Artikelen

Legaten in Belgi� anno 2024: een diepgaande sectoranalyse

2025-12-23T16:36:32Z

Een diepgaande sectoranalyse

De nieuwste legatenbarometer van HOGENT in samenwerking met testament.be brengt nieuwe cijfers en inzichten over de legateninkomsten voor goede doelen in België.

In de editie van 2025 brengen we opnieuw drie luiken samen:

De legateninkomsten voor het jaar 2024
De evolutie van 2010 tot 2024
Een onderzoeksspecial naar het profiel van de Belgische kandidaat-erflater

Het resultaat is een scherp en genuanceerd overzicht van hoe de sector vandaag presteert, wie de groei draagt en welke doelgroepen het meest openstaan voor nalaten aan een goed doel. Hoewel legaten opnieuw een stevige inkomstenpijler vormen, blijven de verschillen tussen organisaties groot.

Over het onderzoek

HOGENT organiseert in samenwerking met Fundraisers Belgium en testament.be als enige in België opleidingen over legatenwerving. Op die manier helpen ze organisaties hun legatenwerving strategisch aan te pakken en concrete handvaten te bieden om effectiever legaten te werven.

Legaten en legaten-inkomsten in 2024

Uit de nieuwste cijfers van HOGENT blijkt dat 48 procent van de organisaties in de steekproef in 2024 één of meerdere legaten ontving. Het gaat om 169 organisaties die 215,2 miljoen euro ontvingen via nalatenschappen. Het typische goede doel kreeg 187.617 euro en 58 procent van de organisaties ontving meer dan 100.000 euro.

Legaten vormen ondertussen zeventien procent van de totale inkomsten van Belgische goede doelen

De hoogste inkomsten zijn opnieuw voor grote organisaties, gezondheidsorganisaties en organisaties gevestigd in Brussel. Topontvangers zijn onder andere Stichting tegen Kanker, Kom op tegen Kanker en Artsen Zonder Grenzen.

Wat aantallen betreft ontvingen 126 organisaties samen 892 legaten. Het typische goede doel ontving één legaat, ongeacht grootte. 44 procent ontving er meer dan één. Artsen Zonder Grenzen, Kom op tegen Kanker en GAIA waren de grootste ontvangers. Internationale solidariteit is opnieuw het populairste thema onder erflaters.

Het gemiddelde bedrag per legaat bedroeg in 2024, 62.847 euro. Opvallend: kleine organisaties ontvingen gemiddeld de hoogste bedragen per legaat.

Legaten zijn ook steeds belangrijker in de inkomstenmix: in 2024 maakten ze zeventien procent van de totale inkomsten van goede doelen uit. Vooral gezondheidszorgorganisaties, kleine organisaties en Brusselse organisaties halen een groot deel van hun middelen uit nalatenschappen.

Naast de gewone legaten worden ook de duolegaten in kaart gebracht. Een duolegaat is een testamentaire regeling waarbij een erflater zowel een erfgenaam als een goed doel kan benoemen, waarbij het goede doel de erfbelasting voor beiden betaalt. Hierdoor houden niet-verwante erfgenamen vaak meer netto over, terwijl het goede doel ook een deel ontvangt. In Vlaanderen werd het duolegaat echter hervormd en is het duolegaat sinds 2021 fiscaal vrijwel ongunstig geworden, terwijl het in Brussel en Wallonië wél een voordelige techniek blijft. Het duolegaat verliest echter aan belang: slechts negen procent van de organisaties in de steekproef ontving duolegaten, een trend die zich al jaren naar beneden beweegt.

Nieuw dit jaar: de impact van actieregio’s

Een analyse van de fondsenwervingsregio’s (o.a. actieregio’s waar organisaties actief zijn wat giften en/of legaten betreft) toont een opvallend resultaat: organisaties die actief zijn in meerdere Belgische regio’s (en eventueel internationaal) presteren duidelijk beter dan organisaties die zich uitsluitend op Vlaanderen richten. Ze ontvangen hogere bedragen, meer legaten én een groter aandeel van hun totale inkomsten uit legaten. Een bredere geografische aanwezigheid vertaalt zich dus in meer inkomsten uit legaten.

Evolutie van de legateninkomsten (2010–2024)

Over de volledige periode 2010–2024 zien we een overwegend positieve trend in de totale legateninkomsten, maar 2024 brengt voor het tweede jaar op rij een lichte daling. Vooral kleine organisaties ontvangen minder, terwijl grote organisaties de groei blijven trekken.

Het aantal goede doelen dat legaten ontvangt, steeg jarenlang, maar daalt nu opnieuw, vooral bij kleinere organisaties. Toch staan de gemiddelde inkomsten per organisatie op een recordhoogte, gedreven door de grotere organisaties.

Het aantal legaten stijgt voor het tweede jaar op rij, opnieuw vooral dankzij grote organisaties. Het gemiddeld aantal legaten per organisatie ging licht omhoog, met in 2024 een duidelijkere stijging zowel voor kleine als grote organisaties.

