederlandse ontwikkelingssector

Liana Hoornweg, directeur van Partos, branchevereniging voor internationale samenwerking:

‘Het is een heel systeem wat nu in één klap wordt afgebroken, zonder afbouwfase. Dat gaat echt veel te ver. Dat kost mensenlevens en dat horen we ook terug bij onze partners. Mensen zijn afhankelijk van medicijnen of testen. Dat is er niet meer: stopgezet. In Nederland zijn we veelal niet direct getroffen maar de partnerorganisaties, waar onze leden mee werken wel. We proberen nu in kaart te brengen wat de impact is.’

Melanie Hazenberg, woordvoerder van World Vision:

‘Er heerste aanvankelijk vooral een soort ongeloof hierover. We bedachten: ‘Wat gaat er nu gebeuren? Wat heeft het voor invloed op ons personeel en op alle programma's? World Vision is de grootste noodhulporganisatie (actief in ruim 90 landen): we helpen miljoenen mensen en met name kinderen op het gebied van voedsel. Onze hoofddoelgroep zijn kinderen. We richten ons op o.a. schoon water en het bieden van veilige plekken. Deze vermindering van gelden heeft eigenlijk invloed op alle facetten daarvan. En zeker ook op kinderen. Het is echt een verschil van leven op dood nu dat deel van de hulp wegvalt. We inventariseren nu de invloed op onze cruciale programma's, maar heel concreet per land kunnen we dat nu niet aangeven.’

Eva Berkman, woordvoerder van Cordaid:

‘Waarom we dit extra heftig vinden, is omdat het zo abrupt is: dat abrupte heeft hele grimmige gevolgen. Denk aan werknemers van USAID die de volgende dag niet meer naar kantoor hoefden te komen en de (nood)zorg niet meer kunnen geven aan hen die het direct nodig hebben. Cordaid heeft als grote Nederlandse NGO geen directe afhankelijkheid van USAID, hoewel de impact van die bezuinigingen op ons/hun werk in fragiele contexten groot is. Het zet de hele keten van ontwikkelingssamenwerking onder druk. Wij focussen ons op landen waar de meest fragiele situaties zijn zoals Afghanistan, Congo, Zuid-Soedan of Bangladesh. Juist die landen zijn voor een groot gedeelte afhankelijk van de USAID. Zuid-Soedan bijvoorbeeld voor zestig procent. Als dat wegvalt, heeft dat veel impact. De noodzorg is totaal weggevallen. In Bangladesh helpen wij mensen hun eigen voedsel te verbouwen in kleine landbouwprojecten in het grootste vluchtelingenkamp. Op het moment dat mensen geen noodpakketten aan eten meer krijgen, moeten wij terug naar noodhulp geven in plaats van te werken aan ontwikkelingssamenwerking.’

‘Onze collega’s op de lokale kantoren zijn in shock. Ze voelen hoe mensen ter plekke hoopvol naar hen kijken. Hoop die zij niet meer kunnen geven. Dat is heel pijnlijk. De noden nemen toe en er komt meer druk op de middelen waardoor we moeten gaan kiezen: helpen we kinderen voor hun rechten op te komen of gaan we vrouwen helpen bevallen?’

Donne Cameron, Co-CEO van VSO:

‘Bij VSO zijn we zowel bedroefd als diep bezorgd over het besluit van de Amerikaanse overheid om USAID te sluiten en tachtig procent van de door USAID gefinancierde programma's onmiddellijk te schrappen. Dit heeft schokgolven teweeggebracht in de wereldwijde ontwikkelingssector, met verstrekkende gevolgen. Hoewel VSO geen directe financiering van USAID ontvangt, zijn de gevolgen aanzienlijk. Na het besluit van de Amerikaanse overheid hebben ook veel andere overheden hun ODA-budgetten aanzienlijk verlaagd, waaronder Nederland en het Verenigd Koninkrijk, die beide belangrijke financiers van VSO zijn. Dit heeft een aanzienlijke impact gehad op de VSO-programmering, op de vele partners waarmee we samenwerken om die programma's uit te voeren. En belangrijker nog, op de miljoenen mensen die door onze programmering worden ondersteund. We blijven ons inspannen om de volledige gevolgen van deze bezuinigingen te verwerken.’

‘De gevolgen zullen wereldwijd en diepgaand voelbaar zijn. Elke schok voor een land, of het nu gaat om financi- ële onrust of een natuurramp, treft de armsten en meest gemarginaliseerden het hardst. We verwachten de komende maanden en jaren de impact van deze bezuinigingen te merken bij de mensen met wie we werken, wat betreft hun toegang tot kwalitatief hoogwaardige basisvoorzieningen, waaronder gezondheidszorg en onderwijs.’

‘Omdat we niet rechtstreeks door USAID worden gefinancierd, voeren we geen directe structurele veranderingen door. We blijven echter waakzaam en staan klaar om onze partners te ondersteunen die direct worden getroffen.’

