Artikelen

Legaten in Belgi� anno 2024: een diepgaande sectoranalyse

2025-12-23T16:36:32Z

Een diepgaande sectoranalyse

De nieuwste legatenbarometer van HOGENT in samenwerking met testament.be brengt nieuwe cijfers en inzichten over de legateninkomsten voor goede doelen in België.

In de editie van 2025 brengen we opnieuw drie luiken samen:

De legateninkomsten voor het jaar 2024
De evolutie van 2010 tot 2024
Een onderzoeksspecial naar het profiel van de Belgische kandidaat-erflater

Het resultaat is een scherp en genuanceerd overzicht van hoe de sector vandaag presteert, wie de groei draagt en welke doelgroepen het meest openstaan voor nalaten aan een goed doel. Hoewel legaten opnieuw een stevige inkomstenpijler vormen, blijven de verschillen tussen organisaties groot.

Over het onderzoek

HOGENT organiseert in samenwerking met Fundraisers Belgium en testament.be als enige in België opleidingen over legatenwerving. Op die manier helpen ze organisaties hun legatenwerving strategisch aan te pakken en concrete handvaten te bieden om effectiever legaten te werven.

Legaten en legaten-inkomsten in 2024

Uit de nieuwste cijfers van HOGENT blijkt dat 48 procent van de organisaties in de steekproef in 2024 één of meerdere legaten ontving. Het gaat om 169 organisaties die 215,2 miljoen euro ontvingen via nalatenschappen. Het typische goede doel kreeg 187.617 euro en 58 procent van de organisaties ontving meer dan 100.000 euro.

Legaten vormen ondertussen zeventien procent van de totale inkomsten van Belgische goede doelen

De hoogste inkomsten zijn opnieuw voor grote organisaties, gezondheidsorganisaties en organisaties gevestigd in Brussel. Topontvangers zijn onder andere Stichting tegen Kanker, Kom op tegen Kanker en Artsen Zonder Grenzen.

Wat aantallen betreft ontvingen 126 organisaties samen 892 legaten. Het typische goede doel ontving één legaat, ongeacht grootte. 44 procent ontving er meer dan één. Artsen Zonder Grenzen, Kom op tegen Kanker en GAIA waren de grootste ontvangers. Internationale solidariteit is opnieuw het populairste thema onder erflaters.

Het gemiddelde bedrag per legaat bedroeg in 2024, 62.847 euro. Opvallend: kleine organisaties ontvingen gemiddeld de hoogste bedragen per legaat.

Legaten zijn ook steeds belangrijker in de inkomstenmix: in 2024 maakten ze zeventien procent van de totale inkomsten van goede doelen uit. Vooral gezondheidszorgorganisaties, kleine organisaties en Brusselse organisaties halen een groot deel van hun middelen uit nalatenschappen.

Naast de gewone legaten worden ook de duolegaten in kaart gebracht. Een duolegaat is een testamentaire regeling waarbij een erflater zowel een erfgenaam als een goed doel kan benoemen, waarbij het goede doel de erfbelasting voor beiden betaalt. Hierdoor houden niet-verwante erfgenamen vaak meer netto over, terwijl het goede doel ook een deel ontvangt. In Vlaanderen werd het duolegaat echter hervormd en is het duolegaat sinds 2021 fiscaal vrijwel ongunstig geworden, terwijl het in Brussel en Wallonië wél een voordelige techniek blijft. Het duolegaat verliest echter aan belang: slechts negen procent van de organisaties in de steekproef ontving duolegaten, een trend die zich al jaren naar beneden beweegt.

Nieuw dit jaar: de impact van actieregio’s

Een analyse van de fondsenwervingsregio’s (o.a. actieregio’s waar organisaties actief zijn wat giften en/of legaten betreft) toont een opvallend resultaat: organisaties die actief zijn in meerdere Belgische regio’s (en eventueel internationaal) presteren duidelijk beter dan organisaties die zich uitsluitend op Vlaanderen richten. Ze ontvangen hogere bedragen, meer legaten én een groter aandeel van hun totale inkomsten uit legaten. Een bredere geografische aanwezigheid vertaalt zich dus in meer inkomsten uit legaten.

Evolutie van de legateninkomsten (2010–2024)

Over de volledige periode 2010–2024 zien we een overwegend positieve trend in de totale legateninkomsten, maar 2024 brengt voor het tweede jaar op rij een lichte daling. Vooral kleine organisaties ontvangen minder, terwijl grote organisaties de groei blijven trekken.

Het aantal goede doelen dat legaten ontvangt, steeg jarenlang, maar daalt nu opnieuw, vooral bij kleinere organisaties. Toch staan de gemiddelde inkomsten per organisatie op een recordhoogte, gedreven door de grotere organisaties.

Het aantal legaten stijgt voor het tweede jaar op rij, opnieuw vooral dankzij grote organisaties. Het gemiddeld aantal legaten per organisatie ging licht omhoog, met in 2024 een duidelijkere stijging zowel voor kleine als grote organisaties.