Het gemiddelde bedrag per legaat kende een daling na een piek in 2021, maar stijgt nu voor het tweede jaar opnieuw sterk. Over de jaren heen was het opvallend dat kleine organisaties vaak de grootste legaten ontvingen, maar recent trekken vooral grote organisaties de hoogste bedragen aan. De duolegaten volgen een uitgesproken neerwaartse trend sinds 2020: het aantal organisaties dat duolegaten ontvangt daalt, net als het totaal aantal duolegaten. Een typische organisatie die nog duolegaten ontvangt, krijgt er wél gemiddeld twee, een opvallende nuance in een verder dalend verhaal.

De houding van Belgen tegenover nalaten aan een goed doel

In het kader van de Internationale Dag van het Testament voor het Goede Doel (13 september 2025) werd al eerder een onderzoeksspecial gepubliceerd door HOGENT en testament. be die in de context van de legatenbarometer opnieuw de aandacht verdient.

De resultaten van een bevraging bij 3.080 gevende Belgen tonen een duidelijke evolutie in het denken over nalaten. Bijna één op de drie Belgen overweegt namelijk om een goed doel op te nemen in het testament. Vier procent heeft dat al formeel vastgelegd, vijf procent plant het te doen.

Bijna één op de drie Belgen overweegt een goed doel op te nemen in het testament

Brusselaars zijn het meest bereid, gevolgd door Vlamingen en Walen. Jongere generaties tonen een grotere openheid, terwijl vooral babyboomers hun keuze al gemaakt hebben, maar dan vaak om net níet na te laten. Mannen, hoogopgeleiden, alleenwonenden en mensen zonder kinderen zijn gemiddeld vaker bereid om een goed doel op te nemen.

Wie niét wil nalaten, heeft doorgaans minder vertrouwen in goede-doelenorganisaties. Kandidaten-erflaters daarentegen geven tijdens hun leven al vaker, schenken grotere bedragen en steunen vaker thema’s als religie en levensbeschouwing, cultuur en erfgoed, milieu en dieren en internationale solidariteit. Ze zijn bovendien via bijzonder veel kanalen te bereiken: digitale media, post, persoonlijke gesprekken...

De drie HOGENT-persona’s

Op basis van dit onderzoek koppelden we de resultaten aan drie HOGENT-persona’s met het grootste potentieel voor legatenwerving:

Belevingszoekende Bianca is emotioneel betrokken, gevoelig voor verhalen en impact.
Wederkerige Wesley geeft omdat hij zingeving zoekt en omdat een organisatie hem ooit hielp.
Geïnformeerde Gerda is rationeel, onderzoekend, wil zekerheid en transparantie. Voor organisaties vormen deze persona’s een directe vertaalslag naar communicatie-aanpak, argumentatie en kanaalkeuze.

Waarom deze cijfers ertoe doen

Legaten vertegenwoordigen vandaag de dag 17 procent van de totale inkomsten van goede doelen en vormen daarom voor veel organisaties een belangrijke inkomstenbron. De Legatenbarometer 2025 biedt dan ook een onmisbare benchmark voor elke organisatie in België die wil begrijpen waar ze staat, waar kansen liggen en hoe ze gericht kan investeren in legatenwerving.

Wil je de volledige cijfers en diepgaande analyses van de Legatenbarometer 2025 bekijken?

Download het volledige rapport hier.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Onderzoek, Nalatenschap, Nalatenschappen, Belgi�, Legaten, Onderzoeksrapport, HOGENT, Belevingszoekende Bianca, Ge�nformeerde Gerda, Wederkerige Wesley, Ann-Sophie Bouckaert, Legatenbarometer, Fundraisers Belgium, Sanne Holvoet, Vf 27-4, Testament.be

Nalatenschappen in Nederland: Groei, kansen en uitdagingen

2026-04-16T14:00:02Z

De wereld van fondsenwerving verandert en nalatenschappen spelen daarin een steeds grotere rol. Waar nalatenschappen vroeger vooral landden bij een selecte groep grote organisaties, zien we nu een bredere beweging: meer Nederlanders nemen goede doelen op in hun testament en steeds meer organisaties investeren in nalatenschappenwerving.

De Legacy Monitor Nederland 2025, uitgevoerd door Legacy Futures, biedt een benchmark en actueel inzicht in deze dynamische markt. Met data van deelnemende organisaties en CBF-data top-100 ontvangers van nalatenschappen laat het rapport zien waar we staan en waar we naartoe gaan. Voor de niet-deelnemende organisaties is nu een samenvatting beschikbaar.

De Nederlandse nalatenschappenmarkt blijft groeien en verbreden. Dat blijkt uit de nieuwste editie van de Legacy Monitor Nederland, een jaarlijks onderzoek dat sinds 2014 inzicht biedt in de inkomsten uit nalatenschappen bij goede doelen. In 2025 namen 39 organisaties deel, samen goed voor 227 miljoen euro aan inkomsten uit meer dan 3.500 testamentaire begunstigingen.

