Artikelen

Donor Advised Funds groeien hard in de VS: wanneer volgt Nederland?

2026-04-16T13:59:56Z

Het opzetten van een DAFje is de laatste jaren ontzettend populair geworden in de VS, zelfs onder kleinere en middelgrote donateurs. Dat komt door de lage instapdrempel qua bedrag. Wat wij hier in Nederland kennen als Fonds op Naam was vroeger in de VS alleen mogelijk bij scholen, universiteiten, ziekenhuizen of grote gezondheidsorganisaties, en alleen met grote bedragen. Zodra het geld is overgemaakt, is weliswaar de naam van de donateur eraan verbonden, maar meestal heeft de donateur over de uitgaven weinig te zeggen. Tenzij zij in het bestuur gaan zitten van de organisatie of dat specifiek er over is onderhandeld bij het opzetten van het Fonds op Naam.

Daarentegen is een DAF bedoeld voor donateurs die hun filantropie tijdens hun leven willen vormgeven en kan het met veel kleinere bedragen. Het is een fantastische manier om een grotere aftrekpost te creëren, waarbij je toch kleinere donaties kunt doen aan de organisaties die je wilt ondersteunen. De belastingaftrekbaarheid geldt alleen voor het opzetten van een DAF of het toevoegen van een bedrag aan een bestaande DAF. De ‘verdeling’ van het geld vanuit een DAF aan goede doelen is uiteraard niet nog een keer aftrekbaar.

De opkomst van de DAF

Je kunt in de VS al een DAF opzetten voor een klein bedrag, maar de meeste fondsen hebben het over 5.000, 10.000 of zelfs 25.000 dollar. Sommige fondsen kennen zelfs geen minimum, zoals bij Fidelity Charitable of DAFGiving360. De reden waarom de DAF in de VS zo gegroeid is, heeft voornamelijk te doen met de aftrekbaarheid van de belastingen, en dat is vooral belangrijk als de overheid belastingwetten verandert. In de VS hangt dat samen met de minimale bedragen die nodig zijn voordat giften aan non-profits aftrekbaar zijn. Dat hangt ook weer af van je belasting/huwelijksstatus en wat je standaardaftrek is.

Het volume van DAF giften blijft nog steeds toenemen. Zo gaf bijvoorbeeld DAFGiving360 aan dat het alleen al voor 2025 ging om 8.9 miljard. En Fidelity noemt 30 miljard sinds ze zijn begonnen met het aanbieden van DAF-donaties. En dat zijn nog maar twee aanbieders.

In Nederland kun je over het algemeen een Fonds op Naam opzetten met een minimum van € 50.000 met een vastlegging voor 5 jaar. Wat kan je leren van de lessen uit Amerika?

Hoe zet je een DAF in de VS op?

Het opzetten van een eigen fonds begint met een eenvoudige stap: het kiezen van een naam. Dat kan iets persoonlijks zijn, bijvoorbeeld het Waasdorp Giving Fund, maar ook een naam die de missie van het fonds uitdrukt. Grote investeringsmaatschappijen als Fidelity, Vanguard en Mellon maken het oprichten en beheren van zo’n fonds, een zogenoemd Donor Advised Fund (DAF), bijzonder eenvoudig.

‘Een DAF is vooral interessant voor mensen die een hogere belastingaftrek zoeken dan de standaard fiscale aftrekpost’

De inleg is volledig aftrekbaar van de belasting en de donateur ontvangt hiervoor een speciale bevestiging. Dit maakt een DAF vooral interessant voor mensen die een hogere belastingaftrek zoeken dan de standaard fiscale aftrekpost.

Het opzetten van een DAF kost in de VS slechts enkele minuten. Vaak begint men met een relatief klein bedrag, bijvoorbeeld $ 5.000 dat later eenvoudig kan worden aangevuld. Het beheer verloopt via een investeringsplatform. Zodra een goed doel opvalt, of de donateur bijvoorbeeld een mailing of e-mail binnenkrijgt, kan je via de centrale database met geregistreerde 501(c)(3)-organisaties (de Amerikaanse tegenhanger van ANBI’s) direct een doel opzoeken en kan een gift worden overgemaakt. Daarbij kan worden gekozen voor anonimiteit of juist voor het ontvangen van een persoonlijk bedankje. De meeste mensen kiezen voor dat bedankje.

In de Verenigde Staten wordt zo’n gift via een DAF aangeduid als een grant. Donateurs kunnen kiezen voor een eenmalige gift of voor een terugkerende donatie, al dan niet met een einddatum. Voor terugkerende donaties geldt een minimumbedrag van vijftig dollar. Het hele proces verloopt sneller en eenvoudiger dan het schrijven van cheques: vaak ontvangt het goede doel het bedrag binnen enkele dagen.