Steun voor ontwikkelingsorganisaties

In 2022 waren er ruim vier miljoen donateurs verbonden aan ontwikkelingsorganisaties, met een gemiddelde bijdrage van 150 euro per jaar per donateur. Daarnaast ondersteunen ongeveer 48.000 vrijwilligers jaarlijks de sector, ondanks dat veel werk zich in het buitenland afspeelt. Deze betrokkenheid onderstreept het draagvlak en de steun vanuit de Nederlandse samenleving.⁴

Strategie voor de toekomst

De organisaties proberen zich intussen aan te passen en nieuwe manieren van financiering te vinden.

Hoornweg, Partos: ‘Je kunt natuurlijk zo hard mogelijk gaan fondsen werven, nog innovatiever worden en trachten de schade te beperken. Maar als ik reëel ben: zestig miljard dollar kun je niet zomaar opvangen, die omvang is te groot. Wel zie ik binnen de sector van ontwikkelingssamenwerking dat organisaties die van oudsher geen of niet zoveel donateurs hadden, nu toch een oproep gaan doen naar mensen om te ondersteunen. De Europese Unie kan dit ook niet opvangen, want die heeft geld vastgelegd in andere projecten en prioriteitsgebieden die complementair zijn aan USA. Dus als je gaat schuiven, dan creëer je in andere sectoren problemen.’

Cameron, VSO: ‘Onze prioriteit is diversificatie in fondsenwerving. We richten ons op het verbreden van onze financieringsbasis. We richten ons meer actief op fondsenwerving door individuele donateurs, breiden onze samenwerking met internationale stichtingen uit en ontwikkelen partnerschappen met de private sector. We onderzoeken ook nieuwe financieringsmodellen voor ontwikkeling, waaronder een scala aan sociale financiering en blended finance-modellen die verschillende kapitaalbronnen combineren om de impact te vergroten. Innovatie in financiering is nu belangrijker dan ooit.’

Hazenberg, World Vision: ‘We werken nog meer samen en willen het publiek laten zien wat de impact is van ons werk. Juist nu moeten we doorgaan. De nood in de wereld neemt toe en tegelijkertijd bezuinigen overheden op hulp. Samen met World Vision kantoren over de hele wereld zijn we een noodhulpfonds gestart. Hiermee halen we wereldwijd geld op waarmee we de kloof hopen te dichten die wordt veroorzaakt door terugtrekkende overheden. Op die manier blijven we samen hulp bieden aan de meest kwetsbare kinderen wereldwijd. Het is zeker de taak van fondsenwervers om mensen te informeren hoeveel mensen nog in armoede leven en wat alle hulp heeft opgeleverd. Want je merkt dat heel veel mensen denken van ‘We zijn nu zoveel jaar verder, wat heeft het nou gedaan? Het is goed dat we hierop bezuinigen.’ Ik zie dat die negatieve groep zich veel meer laat zien. Maar er zijn in Nederland ook vier miljoen mensen die geven en zich inzetten: ik denk dat dat het goed is om je verhaal te delen en te laten zien waarom jij je inzet. We zetten ons niet alleen in als World Vision kantoren wereldwijd maar ook als sector en als gezamenlijke hulporganisaties. Zo probeert Partos nu met de campagne ‘Ontwikkeling werkt’ het positieve geluid naar buiten te brengen.

Ontwikkeling Werkt

Ontwikkeling Werkt is een platform dat mensen in Nederland inzicht wil geven wat vrijwilligers en organisaties allemaal doen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking en welke resultaten hun inzet heeft. Door verhalen te delen en feiten te presenteren, laten de 17 deelnemende organisaties zien wat de impact van internationale samenwerking is in de levens van mensen, dichtbij en ver weg. ‘Laten we blijven investeren in wat er nodig is. Omdat ontwikkeling werkt’.⁵

Berkman, Cordaid: ‘Ik denk dat de coalitiepartijen voor Nederlanders invullen dat hun eigen portemonnee belangrijker is dan het steunen van mensen in fragiele situaties, maar dat is een schijnbare tegenstelling. Het lijkt vooral een makkelijk geldpotje om in te snijden, hoewel de bezuinigingen op stevig buitenlandbeleid juist als een boemerang terug kunnen komen. Denk bijvoorbeeld aan de impact van een toekomstige pandemie, nu er wereldwijd wordt bezuinigd op mondiale gezondheidszorg. Maar we hebben ook goede hoop wat betreft de reacties van (nieuwe) donateurs: mensen willen doneren, vanwege wat ze zien gebeuren in de wereld.'

'In een manifest slaan we een nieuwe fondsenwervende toon aan waarin we mensen aansporen te beseffen dat we elkaar nu meer dan ooit nodig hebben. We gaan voor internationale solidariteit. Ik denk altijd dat we dat gevoel van de jaren tachtig weer terug moeten krijgen.’