Artikelen

Legaten in Belgi� anno 2024: een diepgaande sectoranalyse

2025-12-23T16:36:32Z

Een diepgaande sectoranalyse

De nieuwste legatenbarometer van HOGENT in samenwerking met testament.be brengt nieuwe cijfers en inzichten over de legateninkomsten voor goede doelen in België.

In de editie van 2025 brengen we opnieuw drie luiken samen:

De legateninkomsten voor het jaar 2024
De evolutie van 2010 tot 2024
Een onderzoeksspecial naar het profiel van de Belgische kandidaat-erflater

Het resultaat is een scherp en genuanceerd overzicht van hoe de sector vandaag presteert, wie de groei draagt en welke doelgroepen het meest openstaan voor nalaten aan een goed doel. Hoewel legaten opnieuw een stevige inkomstenpijler vormen, blijven de verschillen tussen organisaties groot.

Over het onderzoek

HOGENT organiseert in samenwerking met Fundraisers Belgium en testament.be als enige in België opleidingen over legatenwerving. Op die manier helpen ze organisaties hun legatenwerving strategisch aan te pakken en concrete handvaten te bieden om effectiever legaten te werven.

Legaten en legaten-inkomsten in 2024

Uit de nieuwste cijfers van HOGENT blijkt dat 48 procent van de organisaties in de steekproef in 2024 één of meerdere legaten ontving. Het gaat om 169 organisaties die 215,2 miljoen euro ontvingen via nalatenschappen. Het typische goede doel kreeg 187.617 euro en 58 procent van de organisaties ontving meer dan 100.000 euro.

Legaten vormen ondertussen zeventien procent van de totale inkomsten van Belgische goede doelen

De hoogste inkomsten zijn opnieuw voor grote organisaties, gezondheidsorganisaties en organisaties gevestigd in Brussel. Topontvangers zijn onder andere Stichting tegen Kanker, Kom op tegen Kanker en Artsen Zonder Grenzen.

Wat aantallen betreft ontvingen 126 organisaties samen 892 legaten. Het typische goede doel ontving één legaat, ongeacht grootte. 44 procent ontving er meer dan één. Artsen Zonder Grenzen, Kom op tegen Kanker en GAIA waren de grootste ontvangers. Internationale solidariteit is opnieuw het populairste thema onder erflaters.

Het gemiddelde bedrag per legaat bedroeg in 2024, 62.847 euro. Opvallend: kleine organisaties ontvingen gemiddeld de hoogste bedragen per legaat.

Legaten zijn ook steeds belangrijker in de inkomstenmix: in 2024 maakten ze zeventien procent van de totale inkomsten van goede doelen uit. Vooral gezondheidszorgorganisaties, kleine organisaties en Brusselse organisaties halen een groot deel van hun middelen uit nalatenschappen.

Naast de gewone legaten worden ook de duolegaten in kaart gebracht. Een duolegaat is een testamentaire regeling waarbij een erflater zowel een erfgenaam als een goed doel kan benoemen, waarbij het goede doel de erfbelasting voor beiden betaalt. Hierdoor houden niet-verwante erfgenamen vaak meer netto over, terwijl het goede doel ook een deel ontvangt. In Vlaanderen werd het duolegaat echter hervormd en is het duolegaat sinds 2021 fiscaal vrijwel ongunstig geworden, terwijl het in Brussel en Wallonië wél een voordelige techniek blijft. Het duolegaat verliest echter aan belang: slechts negen procent van de organisaties in de steekproef ontving duolegaten, een trend die zich al jaren naar beneden beweegt.

Nieuw dit jaar: de impact van actieregio’s

Een analyse van de fondsenwervingsregio’s (o.a. actieregio’s waar organisaties actief zijn wat giften en/of legaten betreft) toont een opvallend resultaat: organisaties die actief zijn in meerdere Belgische regio’s (en eventueel internationaal) presteren duidelijk beter dan organisaties die zich uitsluitend op Vlaanderen richten. Ze ontvangen hogere bedragen, meer legaten én een groter aandeel van hun totale inkomsten uit legaten. Een bredere geografische aanwezigheid vertaalt zich dus in meer inkomsten uit legaten.

Evolutie van de legateninkomsten (2010–2024)

Over de volledige periode 2010–2024 zien we een overwegend positieve trend in de totale legateninkomsten, maar 2024 brengt voor het tweede jaar op rij een lichte daling. Vooral kleine organisaties ontvangen minder, terwijl grote organisaties de groei blijven trekken.

Het aantal goede doelen dat legaten ontvangt, steeg jarenlang, maar daalt nu opnieuw, vooral bij kleinere organisaties. Toch staan de gemiddelde inkomsten per organisatie op een recordhoogte, gedreven door de grotere organisaties.