Recordgroei in 2023

Volgens cijfers van het CBF ontvingen de honderd grootste goede doelen in 2023 gezamenlijk 23 procent meer inkomsten uit nalatenschappen dan het jaar ervoor. Daarmee werd het hoogste niveau ooit bereikt. Over de afgelopen vijf jaar bedraagt de gemiddelde jaarlijkse groei 5,5 procent.

Vooruitblik: 4,6 miljard in tien jaar

De prognose tot 2033 is positief. Legacy Futures verwacht vanaf het huidige hoge peil een verdere gemiddelde jaarlijkse groei van 2,8 procent, wat neerkomt op een totaal van 4,6 miljard euro voor de top-100 organisaties. Factoren als demografie, vermogensontwikkeling en het herstel van de huizenprijzen dragen bij aan dit optimisme.

Breder palet aan goede doelen

Opvallend is dat deze groei breed gedragen wordt: zowel grote als kleinere organisaties zagen hun inkomsten stijgen. Sectoren als kunst & cultuur en dierenwelzijn springen eruit met respectievelijk 11,6 procent en 7,5 procent gemiddelde jaarlijkse groei over tien jaar. Toch blijft de sector Gezondheid het grootst in absolute bedragen, gevolgd door Internationaal en Mensenrechten: samen goed voor 62 procent van alle nalatenschapsinkomsten.

Nederlanders kiezen steeds vaker uit een breder scala aan organisaties om in hun testament op te nemen. Dit betekent kansen voor nieuwe en kleinere spelers, maar ook uitdagingen voor gevestigde namen. Het verschil tussen grote en kleine ontvangers neemt af, net als dat tussen sectoren en tussen oudere en jongere organisaties.

In 2023 kwam 32 procent van alle particuliere bijdragen voort uit nalatenschappen: een stijging ten opzichte van 28 procent in 2022. Deze trend onderstreept het groeiende belang van nalatenschappen als structurele inkomstenbron.

Diepgaande inzichten uit het consortium

De 39 deelnemende organisaties aan de Legacy Monitor vormen een uniek consortium. Zij ontvangen gemiddeld meer nalatenschappen en groeien sneller dan niet-deelnemende organisaties. Dankzij de benchmark kunnen deelnemers hun prestaties vergelijken, trends analyseren en daarmee hun promotie op een hoger plan brengen.

Wat valt op?

Het aantal begunstigingen groeit sneller dan het aantal overledenen.
Steeds meer mensen nemen een goed doel op in hun testament.
Ook de gemiddelde waarde van nalatenschappen stijgt.
Grote vermogens spelen een steeds belangrijkere rol.
Een steeds groter deel van de erflaters kiest voor een percentage of het geheel van hun nalatenschap in plaats van een (kleiner) vast bedrag.

Investeringen

Ondanks de sterke groei blijven de budgetten voor nalatenschappenwerving relatief laag. Wel is er sinds de terugval in de coronaperiode een inhaalslag zichtbaar. Ook wat betreft de personeelsinzet blijft de promotie en het relatiemanagement van nalaten onderbelicht. In de grafiek zie je dat nu gemiddeld 32% van de inkomsten van goede doelen in de vorm van nalatenschappen wordt ontvangen. Het budget voor nalaten is echter slecht 3,3% van wat in totaal beschikbaar is voor communicatie en fondsenwerving. Ook de stafinzet blijft achter met 6,3%. De investeringen die wel gedaan worden, werpen hun vruchten af. Het aantal informatievragers en toezeggers groeit substantieel. Maar er ligt nog aanzienlijke ruimte om het potentieel verder te benutten.

Wervingskanalen: persoonlijk contact blijft cruciaal

Persoonlijk contact is en blijft het belangrijkste kanaal voor nalatenschappenwerving. Telefonisch contact wint aan belang ten opzichte van huisbezoek. Daarnaast spelen online, magazines en telemarketing een ondersteunende rol. De communicatie verschuift geleidelijk naar een bredere mix van middelen.