De administratie van de giften worden volledig verzorgd door de organisatie die de DAF beheert. Deze beheerder moet wel steeds toestemming geven voordat een gift wordt overgemaakt aan een non-profit organisatie. In de meeste gevallen gebeurt dat vrijwel binnen een paar minuten, zeker bij giften voor algemene doeleinden.

Er gelden enkele duidelijke uitzonderingen: donaties aan politieke partijen of bijdragen aan evenementen (zoals het kopen van tickets) zijn niet toegestaan. Ook kunnen er geen persoonlijke giften aan familieleden worden gedaan. Alleen geregistreerde 501(c)(3)-organisaties komen in aanmerking. Via de koppeling tussen Candid (voorheen Guidestar) en de zoekfunctionaliteit binnen het platform is het vinden van het juiste doel heel eenvoudig. DAF-giften zijn in principe altijd voor levende donateurs.

Vergelijking: Donor Advised Fund (VS) en Fonds op Naam (NL)

Campagnes voor het promoten van DAFjes

Niet iedereen maakt donaties na het opzetten van hun DAF. Het geld kan daar rustig blijven staan en er is ook geen boete als de donateur dat niet doet. Ze hebben hun belastingaftrek ‘geregeld’. Daarom is het belangrijk dat organisaties vragen of de donateur een DAF heeft. In veel mailings wordt expliciet gevraagd of de donateur wil aangeven dat ze hun gift via een DAF hebben gemaakt. Of het doel stuurt een bijsluiter met verschillende manieren om te geven.

Sinds 2024 bestaat er in de VS zelfs een speciale DAF Day (9 oktober), waarop organisaties hun donateurs per e-mail oproepen om via hun DAF te doneren. Ook bestaan er campagnes die donateurs inspireren om de helft van hun DAF te besteden, zoals halfmydaf.com.

Steeds meer websites en online donatieformulieren bieden een DAF-widget aan, waarmee de donateur direct wordt doorgestuurd naar zijn of haar fondsplatform.

Zie bijvoorbeeld GiveDirect’s overzicht van DAF-widgets.

Sommige formulieren hebben nu zelfs hun DAF als een betalingsmogelijkheid toegevoegd waarbij de DAF-link naar je fonds gaat. Helaas zijn nog niet alle deelnemende DAF-fondsen daarbij aangesloten, maar wel de belangrijkste.

Registratie en bedankbeleid: belangrijk voor fondsenwervers

De donatie die via een DAF binnenkomt is niet opnieuw aftrekbaar voor de gever. De fiscale aftrek vond immers al plaats op het moment dat het fonds werd opgericht en gevuld. Daarom moet in de bedankbrief of -mail altijd worden vermeld dat de gift niet aftrekbaar van de belastingen is.

De beheerder van het fonds, bijvoorbeeld Fidelity, stuurt namens de donateur de cheque of automatische overboeking naar het goede doel. In de administratie van de organisatie wordt Fidelity dan als donateur geregistreerd. De daadwerkelijke gever hoort echter een zogenoemd soft credit te krijgen, aangezien de donatie op diens verzoek is gedaan. Het is dus gewenst om dit goed vast te leggen: de gift komt via de DAF, maar de donateur is de initiator. Fidelity zelf verwacht geen bedankje, maar het is wel gepast om de donateur persoonlijk te bedanken, uiteraard zonder vermelding van belastingaftrek. Een klein deel van de DAFgevers kiest voor anonimiteit.

Nu het aantal DAF-giften sterk toeneemt in de VS, wordt nadrukkelijk geadviseerd deze inkomsten mee te nemen in de evaluatie van fondsenwervingscampagnes. Vaak blijkt een aanzienlijk deel van de inkomsten van NGO’s, soms wel meer dan een miljoen dollar per jaar, uit DAF’s te komen, zonder dat dit in de analyse van de resultaten wordt meegenomen.

De lessen voor Nederland

Fondsen op naam (FoN) in Nederland zijn te vergelijken met DAF’s in de Verenigde Staten, en hebben vaak de status als ANBI. Ze worden meestal ondergebracht bij grotere instellingen zoals universiteiten, vermogensfondsen of maatschappelijke organisaties, en hebben daardoor geen eigen rechtspersoonlijkheid of afzonderlijke administratie.

Doordat Fondsen op Naam binnen bestaande organisaties worden beheerd, bestaat er geen centraal of openbaar register waarin actuele trends of volumes specifiek over dit fenomeen zichtbaar zijn. Deze datalacune wordt bevestigd door recente analyses van de Vrije Universiteit Amsterdam (Centrum voor Filantropische Studies) en eerdere studies van het Erasmus Centre for Strategic Philanthropy (ECSP).