Het aantal legaten stijgt voor het tweede jaar op rij, opnieuw vooral dankzij grote organisaties. Het gemiddeld aantal legaten per organisatie ging licht omhoog, met in 2024 een duidelijkere stijging zowel voor kleine als grote organisaties.

Het gemiddelde bedrag per legaat kende een daling na een piek in 2021, maar stijgt nu voor het tweede jaar opnieuw sterk. Over de jaren heen was het opvallend dat kleine organisaties vaak de grootste legaten ontvingen, maar recent trekken vooral grote organisaties de hoogste bedragen aan. De duolegaten volgen een uitgesproken neerwaartse trend sinds 2020: het aantal organisaties dat duolegaten ontvangt daalt, net als het totaal aantal duolegaten. Een typische organisatie die nog duolegaten ontvangt, krijgt er wél gemiddeld twee, een opvallende nuance in een verder dalend verhaal.

De houding van Belgen tegenover nalaten aan een goed doel

In het kader van de Internationale Dag van het Testament voor het Goede Doel (13 september 2025) werd al eerder een onderzoeksspecial gepubliceerd door HOGENT en testament. be die in de context van de legatenbarometer opnieuw de aandacht verdient.

De resultaten van een bevraging bij 3.080 gevende Belgen tonen een duidelijke evolutie in het denken over nalaten. Bijna één op de drie Belgen overweegt namelijk om een goed doel op te nemen in het testament. Vier procent heeft dat al formeel vastgelegd, vijf procent plant het te doen.

Bijna één op de drie Belgen overweegt een goed doel op te nemen in het testament

Brusselaars zijn het meest bereid, gevolgd door Vlamingen en Walen. Jongere generaties tonen een grotere openheid, terwijl vooral babyboomers hun keuze al gemaakt hebben, maar dan vaak om net níet na te laten. Mannen, hoogopgeleiden, alleenwonenden en mensen zonder kinderen zijn gemiddeld vaker bereid om een goed doel op te nemen.

Wie niét wil nalaten, heeft doorgaans minder vertrouwen in goede-doelenorganisaties. Kandidaten-erflaters daarentegen geven tijdens hun leven al vaker, schenken grotere bedragen en steunen vaker thema’s als religie en levensbeschouwing, cultuur en erfgoed, milieu en dieren en internationale solidariteit. Ze zijn bovendien via bijzonder veel kanalen te bereiken: digitale media, post, persoonlijke gesprekken...

De drie HOGENT-persona’s

Op basis van dit onderzoek koppelden we de resultaten aan drie HOGENT-persona’s met het grootste potentieel voor legatenwerving:

Belevingszoekende Bianca is emotioneel betrokken, gevoelig voor verhalen en impact.
Wederkerige Wesley geeft omdat hij zingeving zoekt en omdat een organisatie hem ooit hielp.
Geïnformeerde Gerda is rationeel, onderzoekend, wil zekerheid en transparantie. Voor organisaties vormen deze persona’s een directe vertaalslag naar communicatie-aanpak, argumentatie en kanaalkeuze.

Waarom deze cijfers ertoe doen

Legaten vertegenwoordigen vandaag de dag 17 procent van de totale inkomsten van goede doelen en vormen daarom voor veel organisaties een belangrijke inkomstenbron. De Legatenbarometer 2025 biedt dan ook een onmisbare benchmark voor elke organisatie in België die wil begrijpen waar ze staat, waar kansen liggen en hoe ze gericht kan investeren in legatenwerving.

Wil je de volledige cijfers en diepgaande analyses van de Legatenbarometer 2025 bekijken?

Download het volledige rapport hier.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 4, dat in december 2025 verscheen.

Labels: Onderzoek, Nalatenschap, Nalatenschappen, Belgi�, Legaten, Onderzoeksrapport, HOGENT, Belevingszoekende Bianca, Ge�nformeerde Gerda, Wederkerige Wesley, Ann-Sophie Bouckaert, Legatenbarometer, Fundraisers Belgium, Sanne Holvoet, Vf 27-4, Testament.be

Belg is gul voor goede doelen in 2024

2025-06-05T11:23:01Z

Boomers trouw, Gen Z doet het anders

HOGENT voert sinds 2019 jaarlijks onderzoek naar het geefgedrag van de Vlaming en Belg.¹ Sinds 2019 is het aandeel van de Vlaamse bevolking dat jaarlijks minstens één keer geeft aan een goed doel licht gedaald, van 66 naar 63 procent in 2024. Tegelijkertijd is het bedrag dat gegeven wordt licht gestegen van een mediaanbedrag van zeventig naar tachtig euro.