Afsluiting

De cijfers spreken voor zich: nalatenschappen zijn niet langer een niche, maar een essentiële pijler onder de inkomsten van goede doelen. Toch blijft het potentieel nog grotendeels onbenut. De Legacy Monitor laat zien dat investeren in nalatenschappen loont, niet alleen financieel, maar ook in het versterken van de band met donateurs. Voor fondsenwervers biedt dit rapport waardevolle inzichten, benchmarks en inspiratie om strategisch te groeien. Of je nu een gevestigde organisatie bent of net begint met nalatenschappenwerving: de toekomst ligt open. Het volgende onderzoek start in januari 2026.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Onderzoek, Trends, CBF, Geven, Nalatenschap, Nalatenschappen, Arjen van Ketel, Geefgedrag, Legacy Monitor, Legacy Foresight, Consortium, Legacy Futures, Vf 27-4

Betrek jongeren bij het werk van goede doelen

2025-08-12T10:32:09Z

Filantropisch burgerschap en actieve betrokkenheid

Filantropisch burgerschap

Filantropisch burgerschap is een vorm van betrokkenheid waarbij mensen zich inzetten om de samenleving te verbeteren. Dit kan door vrijwilligerswerk, sociale acties, donaties, belangenbehartiging en activisme. Het begrip omvat verschillende manieren van maatschappelijke betrokkenheid. Het gaat niet alleen om geld geven, maar ook om tijd en kennis delen. Mensen helpen maatschappelijke doelen te steunen en de levenskwaliteit van anderen te verbeteren. Het ontwikkelen van vaardigheden en samenwerken om een positieve impact te hebben, is hierbij belangrijk.

Onderzoek toont aan dat strategieën ter ondersteuning van filantropisch burgerschap een nauwe samenwerking met educatieve instellingen vereisen.¹ Het integreren van filantropie in educatieve programma's, waarbij de goededoelen- en onderwijssectoren samenwerken, wordt als essentieel beschouwd. Dit begint met actieve betrokkenheid op de basisschool en wordt voortgezet via co-creatie en community service-learning (vrijwilligerswerk gekoppeld aan reflectieve schoolopdrachten) op latere scholen.

Verantwoording

Claire van Teunenbroek, Walter Wymer en Ljiljana Najev Čačija hebben een oproep gedaan aan wetenschappers die zich bezighouden met geefgedrag en fondsenwerving onder jongeren om hun bevindingen te delen. Deze oproep resulteerde in een artikel waarin negen onderzoeken werden opgenomen. De bevindingen van deze artikelen, samen met aanvullend literatuuronderzoek, zijn gecategoriseerd in twee hoofdgroepen: verklaringen voor doneren en vrijwilligerswerk en strategieën om jongeren hierbij te betrekken.

De basisschool als speelveld voor actieve betrokkenheid en gezamenlijke actie

Generatie Alfa, die nu op de basisschool zit, wordt verwacht een van de rijkste en hoogst opgeleide generaties tot nu toe te zijn. Dit betekent echter niet automatisch dat zij de meest maatschappelijk actieve en genereuze groep zullen zijn. Er wordt een belangrijke taak gezien voor goededoelenorganisaties om het helpen en ondersteunen van anderen (prosociaal gedrag) bij jongeren te activeren door hen vanaf de basisschool actief bij het ondersteunen van de samenleving te betrekken.²

Gezamenlijke actie

Een deel van deze taak ligt in het creëren van de juiste perceptie: de basisschoolleeftijd is cruciaal voor de ontwikkeling van prosociaal redeneren, wat ten goede komt aan het filantropische burgerschap. Kinderen beschouwen zichzelf vaak als ‘te klein’ om bij te dragen, omdat ze denken dat geven een ‘individuele handeling’ is.³ Zij beseffen nog niet dat filantropisch burgerschap een gedeeld concept is waarbij iedereen kleine bijdragen levert. Hier ligt een belangrijke taak voor, bijvoorbeeld, goededoelenorganisaties om het begrip van gezamenlijke actie uit te leggen: het collectieve proces waarbij individuen, ongeacht leeftijd, samenwerken en elk een kleine bijdrage leveren om een gemeenschappelijk doel te bereiken.

Fairbairn (onderzoeker gespecialiseerd in basisschoolkinderen) adviseert goededoelenorganisaties om schoolactiviteiten te stimuleren die het begrip van gezamenlijke actie ondersteunen. In de context van een basisschool kan bijvoorbeeld een ketting van ‘goede daden’ worden gemaakt. Ze beginnen met een uitleg van wat een goede daad is, zoals iemand helpen, afval opruimen, of bloemen planten in een buurtpark. Zodra kinderen deze goede daden herkennen, kan een schakel worden gemaakt. Elke schakel bestaat uit een strook gekleurd papier waarop de goede daad wordt geschreven. Wanneer een kind een goede daad verricht, mag deze worden opgeschreven en toegevoegd aan de ketting in de klas. Naarmate meer kinderen goede daden verrichten, groeit de ketting langer en langer, wat laat zien hoe vaak kinderen bijdragen aan positieve acties. De visuele representatie kan ook via een mozaïekschilderij, waarbij de steentjes worden toegevoegd als er een goede daad is verricht.