De meest recente cijfers komen uit Geven in Nederland 2024 (gegevensjaar 2022). Daarin wordt de totale doelbesteding van vermogensfondsen geschat op ongeveer 820 miljoen euro. Een belangrijk deel daarvan komt van een beperkt aantal fondsen: in de onderzochte groep van 128 vermogensfondsen waren slechts acht fondsen verantwoordelijk voor ongeveer 63 procent van de totale bestedingen.¹

Ter vergelijking: de WRR-verkenning ‘Filantropie op de grens van overheid en markt’ (2018), gebaseerd op ECSP-schattingen, sprak van ongeveer 2.150 vermogensfondsen met een gezamenlijk donatievolume van circa 1,3 miljard euro per jaar (rond 2015-2017).²

Omdat fondsen op naam administratief meetellen binnen hun beherende instellingen, worden ze in deze onderzoeken niet afzonderlijk als subcategorie gerapporteerd. Voorlopig zijn dus alleen bredere schattingen voor de totale vermogensfondsen-sector beschikbaar.

Bronnen

1) Vrije Universiteit Amsterdam - Geven in Nederland 2024 (CFS, geefjaar 2022. Zie ook Orchestra Charity Office - Vermogensfondsen: ongeoormerkte financiering nog lang niet omarmd (2024).

2) WRR - Filantropie op de grens van overheid en markt (2018), met data van het Erasmus Centre for Strategic Philanthropy.

3) Zie ook het artikel in het Vakblad Fondsenwerving: Fonds op Naam. https://www.fondsenwerving.nl/kennisbank/fonds-op-naam

Reflectie van de redactie

De verwachting is dat de populariteit van Fondsen op Naam in Nederland verder zal toenemen, zeker nu instellingen en goede doelen deze vorm steeds actiever aanbieden. Hoewel de kwantitatieve zichtbaarheid beperkt is, vormt het Fonds op Naam een groeiend instrument voor particuliere gevers die gericht en duurzaam willen bijdragen binnen een bestaand maatschappelijk kader. Het is te verwachten dat fondsenwervende organisaties Fondsen op Naam in hun langetermijnstrategie opnemen, niet alleen als financiële bron, maar ook als kans om betrokken gevers een persoonlijk en herkenbaar filantropisch vehikel te bieden.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Direct Mail, Geven, Verenigde Staten, Filantropie, Geefgedrag, Fondsen op naam, Campagnes, Vf 27-4, DAF, Donor Advised Funds, Erica Waasdorp

Column De Geefpartner: Jacqueline Detiger (Beter Geven)

2026-01-20T16:51:29Z

Rectificatie: In de versie van dit artikel in het Vakblad staat in de kop dat Jacqueline werkzaam is bij VSBfonds. Dat is niet juist, Jacqueline is zelfstandig adviseur bij Beter Geven.

Jacqueline Detiger

Jacqueline Detiger startte bij het VSBfonds waar ze geven aan maatschappelijke initiatieven leerde. In 2005 startte zij als zelfstandig adviseur, waarvan de laatste twaalf jaar via het bedrijf Beter Geven. Zij adviseert filantropen en vermogensfondsen bij het oprichten van nieuwe stichtingen, beleidsontwikkeling en governance. Daarnaast vervulde zij diverse bestuursfuncties bij onder andere Dioraphte en Goeie Grutten.

Nu, zo’n twintig jaar later, is filantropieadvies ingeburgerd geraakt. In 2005 was daar geen sprake van. Het idee dat je advies zou kunnen inwinnen bij het vervullen van je filantropische ambities was destijds vreemd. Op borrels werd er regelmatig lacherig over gedaan. Men vond het raar dat je iemand zou betalen om te helpen met geven aan goede doelen. En dan deed ik ook nog eens de Postacademische opleiding Philanthropic Studies aan de VU, dat was helemaal grappig.

Kritisch geld weggeven

Als ik nu met vermogenden spreek, vooral ook jongeren, dan vinden ze het normaal en begrijpelijk dat je hierover professioneel advies inwint. Filantropen willen goed voorbereid aan de slag: de juiste richting en vorm kiezen en vervolgens de organisaties en doelen aantrekken die bij de gekozen strategie passen. Het is al lang niet meer ‘geef en kijk niet om’. Filantropen zijn kritischer geworden: ze willen impact maken met hun geld.

‘Filantropen willen goed voorbereid aan de slag: het is al lang niet meer ‘geef en kijk niet om’’

Er zijn nu meer onafhankelijke filantropieadviseurs en wij overleggen regelmatig met elkaar. Ook bij de banken zijn er al ruim tien jaar professionele charity desks. Deze afdelingen breiden zich uit en bedienen veel klanten. De ongeveer twintig adviseurs zijn vertegenwoordigd in het FAFI-netwerk (Filantropie Advies door Financiële Instellingen). Mijn rol als onafhankelijke voorzitter is om samen met deze groep het vak verder te professionaliseren door middel van uitwisseling en kennisvergroting. We willen met elkaar ‘de taart vergroten’: meer geld voor maatschappelijke doelen realiseren. Waarbij het natuurlijk voor zich spreekt dat de middelen op een verantwoorde wijze en resultaatgericht worden besteed.