Waar je woont, zegt iets over hoe vaak en aan wie je geeft

Brussel vormt het gulste hart van het land: 64 procent van de Brusselaars doneerde in 2024. Vlaanderen doet nauwelijks voor de hoofdstad onder, want ook daar geeft 63 procent – vrijwel evenveel. Wallonië blijft dan wel weer iets achter (55 procent). Ook het thema van het goede doel dat gesteund wordt, verschilt. In Wallonië is ‘dieren en natuur’ populairder dan in de rest van het land.

Methodiek onderzoek HOGENT

De onderzoeken naar geefgedrag gebeuren door middel van gestructureerde online enquêtes. De gegevens over het geefgedrag 2024 werden verzameld met behulp van een onderzoekspanel bij een representatieve steekproef van volwassen Belgen. Dataverzameling vond door HOGENT plaats in de periode van 7 november tot 11 december 2024 en er werd gevraagd naar het geefgedrag van het voorbije jaar (2024). In totaal, na datacleaning, verzamelden we 5019 valide responsen. Dit brengt ons tot een representatief sample van de Belgische bevolking.

Het volledige onderzoek is op te vragen via het Research Centre for Sustainable Organizations van HOGENT: onderzoek.fondsenwerving@hogent.be.

Boomers geven trouw, Gen Z twijfelt

De hoogste vrijgevigheid vinden we bij de oudste generatie. Liefst 68 procent van de babyboomers – geboren vóór 1960 – gaf het voorbije jaar aan een goed doel, vaak zelfs maandelijks. Generatie Z – geboren na 2000 – blijft met 52 procent achter. Het verschil? Boomers geven uit overtuiging én gewoonte. Jongeren lijken kritischer en minder structureel betrokken: slechts dertig procent van hen (Gen Z) steunt structureel, tegenover 64 procent bij de boomers.

Gezondheid blijft topprioriteit, dieren winnen het van kinderen

Eén op vier van de giften in België gaan naar gezondheidszorg – al jaren het populairste geefdoel in België. Opvallend: milieu, natuur en dieren (veertien procent) klimmen op naar de tweede plaats, terwijl kinderen en jongeren (elf procent) naar plek drie zakken.

Maar achter die keuzes schuilt méér dan alleen persoonlijke voorkeur. Donaties aan gezondheidszorg zijn vaak rationeel en gebaseerd op vertrouwen en transparantie. Dierenvrienden worden vaker gedreven door persoonlijke motieven, terwijl wie geeft aan internationale solidariteit zich laat leiden door emotie.

De geefbedragen worden hoger, maar minder mensen doen mee

Hoewel het mediane jaarbedrag dat Belgen schenken stijgt van zeventig naar tachtig euro, is er toch een dalende trend in het aantal gevers. De gulheid zit dus bij een steeds kleinere groep, die dieper in de buidel tast. Drie procent van de gevers gaf zelfs meer dan duizend euro. De meeste mensen geven echter een bedrag dat ligt tussen 41 en 100 euro.

Waarom de Belg écht geeft? Niet voor zichzelf alvast

Wat drijft de Belg om zijn portemonnee te openen? Transparantie scoort het hoogst. Donateurs willen weten waar hun geld heen gaat. Emotie volgt op de voet: wie geconfronteerd wordt met leed, voelt de drang om te helpen. Sociale motieven zoals samen iets doen, of persoonlijke motieven zoals iets in ruil krijgen voor een gift, blijken veel minder doorslaggevend. Achter deze gemiddelden gaat natuurlijk wel heel wat variatie schuil. Zo zijn er grote groepen Belgen voor wie sociale motieven en/of persoonlijke motieven wél belangrijke motivatoren zijn om te geven aan een goed doel.

Donateurstypes: van 'Emotioneel geëngageerd' tot 'Rationeel geëvalueerd'

HOGENT identificeerde in 2019 vijf geefpersona’s. Zo zijn er donateurs die geven vanuit emotionele betrokkenheid, en anderen die rationeel afwegen. Fondsenwervers kunnen dankzij deze inzichten hun campagnes veel gerichter afstemmen – want wie jongeren wil bereiken, pakt dat anders aan dan bij loyale boomers.

Meer informatie over de geefmotieven en geefpersona’s is beschikbaar op www.hogent.be/projecten/fondsenwerving/persona/

Hoe bereik je de best passende doelgroep voor je organisatie?

De resultaten van dit onderzoek bieden waardevolle inzichten voor non-profitorganisaties om hun fondsenwervingsstrategieën te optimaliseren. Zo kan je inzicht krijgen in de doelgroep die je best kan aanspreken op basis van het thema van je organisatie. Mensen die geven aan organisaties die werken rond het thema gezondheidszorg, hebben zo bijvoorbeeld een ander profiel dan mensen die geven aan organisaties die werken rond het thema kinderen- en jongerenwelzijn.