Elke kleine bijdrage telt en samen kan veel bereikt worden

De groeiende ketting wordt gezien als een visueel voorbeeld van hoe kleine, individuele acties samen een groot effect kunnen hebben: elke kleine bijdrage telt en samen kan veel bereikt worden. In andere woorden: het concept van ‘gezamenlijke actie’ helpt kinderen te begrijpen dat hun acties, hoe klein ook, waardevol zijn en dat ze samen met anderen een grote impact kunnen hebben. Dit bevordert een gevoel van gemeenschap en gedeeld filantropisch burgerschap.⁴

Actieve betrokkenheid

Ook het focussen op actieve betrokkenheid wordt als belangrijk gezien.⁵ Het idee van actieve betrokkenheid draait voornamelijk om het creëren van momenten waarbij kinderen actief betrokken worden bij verschillende aspecten van goededoelenorganisaties. Een passieve vorm wordt gezien wanneer een kind wordt gevraagd om geld te werven voor een bestaande actie, waarbij de meeste componenten eerder zijn bedacht en uitgewerkt. Bij actieve betrokkenheid wordt van kinderen verwacht dat zij deelnemen aan het ontwikkelen van een campagne, het selecteren van een focus of het bedenken van een wervingsmethode. Er wordt nadruk gelegd op co-creatie, zelfs op een jonge leeftijd.

Goededoelenorganisaties kunnen dit proces ondersteunen en vormgeven vanuit hun expertise, in samenwerking met leerkrachten, gekoppeld aan onderwijsdoelen zoals communicatie, reflectie en omgaan met geld. Dit kan bijvoorbeeld door met een goededoelenorganisatie een klassikale brainstormsessie te organiseren om te kiezen welk doel ze willen ondersteunen. Tijdens deze sessies kunnen kinderen hun ideeën delen over welke problemen ze belangrijk vinden. Dit helpt hen om kritisch na te denken over maatschappelijke kwesties.

Daarnaast wordt geadviseerd om kinderen te betrekken bij het bedenken van manieren om geld in te zamelen: betrek ze bij zoveel mogelijk activiteiten rondom het werven van geld en tijd. Er kan bijvoorbeeld een sponsorloop worden georganiseerd, waarbij de ouders de sponsorloop doen die door de kinderen georganiseerd wordt (in plaats van andersom). De kinderen kunnen routes plannen, deelnemers werven en sponsoren zoeken. Ook zouden zij na een presentatie van een goed doel informatieborden kunnen maken/knutselen die langs de looproute geplaatst worden. Oudere klassen kunnen delen van het budget van het project beheren. Door deze activiteiten leren de kinderen over organisatie, teamwork en het belang van hun inzet voor een goed doel.

Leren met maatschappelijke impact met hoger onderwijs

Bij onderzoek naar jongvolwassenen wordt actieve betrokkenheid ook vaak naar voren gebracht, maar dan in de vorm van 'co-creatie', in combinatie met hoger onderwijs. Co-creatie richt zich voornamelijk op de fase voordat een campagne van start gaat: in plaats dat goededoelenorganisaties de campagne volledig zelf ontwerpen, neemt een groep jongvolwassenen deel aan de ontwikkelingsfase. Jongeren vinden het fijn om zelf te kiezen welke activiteiten ze willen doen en wanneer. Door deze vrijheid te bieden, kunnen organisaties de betrokkenheid van jongeren bij goededoelenorganisaties verhogen.⁶

Een hogeschool of universiteit kan bijvoorbeeld een project opzetten waarbij studenten van verschillende opleidingen samenwerken met een goededoelenorganisatie met als doel een campagne te ontwikkelen. Tijdens workshops en brainstormsessies werken jongvolwassenen samen met de organisatie om ideeën te genereren, feedback te geven en de campagne vorm te geven. Deze interactieve omgeving bevordert de samenwerking, omdat jongeren het leuk vinden om in gesprek te gaan met anderen, plezier te maken en samen dingen te doen. Een ander positief aspect van co-creatie is het ontstaan van ‘psychologisch eigenaarschap’. Dit ontstaat wanneer iemand zich verantwoordelijk voelt voor het succes van een campagne, doordat ze nauw betrokken waren bij het ontwikkelingsproces. Dit eigenaarschap kan hun motivatie en inzet om anderen te helpen vergroten, omdat ze een persoonlijke band voelen met het project en de resultaten ervan.

Betrek kinderen bij zoveel mogelijk activiteiten rondom het werven van geld en tijd

Co-creatie met goededoelenorganisaties geeft jongeren een kijkje in de keuken van een goededoelenorganisatie. Jongeren vinden het leuk om deel te nemen aan unieke ervaringen, en dit is daar een goed voorbeeld van. Ze krijgen de kans om te zien hoe goededoelenorganisaties van binnenuit werken. Dit kan ook nog eens hun begrip en waardering voor het werk van deze organisaties vergroten. Daarbij, door samen te werken met professionals in de sector, kunnen jongeren nieuwe vaardigheden en kennis opdoen die nuttig kunnen zijn voor hun toekomstige carrière. Deelname aan dergelijke betekenisvolle activiteiten kan hun motivatie en betrokkenheid vergroten. Ze voelen zich gewaardeerd en zien direct de impact van hun bijdrage. Deze impact is ook belangrijk voor jongeren.