Geven is een vak geworden

Mijn werk bestaat uit meedenken met vermogende families en particulieren. Ik vraag: wat wil je veranderen in de wereld? Waar lig je wakker van? Waar heb je een passie voor? We bespreken de mogelijkheden. Daarna kiezen we de vorm die het beste past. Ik lever suggesties aan voor goede doelen waar de filantropen naar kunnen kijken. Soms is het zoeken naar die ene speld in de hooiberg, maar dat is toch echt iets anders dan postzegels verzamelen!Geven met impact: meer dan een trend

Deze column stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Column, Impact, Filantropie, VSBfonds, De Geefpartner, Vf 27-4, FAFI, Jacqueline Detiger

De Geefpartner: Jacqueline Detiger (Beter Geven)

2026-01-20T16:52:29Z

Jacqueline Detiger

Kritisch geld weggeven

‘Filantropen willen goed voorbereid aan de slag: het is al lang niet meer ‘geef en kijk niet om’’

Geven is een vak geworden

Deze column stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Column, Impact, Filantropie, VSBfonds, De Geefpartner, FAFI, Jacqueline Detiger

Goede Doelen Lezing door Robbert Dijkgraaf zet aan tot nadenken

2025-09-16T12:55:26Z

De lezing

Dijkgraaf noemde in zijn lezing dat maatschappelijke organisaties én wetenschap steeds vaker onder druk staan en daarmee de fundamenten van onze democratische rechtsstaat. Ruimte voor reflectie, tegenspraak en maatschappelijke kritiek is allang niet meer vanzelfsprekend. Vijftig procent van de klimaatonderzoekers wordt bijvoorbeeld bedreigd en desinformatie ondermijnt het maatschappelijk middenveld. Hij sprak over zaadjes van despotisme en dat autocraten de wind mee lijken te hebben.

Robbert Dijkgraaf

Dijkgraaf is momenteel hoogleraar Wetenschap en maatschappij in internationaal perspectief aan de Universiteit van Amsterdam en President-Elect van de International Science Council (ISC). Hij zet zich in voor science diplomacy: het verbinden van wetenschap en samenleving, nationaal én internationaal. Hij was tien jaar lang directeur van het Institute for Advanced Study in Princeton, Amerika en ontving in 2003 de Spinozaprijs.

Dijkgraaf maakt van de wereld van de instituties en de samenleving een metafoor. En hij vergeleek het parlement en de hoge colleges van staat als de ruggengraat van de samenleving. ‘Een ruggengraat kan meebewegen in tegenstelling tot een pantser.’ De filantropische sector beschreef hij al het (spier)weefsel om de ruggengraat heen, om span- en veerkracht te geven en de instituties overeind te houden.

Ondanks zijn bezorgdheid wilde hij een boodschap van hoop uitspreken. ‘Daarom is het onze taak als wetenschap én maatschappelijk middenveld om goed uit te leggen wát we doen. En van elkaar te leren en de samenwerking op te zoeken.’ Zijn laatste tip was: ‘Doe als organisatie vooral wat jij goed kan en anderen niet.’

De Goede Doelen Lezing 2025 is via deze link terug te lezen.

‘Beter is te spreken van expansie dan inclusie: groeien door de komst van mensen’ - Robbert Dijkgraaf

Nagesprek

Na afloop schoof journalist Frénk van der Linden aan om met hem in gesprek te gaan. Van der Linden trapte af met een persoonlijke vraag: waar twijfelde Dijkgraaf over bij het schrijven van zijn lezing? Dijkgraaf gaf toe: ‘Juist een optimistische boodschap roept de meeste twijfel op. Eén nieuwsbericht kan je verhaal al onderuithalen. De werkelijkheid gaat niet in een vloeiende lijn omhoog, het zijn zigzagbewegingen in de tijd.’ Toch ziet Dijkgraaf het als zijn taak om voorbij de waan van de dag te kijken en steeds opnieuw de spiegel voor te houden: waar weten we eigenlijk te weinig van en hoe leren we het meeste wanneer we uit onze comfortzone stappen?