Het gemiddelde bedrag per legaat kende een daling na een piek in 2021, maar stijgt nu voor het tweede jaar opnieuw sterk. Over de jaren heen was het opvallend dat kleine organisaties vaak de grootste legaten ontvingen, maar recent trekken vooral grote organisaties de hoogste bedragen aan. De duolegaten volgen een uitgesproken neerwaartse trend sinds 2020: het aantal organisaties dat duolegaten ontvangt daalt, net als het totaal aantal duolegaten. Een typische organisatie die nog duolegaten ontvangt, krijgt er wél gemiddeld twee, een opvallende nuance in een verder dalend verhaal.

De houding van Belgen tegenover nalaten aan een goed doel

In het kader van de Internationale Dag van het Testament voor het Goede Doel (13 september 2025) werd al eerder een onderzoeksspecial gepubliceerd door HOGENT en testament. be die in de context van de legatenbarometer opnieuw de aandacht verdient.

De resultaten van een bevraging bij 3.080 gevende Belgen tonen een duidelijke evolutie in het denken over nalaten. Bijna één op de drie Belgen overweegt namelijk om een goed doel op te nemen in het testament. Vier procent heeft dat al formeel vastgelegd, vijf procent plant het te doen.

Bijna één op de drie Belgen overweegt een goed doel op te nemen in het testament

Brusselaars zijn het meest bereid, gevolgd door Vlamingen en Walen. Jongere generaties tonen een grotere openheid, terwijl vooral babyboomers hun keuze al gemaakt hebben, maar dan vaak om net níet na te laten. Mannen, hoogopgeleiden, alleenwonenden en mensen zonder kinderen zijn gemiddeld vaker bereid om een goed doel op te nemen.

Wie niét wil nalaten, heeft doorgaans minder vertrouwen in goede-doelenorganisaties. Kandidaten-erflaters daarentegen geven tijdens hun leven al vaker, schenken grotere bedragen en steunen vaker thema’s als religie en levensbeschouwing, cultuur en erfgoed, milieu en dieren en internationale solidariteit. Ze zijn bovendien via bijzonder veel kanalen te bereiken: digitale media, post, persoonlijke gesprekken...

De drie HOGENT-persona’s

Op basis van dit onderzoek koppelden we de resultaten aan drie HOGENT-persona’s met het grootste potentieel voor legatenwerving:

Belevingszoekende Bianca is emotioneel betrokken, gevoelig voor verhalen en impact.
Wederkerige Wesley geeft omdat hij zingeving zoekt en omdat een organisatie hem ooit hielp.
Geïnformeerde Gerda is rationeel, onderzoekend, wil zekerheid en transparantie. Voor organisaties vormen deze persona’s een directe vertaalslag naar communicatie-aanpak, argumentatie en kanaalkeuze.

Waarom deze cijfers ertoe doen

Legaten vertegenwoordigen vandaag de dag 17 procent van de totale inkomsten van goede doelen en vormen daarom voor veel organisaties een belangrijke inkomstenbron. De Legatenbarometer 2025 biedt dan ook een onmisbare benchmark voor elke organisatie in België die wil begrijpen waar ze staat, waar kansen liggen en hoe ze gericht kan investeren in legatenwerving.

Wil je de volledige cijfers en diepgaande analyses van de Legatenbarometer 2025 bekijken?

Download het volledige rapport hier.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Onderzoek, Nalatenschap, Nalatenschappen, Belgi�, Legaten, Onderzoeksrapport, HOGENT, Belevingszoekende Bianca, Ge�nformeerde Gerda, Wederkerige Wesley, Ann-Sophie Bouckaert, Legatenbarometer, Fundraisers Belgium, Sanne Holvoet, Vf 27-4, Testament.be

Nalatenschappen in Nederland: Groei, kansen en uitdagingen

2026-04-16T14:00:02Z

De wereld van fondsenwerving verandert en nalatenschappen spelen daarin een steeds grotere rol. Waar nalatenschappen vroeger vooral landden bij een selecte groep grote organisaties, zien we nu een bredere beweging: meer Nederlanders nemen goede doelen op in hun testament en steeds meer organisaties investeren in nalatenschappenwerving.

De Legacy Monitor Nederland 2025, uitgevoerd door Legacy Futures, biedt een benchmark en actueel inzicht in deze dynamische markt. Met data van deelnemende organisaties en CBF-data top-100 ontvangers van nalatenschappen laat het rapport zien waar we staan en waar we naartoe gaan. Voor de niet-deelnemende organisaties is nu een samenvatting beschikbaar.

De Nederlandse nalatenschappenmarkt blijft groeien en verbreden. Dat blijkt uit de nieuwste editie van de Legacy Monitor Nederland, een jaarlijks onderzoek dat sinds 2014 inzicht biedt in de inkomsten uit nalatenschappen bij goede doelen. In 2025 namen 39 organisaties deel, samen goed voor 227 miljoen euro aan inkomsten uit meer dan 3.500 testamentaire begunstigingen.