Kortom, co-creatie wordt gezien als een manier om niet alleen de reikwijdte van campagnes te verbeteren, maar ook vertrouwen en geloofwaardigheid tussen de studenten en de goededoelenorganisaties op te bouwen.⁷

Community Service Learning

Community Service Learning (CLS) kan co-creatie op hogescholen en universiteiten aanvullen door studenten de kans te geven om de ontwikkelde strategieën en projecten in de praktijk te brengen. CLS combineert vrijwilligerswerk met reflectieve opdrachten die de leerervaringen van studenten verrijken. Dit onderdeel voegt een extra element toe aan traditioneel vrijwilligerswerk, wat CLS geschikt maakt voor de academische omgeving van hoger onderwijs. Via CLS wordt een waardevolle leerervaring met maatschappelijke impact geboden en de band tussen studenten en de gemeenschap wordt zo versterkt.⁸

‘Jongeren worden vooral gemotiveerd door activiteiten die ze leuk en plezierig vinden’

Onderzoek toont aan dat jongvolwassenen die deelnamen aan een CLS-programma na afronding een groter bewustzijn van goededoelenorganisaties en sociale kwesties hadden dan daarvoor.⁹ Ook hun houding tegenover het idee om het programma voort te zetten zonder tussenkomst van de school was positiever. Het is belangrijk om het programma goed te integreren in de studie van de student, zodat ze voldoende tijd beschikbaar hebben om zich volledig in te zetten.

Net zoals bij goededoelenorganisaties, kunnen CLS-programma's profiteren van het organiseren van leuke en interactieve activiteiten. Jongeren voeren vrijwilligerswerk graag uit in groepsverband, met een focus op ‘gezelligheid’ ¹⁰ en ‘het opdoen van ervaringen’.¹¹ Soms lijkt het meer te gaan om hun reputatie en de activiteit dan om het daadwerkelijke doel. In ander woorden, ze hechten sterk aan hedonisme, wat betekent dat genieten van het leven en plezier hebben voor jongeren net zo belangrijk zijn als maatschappelijke betrokkenheid. Deze jongeren worden vooral gemotiveerd door activiteiten die ze leuk en plezierig vinden. Denk aan sportevenementen, creatieve workshops en sociale bijeenkomsten. Door activiteiten aan te bieden die zowel leuk als zinvol zijn, kunnen organisaties de betrokkenheid van jongeren vergroten en hen motiveren om actief deel te nemen.

Bronnen & Eindnoten

Body, A. (2024). Raising philanthropic children: Moving beyond virtuous philanthropy, towards transformative giving and empowered citizenship. Journal of Philanthropy and Marketing, 29(1), e1833.
Fairbairn, F. (2024). Cultivating young philanthropists: Children, philanthropy and wealth transfer. Journal of Philanthropy and Marketing, 29(3), e1874.
Hauser-Oppelmayer, A., & Korac, S. (2024). Why minors volunteer—A mixed-method study of motivational factors in underage Generation Z volunteers in Europe. Journal of Philanthropy and Marketing, 29(2), e1847.
Najev Čačija, L., Lovrinčević, M., & Pivčević, S. (2024). Exploring the service learning program in the transition country context from the students' philanthropic behaviour vantage point: Case of Croatia. Journal of Philanthropy and Marketing, 29(2), e1843.
Rinella, J. F., & Neil, M. (2024).
#StillServing: Engaging younger veterans in continued service. Journal of Philanthropy and Marketing, 29(2), e1850.
Van Matre, J. C. (2024). Lesbian, gay, and bisexual youth volunteering behaviors: Evidence from Northern Ireland. Journal of Philanthropy and Marketing, 29(2), e1841.
Van Teunenbroek, C., Wymer, W., & Čačija, L. N. (2025). Fostering, Promoting, and Encouraging Philanthropy: Mechanisms to Attract Younger Generations of Donors and Volunteers. Journal of Philanthropy, 30(2), e70018.

Eindnoten

Body, 2024; Fairbairn, 2024; Najev Čačija, Lovrinčević, & Pivčević, 2024.
Body, 2024; Fairbairn, 2024.
Fairbairn, 2024.
Fairbairn, 2024.
Body, 2024).
Rinella & Neil, 2024.
Rinella & Neil, 2024.
Najev Čačija, Lovrinčević, & Pivčević, 2024.
Najev Čačija et al., 2024.
Hauser-Oppelmayer & Korac, 2024.
Van Matre, 2024.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 2, dat in mei 2025 verscheen.