Die houding bracht hem ook in aanraking met filantropie. Toen hij in de VS werkte, ontdekte hij een wereld die volledig gefinancierd werd door particuliere giften. Dat was wennen, komend uit Nederland, waar ‘de overheid eigenlijk de enige filantroop van de wetenschap is.’ Maar juist dat bredere draagvlak bleek krachtig: ‘Het geef meer stabiliteit, meer vrijheid om risico’s te nemen en ruimte voor thema’s die de politiek lastig kan uitleggen, zoals hoog-risico- en lange termijnonderzoek. Een individu kan besluiten in iets te investeren dat pas over vijftig jaar resultaat heeft. Dat is precies waar filantropie zijn waarde bewijst.’

Filantropie vult volgens hem geen gaten die de overheid laat vallen, maar creëert aanvullende waarde. Waar publieke middelen kwetsbaar zijn voor politieke wendingen, vormen particuliere bijdragen een stevige tweede poot onder de tafel. ‘Iedere donor belicht een ander facet van dezelfde diamant. Dat maakt niet alleen de sector rijker, maar ook de samenleving.’

De uitdaging ligt volgens Dijkgraaf in het zichtbaar maken van die meerwaarde. Niet door te roepen dat een zaak belangrijk is, maar door te laten zien waarom juist filantropie onmisbaar is. Die oproep geldt voor wetenschap, kunst en cultuur, maar ook voor maatschappelijke emancipatie en ontwikkelingssamenwerking.

Van der Linden daagde hem uit te vertellen over momenten waarop hij zijn hoofd had gestoten. Dijkgraaf wees op zijn tijd als minister, waarin hij geconfronteerd werd met de schrijnende effecten van beleid op mbo-studenten met een migratieachtergrond. Het leverde ongemakkelijke gesprekken op, maar ook belangrijke lessen. ‘Ik leer het meest als ik uit mijn comfortzone word gehaald’, vertelde hij. ‘Juist daar ligt de groei.’

Boodschappen aan de sector

Zijn boodschap aan de sector: zoek samenwerking, leer van elkaars ervaringen en organiseer je beter. Polarisatie en afnemend vertrouwen in instituties maken het noodzakelijk om nieuwe manieren te vinden om met de samenleving in gesprek te gaan. Filantropie kan daarin vooroplopen, als motor van verbinding en vernieuwing. ‘Publiek belang hoeft niet alleen door de overheid gedragen te worden, besloot Dijkgraaf. ‘’ Het moet ook gedragen worden door het publiek.’

Het gesprek eindigde met de vraag: hoe voorkom je dat optimisme naïef wordt? Dijkgraaf: ‘Je moet hoopvol zijn, maar niet blind. Het leven is balanceren tussen naïviteit en paranoia. Ergens daartussen ligt de ruimte om echt verschil te maken.’ Met die woorden liet hij de bezoekers achter: niet met pasklare antwoorden, maar met een uitnodiging tot reflectie, moed en samenwerking. Een gesprek dat de complexiteit van deze tijd erkende en toch de kracht van optimisme liet voelen.

Interviews

Na de Lezing spraken Robbert Dijkgraaf en Margreet Plug exclusief met Vakblad fondsenwerving.

Robbert Dijkgraaf, u had het in uw lezing over het maatschappelijk middenveld als spierweefsel rondom de ruggengraat van instituties. Hoe kan je spierpijn voorkomen?

'Haha, precies, of denk aan atrofie, als spieren minder sterk worden. Ik denk dat er geen gebrek is aan geloof in de eigen kracht, maar er zijn wel zorgen of er in de samenleving genoeg voedingsstoffen zijn om die kracht te behouden. Je krijgt spierpijn als je te weinig suikers of andere zaken binnenkrijgt. Daarom is dit het moment voor reflectie: hoe zorgen we dat zoveel mogelijk mensen begrijpen wat we doen en zich aansluiten? Misschien hebben we te weinig aan publiek engagement gedaan. Misschien hebben we niet duidelijk genoeg gemaakt welke resultaten we leveren of hebben we die resultaten niet voldoende geleverd. We hebben vaak naar binnen gekeken en te weinig naar buiten. Dit is een moment om als sector te groeien. Het mooie is: iedereen doet iets heel verschillend, wetenschap, kunst, internationale samenwerking, maar dit vraagstuk hebben we gemeen. We kunnen veel van elkaar leren.’

‘En laten we eerlijk zijn. Soms is het lastig om het grote verhaal te vertellen. Wat helpt, is om het verhaal klein te maken, in één enkel geval. Dat noem ik de power of one. Eén voorbeeld kan mensen aanspreken: ‘ik doe dit voor die ene persoon.’ Daarmee wordt het duidelijk. Je spreekt emoties aan en combineert de grote lijn met iets concreets. Dat werkt. Als ik uitleg waarom fundamenteel onderzoek belangrijk is, zeg ik: dankzij dit onderzoek is er nu dit medicijn. Dan begrijpen mensen het. En je moet ook de begeestering laten zien: in jullie sector wijden mensen hun leven aan een goed doel. Dat zichtbaar maken, werkt enorm enthousiasmerend.’