Gezondheidszorg is het populairste thema onder alle generaties en opleidingsniveaus. Vooral lager opgeleide boomers geven hieraan. Belgen worden gedreven door rationele en sociale motieven wanneer ze aan gezondheidszorg geven. Transparantie en openheid zijn cruciaal voor fondsenwerving binnen dit thema.
Milieu, natuur en dieren is populairder in Wallonië dan in de rest van België. Donateurs zijn vaak lager opgeleide vrouwen van generatie X. Rationele en persoonlijke motieven spelen voor deze giften een belangrijke rol. Lokale fondsenwerving kan effectief zijn, omdat het persoonlijk voordeel voor de donateur duidelijker is.
Internationale solidariteit trekt gemiddeld oudere, hoger opgeleide en vaker mannelijke donateurs. Vlaanderen en Brussel zijn koplopers in donaties aan internationale solidariteit. Emotionele motieven zijn het belangrijkst voor fondsenwerving binnen dit thema, terwijl sociale en persoonlijke motieven minder doorslaggevend zijn.
Kinderen- en jongerenwelzijn wordt vooral gesteund door vrouwen uit generatie X. Het is populairder in Wallonië dan in de rest van België. Persoonlijke motieven spelen een kleine rol; donateurs verwachten niet dat hun gift hun eigen kinderen ten goede komt. Sociale motieven zijn dan weer iets belangrijker dan gemiddeld voor dit thema.
Zorg voor mensen met een beperking staat onder druk sinds de coronacrisis. Oudere generaties geven hier vaker aan, vooral in Brussel en Wallonië. Emotionele motieven zijn iets sterker, terwijl sociale motieven minder uitgesproken zijn.
Onderwijs en onderzoek krijgt steun van vaak hoger opgeleide vrouwen tussen 25 en 43 jaar. Persoonlijke motieven zijn cruciaal; een persoonlijke band met het goede doel is vaak de reden voor donaties.
Cultuur, erfgoed en kunsten heeft moeilijke jaren achter de rug en het marktaandeel is gedaald. Donateurs zijn gemiddeld jonger en hoger opgeleid, en mannen geven vaker aan dit thema. Rationele motieven zijn belangrijker dan emotionele motieven, en sociale motieven zijn geschikt voor fondsenwerving via evenementen.
Sport en recreatie is vooral populair in Vlaanderen en trekt jonge donateurs aan, voornamelijk generatie Z. Persoonlijke en sociale motieven zijn zeer belangrijk, terwijl rationele en emotionele motieven een kleinere rol spelen. Fondsenwerving via evenementen is succesvol.

De toekomst ziet er goed uit

De Belg gaf een positief antwoord op de vraag of ze het komende jaar financieel in staat zullen zijn om aan goede doelen te geven. Met een gemiddelde score van 5,3 op een zevenpuntenschaal (gaande van ‘helemaal niet’ tot ‘helemaal wel’, met score van vier op zeven die het midden aanduidt), kunnen we stellen dat de Belg zichzelf in de mogelijkheid acht om goede doelen te (blijven) steunen. Voornamelijk bij de Vlamingen en Brusselaars is dit het geval en ook over de generaties heen zien we significante verschillen.

Boomers zien zich het meest vermogend ten opzichte van generatie Z die zich het minst vermogend achten. Het vertrouwen van de Belg in goede doelen zit relatief goed met een score van 68 op 100, al zien we hier nog ruimte voor verbetering.² Daarom is het belangrijk dat organisaties blijven inzetten op transparantie en blijven communiceren over de impact die ze maken.

Voetnoten

1) Het geefonderzoek werd tot en met 2022 uitgevoerd onder de Vlaamse bevolking. Voor de jaren 2023 en 2024 werd het onderzoek uitgebreid naar de Belgische bevolking.

2) Respondenten werden gevraagd om op een schaal van 0 tot 100 aan te duiden in welke mate ze vertrouwen hebben in de goededoelensector.

Dit artikel stond eerder in Vakblad fondsenwerving, jaargang 27, nummer 2, dat in mei 2025 verscheen.

Labels: Onderzoek, Belgi�, Geefgedrag, Vlaanderen, Doelgroepen, Generaties, HOGENT, Geefpersona's, Ann-Sophie Bouckaert, Freek van Baelen, Walloni�, Joke Persyn, Sanne Holvoet, Vf 27-2, Brussel, Geeftrends, Research Centre for Sustainable Organizations