Labels: Onderzoek, Goede Doelen, Kinderen, Filantropie, Onderwijs, Betrokkenheid, Educatie, Claire van Teunenbroek, Jongeren, Universiteit Twente, Maatschappelijk, Vf 27-2, Community Service Learning, Filantropisch burgerschap, Ljiljana Najev Čačija, Walter Wymer

Belg is gul voor goede doelen in 2024

2025-06-05T11:23:01Z

Boomers trouw, Gen Z doet het anders

HOGENT voert sinds 2019 jaarlijks onderzoek naar het geefgedrag van de Vlaming en Belg.¹ Sinds 2019 is het aandeel van de Vlaamse bevolking dat jaarlijks minstens één keer geeft aan een goed doel licht gedaald, van 66 naar 63 procent in 2024. Tegelijkertijd is het bedrag dat gegeven wordt licht gestegen van een mediaanbedrag van zeventig naar tachtig euro.

Waar je woont, zegt iets over hoe vaak en aan wie je geeft

Brussel vormt het gulste hart van het land: 64 procent van de Brusselaars doneerde in 2024. Vlaanderen doet nauwelijks voor de hoofdstad onder, want ook daar geeft 63 procent – vrijwel evenveel. Wallonië blijft dan wel weer iets achter (55 procent). Ook het thema van het goede doel dat gesteund wordt, verschilt. In Wallonië is ‘dieren en natuur’ populairder dan in de rest van het land.

Methodiek onderzoek HOGENT

De onderzoeken naar geefgedrag gebeuren door middel van gestructureerde online enquêtes. De gegevens over het geefgedrag 2024 werden verzameld met behulp van een onderzoekspanel bij een representatieve steekproef van volwassen Belgen. Dataverzameling vond door HOGENT plaats in de periode van 7 november tot 11 december 2024 en er werd gevraagd naar het geefgedrag van het voorbije jaar (2024). In totaal, na datacleaning, verzamelden we 5019 valide responsen. Dit brengt ons tot een representatief sample van de Belgische bevolking.

Het volledige onderzoek is op te vragen via het Research Centre for Sustainable Organizations van HOGENT: onderzoek.fondsenwerving@hogent.be.

Boomers geven trouw, Gen Z twijfelt

De hoogste vrijgevigheid vinden we bij de oudste generatie. Liefst 68 procent van de babyboomers – geboren vóór 1960 – gaf het voorbije jaar aan een goed doel, vaak zelfs maandelijks. Generatie Z – geboren na 2000 – blijft met 52 procent achter. Het verschil? Boomers geven uit overtuiging én gewoonte. Jongeren lijken kritischer en minder structureel betrokken: slechts dertig procent van hen (Gen Z) steunt structureel, tegenover 64 procent bij de boomers.

Gezondheid blijft topprioriteit, dieren winnen het van kinderen

Eén op vier van de giften in België gaan naar gezondheidszorg – al jaren het populairste geefdoel in België. Opvallend: milieu, natuur en dieren (veertien procent) klimmen op naar de tweede plaats, terwijl kinderen en jongeren (elf procent) naar plek drie zakken.

Maar achter die keuzes schuilt méér dan alleen persoonlijke voorkeur. Donaties aan gezondheidszorg zijn vaak rationeel en gebaseerd op vertrouwen en transparantie. Dierenvrienden worden vaker gedreven door persoonlijke motieven, terwijl wie geeft aan internationale solidariteit zich laat leiden door emotie.

De geefbedragen worden hoger, maar minder mensen doen mee

Hoewel het mediane jaarbedrag dat Belgen schenken stijgt van zeventig naar tachtig euro, is er toch een dalende trend in het aantal gevers. De gulheid zit dus bij een steeds kleinere groep, die dieper in de buidel tast. Drie procent van de gevers gaf zelfs meer dan duizend euro. De meeste mensen geven echter een bedrag dat ligt tussen 41 en 100 euro.

Waarom de Belg écht geeft? Niet voor zichzelf alvast

Wat drijft de Belg om zijn portemonnee te openen? Transparantie scoort het hoogst. Donateurs willen weten waar hun geld heen gaat. Emotie volgt op de voet: wie geconfronteerd wordt met leed, voelt de drang om te helpen. Sociale motieven zoals samen iets doen, of persoonlijke motieven zoals iets in ruil krijgen voor een gift, blijken veel minder doorslaggevend. Achter deze gemiddelden gaat natuurlijk wel heel wat variatie schuil. Zo zijn er grote groepen Belgen voor wie sociale motieven en/of persoonlijke motieven wél belangrijke motivatoren zijn om te geven aan een goed doel.

Donateurstypes: van 'Emotioneel geëngageerd' tot 'Rationeel geëvalueerd'

HOGENT identificeerde in 2019 vijf geefpersona’s. Zo zijn er donateurs die geven vanuit emotionele betrokkenheid, en anderen die rationeel afwegen. Fondsenwervers kunnen dankzij deze inzichten hun campagnes veel gerichter afstemmen – want wie jongeren wil bereiken, pakt dat anders aan dan bij loyale boomers.

Meer informatie over de geefmotieven en geefpersona’s is beschikbaar op www.hogent.be/projecten/fondsenwerving/persona/

Hoe bereik je de best passende doelgroep voor je organisatie?