Er zijn veel non-profitorganisaties die kritisch zijn op instituties, de ruggengraat dus. Hoe ziet u die spanning?

‘Kritiek is belangrijk. Het gaat niet om blinde verering en instituties moeten meegroeien met de samenleving. Ruggenwervels kunnen groeien en in zekere zin zitten we in een groeistuip. Die vernieuwing gebeurt niet spontaan. Daar ligt ook een rol voor het maatschappelijk middenveld. Niet om instituties te verzwakken, maar juist om ze sterker en misschien groter te maken.’

Dus uw lezing is eigenlijk een pleidooi voor zelfkritiek, zowel in wetenschap als bij goede doelen?

‘Totaal. Het klinkt paradoxaal, maar ongemak is nodig om te groeien. We willen vaak een comfortabele samenleving, maar zonder ongemak stagneert groei. Dingen kunnen beter, al zie je dat niet altijd aankomen. Juist de tegenstem kan richting geven aan de toekomst. Samenlevingen die tegenspraak uitsluiten, sluiten zichzelf uiteindelijk op. Daarom moeten we niet bang zijn voor demonstraties of kritiek: laat die ballon van gemakkelijk denken maar doorprikken.’

Margreet Plug, directeur van Goede Doelen Nederland, wat vond je van de lezing van Robbert Dijkgraaf?

‘Ik vond het een prachtige lezing. Er sprak echt optimisme uit en dat is in deze tijd heel welkom. Maar het betekent óók dat er werk aan de winkel is. Dijkgraaf is een ster in metaforen. Zijn vergelijking dat maatschappelijke organisaties het spierweefsel zijn dat de ruggengraat van de samenleving rechtop houdt, vond ik heel treffend. Het vat precies samen wat wij als sector doen. Goede doelen zitten in alle haarvaten van de samenleving. We staan dicht bij mensen en hun zorgen, of dat nu gaat om dieren, gezondheid, armoede of natuur. Juist die veelkleurigheid maakt onze sector zo krachtig. Maar we kunnen de rol van de overheid niet overnemen en andersom ook niet. Het gaat om drie pijlers die elkaar versterken: overheid, bedrijfsleven en maatschappelijk middenveld. Alle drie zijn hard nodig.’

Labels: Petra Hoogerwerf, Brancheverenigingen, Goede Doelen Nederland, Filantropie, Margreet Plug, Nieuws, Den Haag, Overheid, Maatschappelijk Middenveld, Democratie, Goede Doelen Lezing, Fr�nk van der Linden, Nieuwe Kerk, Robbert Dijkgraaf

Filantropie vandaag: Filantropie advies in een veranderende wereld

2025-09-08T12:57:56Z

Dit artikel verkent hoe moderne filantropen hun strategieën aanpassen om effectief te geven. Ontdek hoe filantropie een brug vormt tussen generaties, waarden en verantwoordelijkheden. Frank Aalderinks, hoofd Filantropie van ABN AMRO, geeft een inkijkje in de denkwereld van grote gevers met wie zij werken. Lessen voor eenieder die met grote gevers werkt.

Verantwoordelijkheid

Het besef dat donaties niet zomaar financiële transacties zijn, maar een bijdrage aan een betere wereld, geeft veel mensen die aankloppen bij een charity desk een gevoel van verantwoordelijkheid. Vooral als mensen grotere bedragen willen doneren, nemen de vragen toe. Hoe plan ik mijn donaties? Welke thema’s kies ik? Hoe verdeel ik mijn geefbudget over gekozen goede doelen? En hoe start ik het gesprek over geven aan goede doelen met mijn kinderen of familieleden?

Het is lastig om keuzes te maken wanneer er een groot bedrag weggegeven kan worden, omdat grote gevers verstrikt raken in het enorme aanbod aan goede doelen en de verschillende manieren van geven. Veel van deze gevers willen op een betrokken manier doneren en zoeken manieren om dichtbij huis impact te maken. Waarom mensen ervoor kiezen om dichtbij huis te geven, is dat zij zich meer verbonden voelen met hun eigen omgeving en de impact van hun donaties daar direct kunnen zien. Herkenbare problemen in de eigen gemeenschap voelen bovendien urgenter aan dan abstractere kwesties verder weg. Daarnaast zien veel gevers hun donaties als een manier om iets terug te geven aan de maatschappij, buurt, stad, of regio waarin ze zelf leven en werken. Dit terwijl er in niet-Westerse landen zoveel impactvol en goed werk gedaan wordt dankzij filantropisch geld. In de praktijk zie je dat uitleg en educatie door filantropie-adviseurs kan helpen om het effect van donaties ver van huis aan te tonen.