Recordgroei in 2023

Volgens cijfers van het CBF ontvingen de honderd grootste goede doelen in 2023 gezamenlijk 23 procent meer inkomsten uit nalatenschappen dan het jaar ervoor. Daarmee werd het hoogste niveau ooit bereikt. Over de afgelopen vijf jaar bedraagt de gemiddelde jaarlijkse groei 5,5 procent.

Vooruitblik: 4,6 miljard in tien jaar

De prognose tot 2033 is positief. Legacy Futures verwacht vanaf het huidige hoge peil een verdere gemiddelde jaarlijkse groei van 2,8 procent, wat neerkomt op een totaal van 4,6 miljard euro voor de top-100 organisaties. Factoren als demografie, vermogensontwikkeling en het herstel van de huizenprijzen dragen bij aan dit optimisme.

Breder palet aan goede doelen

Opvallend is dat deze groei breed gedragen wordt: zowel grote als kleinere organisaties zagen hun inkomsten stijgen. Sectoren als kunst & cultuur en dierenwelzijn springen eruit met respectievelijk 11,6 procent en 7,5 procent gemiddelde jaarlijkse groei over tien jaar. Toch blijft de sector Gezondheid het grootst in absolute bedragen, gevolgd door Internationaal en Mensenrechten: samen goed voor 62 procent van alle nalatenschapsinkomsten.

Nederlanders kiezen steeds vaker uit een breder scala aan organisaties om in hun testament op te nemen. Dit betekent kansen voor nieuwe en kleinere spelers, maar ook uitdagingen voor gevestigde namen. Het verschil tussen grote en kleine ontvangers neemt af, net als dat tussen sectoren en tussen oudere en jongere organisaties.

In 2023 kwam 32 procent van alle particuliere bijdragen voort uit nalatenschappen: een stijging ten opzichte van 28 procent in 2022. Deze trend onderstreept het groeiende belang van nalatenschappen als structurele inkomstenbron.

Diepgaande inzichten uit het consortium

De 39 deelnemende organisaties aan de Legacy Monitor vormen een uniek consortium. Zij ontvangen gemiddeld meer nalatenschappen en groeien sneller dan niet-deelnemende organisaties. Dankzij de benchmark kunnen deelnemers hun prestaties vergelijken, trends analyseren en daarmee hun promotie op een hoger plan brengen.

Wat valt op?

Het aantal begunstigingen groeit sneller dan het aantal overledenen.
Steeds meer mensen nemen een goed doel op in hun testament.
Ook de gemiddelde waarde van nalatenschappen stijgt.
Grote vermogens spelen een steeds belangrijkere rol.
Een steeds groter deel van de erflaters kiest voor een percentage of het geheel van hun nalatenschap in plaats van een (kleiner) vast bedrag.

Investeringen

Ondanks de sterke groei blijven de budgetten voor nalatenschappenwerving relatief laag. Wel is er sinds de terugval in de coronaperiode een inhaalslag zichtbaar. Ook wat betreft de personeelsinzet blijft de promotie en het relatiemanagement van nalaten onderbelicht. In de grafiek zie je dat nu gemiddeld 32% van de inkomsten van goede doelen in de vorm van nalatenschappen wordt ontvangen. Het budget voor nalaten is echter slecht 3,3% van wat in totaal beschikbaar is voor communicatie en fondsenwerving. Ook de stafinzet blijft achter met 6,3%. De investeringen die wel gedaan worden, werpen hun vruchten af. Het aantal informatievragers en toezeggers groeit substantieel. Maar er ligt nog aanzienlijke ruimte om het potentieel verder te benutten.

Wervingskanalen: persoonlijk contact blijft cruciaal

Persoonlijk contact is en blijft het belangrijkste kanaal voor nalatenschappenwerving. Telefonisch contact wint aan belang ten opzichte van huisbezoek. Daarnaast spelen online, magazines en telemarketing een ondersteunende rol. De communicatie verschuift geleidelijk naar een bredere mix van middelen.

Afsluiting

De cijfers spreken voor zich: nalatenschappen zijn niet langer een niche, maar een essentiële pijler onder de inkomsten van goede doelen. Toch blijft het potentieel nog grotendeels onbenut. De Legacy Monitor laat zien dat investeren in nalatenschappen loont, niet alleen financieel, maar ook in het versterken van de band met donateurs. Voor fondsenwervers biedt dit rapport waardevolle inzichten, benchmarks en inspiratie om strategisch te groeien. Of je nu een gevestigde organisatie bent of net begint met nalatenschappenwerving: de toekomst ligt open. Het volgende onderzoek start in januari 2026.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Onderzoek, Trends, CBF, Geven, Nalatenschap, Nalatenschappen, Arjen van Ketel, Geefgedrag, Legacy Monitor, Legacy Foresight, Consortium, Legacy Futures, Vf 27-4