De resultaten van dit onderzoek bieden waardevolle inzichten voor non-profitorganisaties om hun fondsenwervingsstrategieën te optimaliseren. Zo kan je inzicht krijgen in de doelgroep die je best kan aanspreken op basis van het thema van je organisatie. Mensen die geven aan organisaties die werken rond het thema gezondheidszorg, hebben zo bijvoorbeeld een ander profiel dan mensen die geven aan organisaties die werken rond het thema kinderen- en jongerenwelzijn.

Gezondheidszorg is het populairste thema onder alle generaties en opleidingsniveaus. Vooral lager opgeleide boomers geven hieraan. Belgen worden gedreven door rationele en sociale motieven wanneer ze aan gezondheidszorg geven. Transparantie en openheid zijn cruciaal voor fondsenwerving binnen dit thema.
Milieu, natuur en dieren is populairder in Wallonië dan in de rest van België. Donateurs zijn vaak lager opgeleide vrouwen van generatie X. Rationele en persoonlijke motieven spelen voor deze giften een belangrijke rol. Lokale fondsenwerving kan effectief zijn, omdat het persoonlijk voordeel voor de donateur duidelijker is.
Internationale solidariteit trekt gemiddeld oudere, hoger opgeleide en vaker mannelijke donateurs. Vlaanderen en Brussel zijn koplopers in donaties aan internationale solidariteit. Emotionele motieven zijn het belangrijkst voor fondsenwerving binnen dit thema, terwijl sociale en persoonlijke motieven minder doorslaggevend zijn.
Kinderen- en jongerenwelzijn wordt vooral gesteund door vrouwen uit generatie X. Het is populairder in Wallonië dan in de rest van België. Persoonlijke motieven spelen een kleine rol; donateurs verwachten niet dat hun gift hun eigen kinderen ten goede komt. Sociale motieven zijn dan weer iets belangrijker dan gemiddeld voor dit thema.
Zorg voor mensen met een beperking staat onder druk sinds de coronacrisis. Oudere generaties geven hier vaker aan, vooral in Brussel en Wallonië. Emotionele motieven zijn iets sterker, terwijl sociale motieven minder uitgesproken zijn.
Onderwijs en onderzoek krijgt steun van vaak hoger opgeleide vrouwen tussen 25 en 43 jaar. Persoonlijke motieven zijn cruciaal; een persoonlijke band met het goede doel is vaak de reden voor donaties.
Cultuur, erfgoed en kunsten heeft moeilijke jaren achter de rug en het marktaandeel is gedaald. Donateurs zijn gemiddeld jonger en hoger opgeleid, en mannen geven vaker aan dit thema. Rationele motieven zijn belangrijker dan emotionele motieven, en sociale motieven zijn geschikt voor fondsenwerving via evenementen.
Sport en recreatie is vooral populair in Vlaanderen en trekt jonge donateurs aan, voornamelijk generatie Z. Persoonlijke en sociale motieven zijn zeer belangrijk, terwijl rationele en emotionele motieven een kleinere rol spelen. Fondsenwerving via evenementen is succesvol.

De toekomst ziet er goed uit

De Belg gaf een positief antwoord op de vraag of ze het komende jaar financieel in staat zullen zijn om aan goede doelen te geven. Met een gemiddelde score van 5,3 op een zevenpuntenschaal (gaande van ‘helemaal niet’ tot ‘helemaal wel’, met score van vier op zeven die het midden aanduidt), kunnen we stellen dat de Belg zichzelf in de mogelijkheid acht om goede doelen te (blijven) steunen. Voornamelijk bij de Vlamingen en Brusselaars is dit het geval en ook over de generaties heen zien we significante verschillen.

Boomers zien zich het meest vermogend ten opzichte van generatie Z die zich het minst vermogend achten. Het vertrouwen van de Belg in goede doelen zit relatief goed met een score van 68 op 100, al zien we hier nog ruimte voor verbetering.² Daarom is het belangrijk dat organisaties blijven inzetten op transparantie en blijven communiceren over de impact die ze maken.

Voetnoten

1) Het geefonderzoek werd tot en met 2022 uitgevoerd onder de Vlaamse bevolking. Voor de jaren 2023 en 2024 werd het onderzoek uitgebreid naar de Belgische bevolking.

2) Respondenten werden gevraagd om op een schaal van 0 tot 100 aan te duiden in welke mate ze vertrouwen hebben in de goededoelensector.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 2, dat in mei 2025 verscheen.

Labels: Onderzoek, Belgi�, Geefgedrag, Vlaanderen, Doelgroepen, Generaties, HOGENT, Geefpersona's, Ann-Sophie Bouckaert, Freek van Baelen, Walloni�, Joke Persyn, Sanne Holvoet, Vf 27-2, Brussel, Geeftrends, Research Centre for Sustainable Organizations