Motieven

De meeste mensen doneren omdat ze problemen willen oplossen: een proactieve manier van geven die leidt tot meer betrokkenheid bij het goede doel. Relaties die zich inzetten voor specifieke thema's, zoals de innovatieve behandeling van ziekten, de bescherming van natuur of dierenwelzijn, hebben regelmatig contact met het goede doel en blijven op de hoogte van ontwikkelingen. Deze betrokkenheid resulteert in langdurige en hogere donaties. Andere motieven om te geven zijn: helpen bij rampen en noodsituaties, vanuit een bevoorrechte positie willen delen, voor persoonlijke voldoening, of gewoonweg omdat ze gevraagd worden.

‘Laat de grote gever dichtbij zijn drijfveren blijven, maar ontwikkel samen een heldere geefstrategie’

Filantropen betrokken bij samenleving

In een tijd waarin overheidsbudgetten onder druk staan en subsidies voor sectoren zoals ontwikkelingshulp, educatie, kunst en cultuur worden teruggeschroefd, neemt het belang van privaat geld toe. Belangrijk is om grote gevers te helpen met navigeren, overzicht te verschaffen waar gelden wegvallen, wat prognoses en gevolgen zijn en hoe ze daarop in kunnen spelen. Het kan mensen helpen proactief met een plan te komen en uit te leggen wat hun aanvulling kan zijn op het belangrijke werk van de overheid.

Laat de grote gever dichtbij zijn drijfveren blijven, maar ontwikkel samen een heldere geefstrategie. Vaak geven ze het liefst aan effectieve goede doelen met een bewezen staat van dienst. Dit biedt meer garantie op impact. In een ‘geefplan’ leg je vast hoe je wilt doneren: door een losse donatie te doen, jaarlijks periodiek te geven of een bedrag na te laten aan een goed doel, op basis van een vooropgezette strategie.

Bij voldoende geefbudget wordt regelmatig gekozen voor de opzet van een stichting met anbi-status door een bedrijf of familie. De bank fungeert dan als kraamkamer van nieuwe bedrijfsvermogensfondsen met anbi-status: met structuren die een duidelijke missie nastreven, spelregels die zorgen voor optimale persoonlijke betrokkenheid en flexibiliteit in keuze van thema’s en goede doelen.

Houvast

Grote gevers zijn op zoek naar houvast. Bij de filantropiedesk vragen ze waar hun geld goed terechtkomt en of het goede doel betrouwbaar is. Om alle vragen te kunnen beantwoorden maakt de adviestak uitgebreide analyses van goede doelen die aan klanten worden voorgelegd om in aanmerking te komen voor steun. Ze zoekt goede doelen die effectief bijdragen aan een betere wereld, zorgvuldig omgaan met elke euro, verantwoording afleggen en zich onafhankelijk laten controleren. Daarbij maakt de desk gebruik van diverse bronnen, waaronder een eigen database met daarin meer dan duizend goede doelen en de gegevens van onafhankelijke toezichthouder CBF.

Familie filantropie

Filantropie verbindt families door gesprekken te voeren over de waarde van geld. Zij kiezen thema’s en maken samen plannen: filantropie geldt dan als brug naar intergenerationele overdracht. Steeds meer families gebruiken geefstrategieën om met kinderen het gesprek aan te gaan over waarden, verantwoordelijkheid en visie. Dat versterkt niet alleen de familieband, maar ook de maatschappelijke betrokkenheid van de volgende generatie.

Er bestaan vanzelfsprekend verschillen tussen generaties in gebruik van informatiebronnen en (social) media, in motieven en manieren om te geven. Jongere gevers zijn kritischer op het werk van goede doelen en schenken vaker aan natuur- en milieuorganisaties of initiatieven voor sociale rechtvaardigheid, vanuit de wens om bij te dragen aan een betere wereld. Daarentegen richten oudere gevers zich meer op kunst, cultuur, onderwijs en wetenschap. Ook zijn ze trouwer aan goede doelen, waardoor zij zich voor langere tijd aan goede doelen verbinden.

'De kracht van filantropie ligt in collectieve actie'

Deze variëteit in geefgedrag weerspiegelt de diverse manieren waarop verschillende leeftijden filantropie benaderen. Toch delen zij een gemeenschappelijke visie: zij willen met donaties bijdragen aan de samenleving. Daarnaast is het gevoel van persoonlijke affiniteit met het goede doel een belangrijke gezamenlijke drijfveer voor jongere én oudere gevers.

Cijfers uit geefonderzoek

Uit recent geefonderzoek van ABN AMRO MeesPierson blijkt dat 83 procent van grote gevers dit jaar gedoneerd hebben. Met een gemiddeld donatiebedrag van bijna 9.500 per donateur voelen de respondenten betrokkenheid bij het werk van goede doelen. Tweederde van hen ziet doneren als een maatschappelijke plicht. Een meerderheid van de grote gevers wil vooral dichtbij huis impact maken. De geefbereidheid komt vooral voort uit de behoefte om een positieve bijdrage te leveren aan de samenleving.

