Legaten in Belgi� anno 2024: een diepgaande sectoranalyse

2025-12-23T16:36:32Z

Een diepgaande sectoranalyse

De nieuwste legatenbarometer van HOGENT in samenwerking met testament.be brengt nieuwe cijfers en inzichten over de legateninkomsten voor goede doelen in België.

In de editie van 2025 brengen we opnieuw drie luiken samen:

De legateninkomsten voor het jaar 2024
De evolutie van 2010 tot 2024
Een onderzoeksspecial naar het profiel van de Belgische kandidaat-erflater

Het resultaat is een scherp en genuanceerd overzicht van hoe de sector vandaag presteert, wie de groei draagt en welke doelgroepen het meest openstaan voor nalaten aan een goed doel. Hoewel legaten opnieuw een stevige inkomstenpijler vormen, blijven de verschillen tussen organisaties groot.

Over het onderzoek

HOGENT organiseert in samenwerking met Fundraisers Belgium en testament.be als enige in België opleidingen over legatenwerving. Op die manier helpen ze organisaties hun legatenwerving strategisch aan te pakken en concrete handvaten te bieden om effectiever legaten te werven.

Legaten en legaten-inkomsten in 2024

Uit de nieuwste cijfers van HOGENT blijkt dat 48 procent van de organisaties in de steekproef in 2024 één of meerdere legaten ontving. Het gaat om 169 organisaties die 215,2 miljoen euro ontvingen via nalatenschappen. Het typische goede doel kreeg 187.617 euro en 58 procent van de organisaties ontving meer dan 100.000 euro.

Legaten vormen ondertussen zeventien procent van de totale inkomsten van Belgische goede doelen

De hoogste inkomsten zijn opnieuw voor grote organisaties, gezondheidsorganisaties en organisaties gevestigd in Brussel. Topontvangers zijn onder andere Stichting tegen Kanker, Kom op tegen Kanker en Artsen Zonder Grenzen.

Wat aantallen betreft ontvingen 126 organisaties samen 892 legaten. Het typische goede doel ontving één legaat, ongeacht grootte. 44 procent ontving er meer dan één. Artsen Zonder Grenzen, Kom op tegen Kanker en GAIA waren de grootste ontvangers. Internationale solidariteit is opnieuw het populairste thema onder erflaters.

Het gemiddelde bedrag per legaat bedroeg in 2024, 62.847 euro. Opvallend: kleine organisaties ontvingen gemiddeld de hoogste bedragen per legaat.

Legaten zijn ook steeds belangrijker in de inkomstenmix: in 2024 maakten ze zeventien procent van de totale inkomsten van goede doelen uit. Vooral gezondheidszorgorganisaties, kleine organisaties en Brusselse organisaties halen een groot deel van hun middelen uit nalatenschappen.

Naast de gewone legaten worden ook de duolegaten in kaart gebracht. Een duolegaat is een testamentaire regeling waarbij een erflater zowel een erfgenaam als een goed doel kan benoemen, waarbij het goede doel de erfbelasting voor beiden betaalt. Hierdoor houden niet-verwante erfgenamen vaak meer netto over, terwijl het goede doel ook een deel ontvangt. In Vlaanderen werd het duolegaat echter hervormd en is het duolegaat sinds 2021 fiscaal vrijwel ongunstig geworden, terwijl het in Brussel en Wallonië wél een voordelige techniek blijft. Het duolegaat verliest echter aan belang: slechts negen procent van de organisaties in de steekproef ontving duolegaten, een trend die zich al jaren naar beneden beweegt.

Nieuw dit jaar: de impact van actieregio’s

Een analyse van de fondsenwervingsregio’s (o.a. actieregio’s waar organisaties actief zijn wat giften en/of legaten betreft) toont een opvallend resultaat: organisaties die actief zijn in meerdere Belgische regio’s (en eventueel internationaal) presteren duidelijk beter dan organisaties die zich uitsluitend op Vlaanderen richten. Ze ontvangen hogere bedragen, meer legaten én een groter aandeel van hun totale inkomsten uit legaten. Een bredere geografische aanwezigheid vertaalt zich dus in meer inkomsten uit legaten.

Evolutie van de legateninkomsten (2010–2024)

Over de volledige periode 2010–2024 zien we een overwegend positieve trend in de totale legateninkomsten, maar 2024 brengt voor het tweede jaar op rij een lichte daling. Vooral kleine organisaties ontvangen minder, terwijl grote organisaties de groei blijven trekken.