Meer informatie?

Meer informatie over de uitkomsten van het meest recente onderzoek zijn op te vragen door te mailen naar filantropieadvies@nl.abnamro.com.

Krachten bundelen

Grote gevers zijn voorstander van betere samenwerking tussen goede doelen. Uit onderzoek van ABN AMRO blijkt dat zij het landschap onoverzichtelijk vinden, met te veel organisaties en versnippering.

Goede doelen en maatschappelijke organisaties noemen 2026 het ravijnjaar. Dit wordt het jaar waarin voor maatschappelijke organisaties in ontwikkelingshulp en kunst- en cultuur subsidiegelden van de overheid wegvallen. Organisaties kunnen alleen het niveau van werk en projecten handhaven door krachten te bundelen en een extra beroep te doen op particulieren en bedrijven voor donaties.

De kracht van filantropie ligt in collectieve actie; alleen door meer samen te werken, onze kennis te delen en te bemiddelen kunnen maatschappelijke organisaties onmisbaar werk blijven doen voor onze samenleving.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 3, dat in augustus 2025 verscheen.

Labels: Grote Giften, Impact, Major Donors, Filantropie, Filantropie Advies, Frank Aalderinks, Strategie, ABN AMRO MeesPierson, Familie, Vf 27-3, Maatschappelijke impact, Familiefilantropie

Column De Geefpartner: Eva Kalis (Van Lanschot Kempen)

2025-08-21T09:42:51Z

Eva Kalis

Eva Kalis is Hoofd Filantropie Services bij Van Lanschot Kempen, een onafhankelijke wealth manager die zich onder meer specialiseert in private banking voor vermogende particulieren. Ze stapte vorig jaar over na 24 jaar voor het Rijksmuseum te hebben gewerkt op het gebied van institutionele fondsen, partnerships en schenkingen (vermogen en objecten).

De overheid speelt hierin een regulerende rol, met wet- en regelgeving die kaders stelt aan filantropie. De gever heeft op zijn beurt verwachtingen en motieven: het overdragen van vermogen, het inzetten van een netwerk of het schenken van goederen gebeurt zelden zonder doel. En het goede doel? Dat wil maatschappelijke impact realiseren en is afhankelijk van bijdragen om dat te kunnen doen.

Binnen Van Lanschot Kempen werk ik samen met een enthousiast team Filantropie Specialisten dat klanten begeleidt bij het vormgeven van hun geefwens. Wij zijn de verbindende schakel in dit krachtenveld. In afstemming met de overheid gaat het bijvoorbeeld over de oprichting van een anbi-stichting, het naleven van regelgeving en de verschillende juridische vormen. Bij gevers draait het vaak om de wens om zo goed mogelijk te geven en écht verschil te maken. Waar de één een helder doel voor ogen heeft, zoekt de ander nog naar richting. En goede doelen willen vooral zichtbaar zijn – op de radar staan van potentiële donateurs.

‘Digitale zichtbaarheid en transparantie zijn cruciaal om verbinding te maken met de gever’

Wat in ons werk steeds belangrijker wordt, is de vindbaarheid van goede doelen. In een tijd waarin veel gevers zich online oriënteren, is het essentieel dat organisaties duidelijk maken waarom ze bestaan, wat ze doen en wat de impact is van een bijdrage. Toch is dit vaak niet de primaire focus van een goed doel. Onze ervaring leert echter dat digitale zichtbaarheid en transparantie cruciaal zijn om verbinding te maken met de gever van vandaag.

Geven met impact: meer dan een trend

Wat we steeds vaker zien, is dat geven niet langer alleen een daad van vrijgevigheid is, maar een bewuste strategie om maatschappelijke impact te realiseren. Vermogende gevers willen weten: wat verandert er door mijn bijdrage? Deze ontwikkeling vraagt om transparantie, meetbaarheid en een duidelijke missie van goede doelen. Tegelijkertijd groeit de behoefte aan begeleiding: hoe geef je effectief, duurzaam en in lijn met je waarden?

Geven wordt daarmee niet alleen een financiële handeling, maar een vorm van betrokken burgerschap. In een wereld waarin maatschappelijke uitdagingen complexer worden, is het vermogen om te geven ook het vermogen om verschil te maken.

Deze column stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 3, dat in augustus 2025 verscheen.

Labels: Column, Impact, Filantropie, Eva Kalis, Van Lanschot Kempen, De Geefpartner, Vf 27-3, Filantropie Services, Maatschappelijke impact