Het aantal goede doelen dat legaten ontvangt, steeg jarenlang, maar daalt nu opnieuw, vooral bij kleinere organisaties. Toch staan de gemiddelde inkomsten per organisatie op een recordhoogte, gedreven door de grotere organisaties.

Het aantal legaten stijgt voor het tweede jaar op rij, opnieuw vooral dankzij grote organisaties. Het gemiddeld aantal legaten per organisatie ging licht omhoog, met in 2024 een duidelijkere stijging zowel voor kleine als grote organisaties.

Het gemiddelde bedrag per legaat kende een daling na een piek in 2021, maar stijgt nu voor het tweede jaar opnieuw sterk. Over de jaren heen was het opvallend dat kleine organisaties vaak de grootste legaten ontvingen, maar recent trekken vooral grote organisaties de hoogste bedragen aan. De duolegaten volgen een uitgesproken neerwaartse trend sinds 2020: het aantal organisaties dat duolegaten ontvangt daalt, net als het totaal aantal duolegaten. Een typische organisatie die nog duolegaten ontvangt, krijgt er wél gemiddeld twee, een opvallende nuance in een verder dalend verhaal.

De houding van Belgen tegenover nalaten aan een goed doel

In het kader van de Internationale Dag van het Testament voor het Goede Doel (13 september 2025) werd al eerder een onderzoeksspecial gepubliceerd door HOGENT en testament. be die in de context van de legatenbarometer opnieuw de aandacht verdient.

De resultaten van een bevraging bij 3.080 gevende Belgen tonen een duidelijke evolutie in het denken over nalaten. Bijna één op de drie Belgen overweegt namelijk om een goed doel op te nemen in het testament. Vier procent heeft dat al formeel vastgelegd, vijf procent plant het te doen.

Bijna één op de drie Belgen overweegt een goed doel op te nemen in het testament

Brusselaars zijn het meest bereid, gevolgd door Vlamingen en Walen. Jongere generaties tonen een grotere openheid, terwijl vooral babyboomers hun keuze al gemaakt hebben, maar dan vaak om net níet na te laten. Mannen, hoogopgeleiden, alleenwonenden en mensen zonder kinderen zijn gemiddeld vaker bereid om een goed doel op te nemen.

Wie niét wil nalaten, heeft doorgaans minder vertrouwen in goede-doelenorganisaties. Kandidaten-erflaters daarentegen geven tijdens hun leven al vaker, schenken grotere bedragen en steunen vaker thema’s als religie en levensbeschouwing, cultuur en erfgoed, milieu en dieren en internationale solidariteit. Ze zijn bovendien via bijzonder veel kanalen te bereiken: digitale media, post, persoonlijke gesprekken...

De drie HOGENT-persona’s

Op basis van dit onderzoek koppelden we de resultaten aan drie HOGENT-persona’s met het grootste potentieel voor legatenwerving:

Belevingszoekende Bianca is emotioneel betrokken, gevoelig voor verhalen en impact.
Wederkerige Wesley geeft omdat hij zingeving zoekt en omdat een organisatie hem ooit hielp.
Geïnformeerde Gerda is rationeel, onderzoekend, wil zekerheid en transparantie. Voor organisaties vormen deze persona’s een directe vertaalslag naar communicatie-aanpak, argumentatie en kanaalkeuze.

Waarom deze cijfers ertoe doen

Legaten vertegenwoordigen vandaag de dag 17 procent van de totale inkomsten van goede doelen en vormen daarom voor veel organisaties een belangrijke inkomstenbron. De Legatenbarometer 2025 biedt dan ook een onmisbare benchmark voor elke organisatie in België die wil begrijpen waar ze staat, waar kansen liggen en hoe ze gericht kan investeren in legatenwerving.

Wil je de volledige cijfers en diepgaande analyses van de Legatenbarometer 2025 bekijken?

Download het volledige rapport hier.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Onderzoek, Nalatenschap, Nalatenschappen, Belgi�, Legaten, Onderzoeksrapport, HOGENT, Belevingszoekende Bianca, Ge�nformeerde Gerda, Wederkerige Wesley, Ann-Sophie Bouckaert, Legatenbarometer, Fundraisers Belgium, Sanne Holvoet, Vf 27-4, Testament.be

Artikelen